Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2026 tiếp tục tăng trưởng, nhưng cơ cấu thị trường có sự dịch chuyển đáng chú ý. Trong khi kim ngạch sang Trung Quốc tăng hơn 46%, xuất khẩu sang Mỹ lại giảm do các rào cản thương mại và mức thuế phòng vệ cao.
Xuất khẩu sang Mỹ chịu sức ép từ các biện pháp phòng vệ thương mại
Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ của Việt Nam trong tháng 7/2026 đạt khoảng 1,6 tỷ USD, tăng 3,9% so với tháng 6 và tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước.
Lũy kế 7 tháng đầu năm, xuất khẩu nhóm hàng này đạt hơn 10 tỷ USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025.
Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ lớn nhất của Việt Nam, song kim ngạch và tỷ trọng đều có xu hướng giảm. Trong 7 tháng, xuất khẩu sang thị trường này đạt hơn 5 tỷ USD, giảm khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng của thị trường Mỹ trong tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ cũng thu hẹp xuống khoảng 50%, so với mức 56% của cùng kỳ năm 2025.
Ngược lại, Trung Quốc nổi lên là động lực tăng trưởng đáng chú ý. Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường này trong 7 tháng đạt hơn 1,5 tỷ USD, tăng 46,4% so với cùng kỳ năm trước. Nhờ đó, tỷ trọng của Trung Quốc trong tổng kim ngạch xuất khẩu đã tăng lên khoảng 15%, cao hơn hơn 4 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025.
Đà giảm tại thị trường Mỹ diễn ra trong bối cảnh các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm gỗ của Việt Nam tiếp tục gia tăng. Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, ngày 16/7/2026, Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành kết luận cuối cùng trong vụ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm gỗ dán cứng và gỗ dán trang trí nhập khẩu từ Việt Nam.
So với kết luận sơ bộ, mức thuế chống bán phá giá trong kết luận cuối cùng đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, mức thuế áp dụng vẫn ở ngưỡng cao, đồng thời cơ quan chức năng Mỹ tiếp tục duy trì quan điểm chặt chẽ đối với phạm vi điều tra và các hành vi bị cho là lẩn tránh thuế.
Theo kết luận cuối cùng, mức thuế chống bán phá giá chung được áp dụng đối với doanh nghiệp Việt Nam là 84,95%, thấp hơn đáng kể so với mức 196,14% - 199,69% trong kết luận sơ bộ trước đó. Dù vậy, mức ký quỹ tiền mặt có hiệu lực từ ngày 21/7/2026 vẫn được xem là rào cản lớn đối với hoạt động xuất khẩu sang Mỹ.
Nếu Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ kết luận ngành sản xuất trong nước chịu thiệt hại, vụ việc này có thể tiếp tục tạo tác động đáng kể đối với các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu gỗ dán của Việt Nam.
Đáng chú ý, một số doanh nghiệp xuất khẩu linh kiện và cấu kiện tủ bếp có thể chịu ảnh hưởng trực tiếp. Theo phạm vi điều tra, chỉ các bộ tủ được lắp ráp hoàn chỉnh, đóng gói đầy đủ cấu kiện, phụ kiện và hướng dẫn sử dụng để bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng mới có thể thuộc diện được loại trừ. Những lô hàng chỉ bao gồm bộ phận hoặc linh kiện riêng lẻ vẫn có nguy cơ bị xem là thuộc phạm vi áp dụng thuế.
Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho rằng doanh nghiệp cần rà soát kỹ cấu trúc sản phẩm, phương thức đóng gói và hồ sơ xuất khẩu nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình thông quan. Các công đoạn gia công đơn giản như cắt theo kích thước, khoan lỗ hoặc tạo rãnh có thể không làm thay đổi bản chất sản phẩm nếu hàng hóa vẫn đáp ứng mô tả thuộc phạm vi điều tra.
Trung Quốc trở thành động lực tăng trưởng mới của ngành gỗ Việt Nam
Trong khi xuất khẩu sang Mỹ gặp nhiều sức ép, thị trường Trung Quốc lại đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung, đặc biệt nhờ mặt hàng dăm gỗ.
Theo báo cáo của Forest Trends dẫn số liệu Cục Hải quan, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 7,8 triệu tấn dăm gỗ, trị giá khoảng 1,3 tỷ USD, tăng 9,4% về lượng và 9,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ dăm gỗ lớn nhất của Việt Nam, chiếm 68,6% tổng lượng xuất khẩu. Giá xuất khẩu dăm gỗ sang thị trường này đạt khoảng 173,9 USD/tấn, tăng 22,3% so với cùng kỳ năm trước.
Forest Trends nhận định nhu cầu dăm gỗ tại Trung Quốc có dấu hiệu phục hồi trong bối cảnh ngành giấy tại châu Á cạnh tranh mạnh và nhiều dự án sản xuất bột giấy mới được công bố hoặc đưa vào vận hành.
Tuy nhiên, với nhóm gỗ và đồ nội thất, triển vọng tại Trung Quốc vẫn có những thách thức nhất định. Việt Nam hiện đứng thứ ba về thị phần cung cấp đồ gỗ, nội thất cho thị trường này, với khoảng 7% thị phần. Cục Xuất nhập khẩu cho biết nhu cầu nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ của Trung Quốc có xu hướng giảm, trong khi cạnh tranh giữa các quốc gia cung cấp ngày càng gay gắt.
Trị giá và thị phần của một số nhóm đồ nội thất bằng gỗ của Việt Nam tại Trung Quốc đã giảm so với cùng kỳ năm 2025, nhất là các mặt hàng như ghế khung gỗ và đồ nội thất phòng khách, phòng ăn. Dù vậy, doanh nghiệp Việt Nam vẫn duy trì lợi thế tại một số phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn, trong đó có đồ nội thất văn phòng.
Về triển vọng những tháng cuối năm, Cục Xuất nhập khẩu dự báo xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng khi nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường lớn từng bước cải thiện, đặc biệt tại khu vực châu Á và châu Âu. Các hiệp định thương mại tự do cũng tiếp tục tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị phần tại những thị trường có yêu cầu cao.
Tuy nhiên, ngành gỗ vẫn phải đối mặt với nhiều sức ép từ xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Những biến động của kinh tế toàn cầu và chính sách thương mại tại các nền kinh tế lớn cũng có thể tác động đến hoạt động xuất khẩu.
Trong bối cảnh thị trường Mỹ đối mặt nhiều rào cản trong khi Trung Quốc tăng trưởng mạnh, việc đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế được xem là giải pháp quan trọng để ngành gỗ duy trì tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.
Đinh Toàn