12:23 17/11/2026

Xuất khẩu hạt tiêu tăng trưởng, cạnh tranh chuyển sang chất lượng

Xuất khẩu hạt tiêu Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong 10 tháng năm 2026, với sản lượng tăng 17,4% và kim ngạch tăng 12,9% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá xuất khẩu bình quân đi xuống cho thấy tăng trưởng về lượng chưa chuyển hóa tương xứng thành giá trị.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, nâng chất lượng đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành tiêu.

Sản lượng tăng nhanh hơn kim ngạch, áp lực nâng giá trị gia tăng

Kết quả xuất khẩu 10 tháng năm 2026 cho thấy ngành hạt tiêu Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, song cũng bộc lộ một vấn đề đáng chú ý về hiệu quả thương mại. Cụ thể, Việt Nam xuất khẩu 241,9 nghìn tấn hạt tiêu, thu về 1,577 tỷ USD, tăng 17,4% về lượng nhưng chỉ tăng 12,9% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Riêng tháng 10, xuất khẩu đạt 25,3 nghìn tấn, trị giá 167,1 triệu USD, lần lượt tăng 29% và 27,4% so với cùng kỳ năm 2025. Dù kết quả trong tháng tiếp tục khả quan, giá xuất khẩu bình quân 10 tháng chỉ đạt 6.521 USD/tấn, giảm 3,8%.

Khoảng cách giữa tốc độ tăng sản lượng và kim ngạch phản ánh áp lực cạnh tranh về giá vẫn hiện hữu. Nói cách khác, ngành tiêu đang mở rộng được đầu ra nhưng giá trị thu về trên mỗi tấn hàng hóa chưa cải thiện tương ứng. Đây là vấn đề cần quan tâm khi chi phí sản xuất, thu mua và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu ngày càng tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp.

Xuất khẩu hạt tiêu tăng trưởng cạnh tranh chuyển sang chất lượng
Diễn biến thị trường quốc tế cũng cho thấy sự phân hóa về giá giữa các quốc gia cung ứng.

Đầu tháng 11, giá tiêu tại Indonesia, Brazil và Malaysia đồng loạt điều chỉnh giảm. Trong khi đó, giá xuất khẩu tiêu Việt Nam tại cảng TP.HCM tương đối ổn định, với tiêu đen loại 500 g/l đạt 5.950 USD/tấn, loại 550 g/l đạt 5.995 USD/tấn và tiêu trắng đạt 8.450 USD/tấn.

Tại thị trường trong nước, giá tiêu dao động trong khoảng 135.500-138.000 đồng/kg. Diễn biến này cho thấy nguồn cung và mặt bằng giá giữa các thị trường vẫn có những khác biệt, song việc duy trì lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu.

Xét về cơ cấu thị trường, xuất khẩu sang Thổ Nhĩ Kỳ tăng 70%, Thái Lan tăng 52,7%, Hoa Kỳ tăng 28,1% và Ai Cập tăng 27,3%. Ngược lại, một số thị trường như UAE, Ấn Độ, Đức và Anh ghi nhận mức giảm.

Sự dịch chuyển về nhu cầu cho thấy doanh nghiệp vẫn có cơ hội mở rộng đầu ra ngoài các thị trường truyền thống. Tuy nhiên, đa dạng hóa thị trường cần đi cùng chiến lược phân khúc sản phẩm và quản trị rủi ro. Việc tập trung vào những đơn hàng có giá trị cao hơn, thay vì chỉ chạy theo sản lượng, sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả xuất khẩu trong thời gian tới.

Giữ thị phần bằng chất lượng và minh bạch vùng nguyên liệu

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường quan trọng đối với ngành hạt tiêu Việt Nam. Trong 9 tháng năm 2026, nước này nhập khẩu 68,8 nghìn tấn hạt tiêu, trong đó Việt Nam cung cấp 54,94 nghìn tấn, chiếm khoảng 80% thị phần.

Lượng tiêu xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng 22,8%, trong khi trị giá tăng 21,7%. Kết quả này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam vẫn duy trì được lợi thế cung ứng tại một trong những thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, thị phần lớn cũng đồng nghĩa với yêu cầu duy trì chất lượng ổn định và tuân thủ các quy định nhập khẩu ngày càng chặt chẽ.

Đáng chú ý, các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và khả năng truy xuất nguồn gốc đang trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường. Tại EU, EUDR đặt ra yêu cầu về thông tin định vị địa lý đối với những sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh. Trong khi đó, các quy định của Đạo luật Hiện đại hóa an toàn thực phẩm Hoa Kỳ (FSMA) yêu cầu tăng cường kiểm soát nguy cơ an toàn thực phẩm trong chuỗi cung ứng.

Xuất khẩu hạt tiêu tăng trưởng cạnh tranh chuyển sang chất lượng
Đối với ngành tiêu, thách thức lớn nằm ở đặc điểm sản xuất phân tán, với phần lớn vùng nguyên liệu được hình thành từ các nông hộ nhỏ.

Dữ liệu vùng trồng, nhật ký canh tác và việc kiểm soát vật tư đầu vào chưa phải lúc nào cũng được thực hiện đồng bộ. Qua nhiều khâu thu mua trung gian, thông tin về nguồn gốc và quá trình sản xuất có thể bị gián đoạn, gây khó khăn khi doanh nghiệp cần chứng minh tính minh bạch của nguyên liệu.

Vì vậy, nâng tiêu chuẩn xuất khẩu không thể chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp chế biến ở khâu cuối cùng. Cần hình thành mối liên kết chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người trồng tiêu để tổ chức vùng nguyên liệu theo quy trình thống nhất. Việc số hóa dữ liệu vùng trồng, ghi chép nhật ký canh tác, kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật và tăng cường kiểm nghiệm dư lượng cần được triển khai ngay từ đầu chuỗi sản xuất.

Cùng với đó, chế biến sâu là hướng đi cần thiết để cải thiện giá trị xuất khẩu. Thay vì chủ yếu cung cấp tiêu nguyên liệu, doanh nghiệp có thể mở rộng các dòng tiêu trắng, tiêu xay và sản phẩm chế biến theo yêu cầu riêng của từng thị trường. Hướng phát triển này không chỉ giúp đa dạng hóa phân khúc khách hàng mà còn tạo điều kiện nâng giá trị đơn hàng và giảm phụ thuộc vào cạnh tranh giá ở nhóm sản phẩm thô.

Với lợi thế thị phần tại Hoa Kỳ cùng khả năng mở rộng sang nhiều thị trường, hạt tiêu Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng. Tuy nhiên, thách thức trong giai đoạn tới không đơn thuần là xuất khẩu được nhiều hơn, mà là tạo ra giá trị cao hơn từ mỗi tấn sản phẩm. Chuyển từ lợi thế sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu sẽ là hướng đi quan trọng để ngành tiêu duy trì vị thế trên thị trường quốc tế.

Thanh Phong