Ngay trong tháng đầu tiên của năm 2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đã tăng tốc mạnh mẽ, tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu” trong nhóm hàng rau quả. Tuy nhiên, phía sau con số tăng trưởng ấn tượng là những yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, quy hoạch và phát triển dài hạn.
Ảnh minh hoạ
Theo thống kê sơ bộ của Cục Hải quan Việt Nam, trong tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt hơn 117,22 triệu USD, tăng xấp xỉ 275% so với cùng kỳ năm 2025. Với kết quả này, sầu riêng chiếm trên 18% tổng giá trị xuất khẩu rau quả trong tháng đầu năm, tiếp tục là mặt hàng đóng góp lớn nhất cho toàn ngành.
Đánh giá về triển vọng quý I, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng nếu hoạt động thông quan tại các cửa khẩu phía Bắc duy trì thuận lợi, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng trong ba tháng đầu năm 2026 hoàn toàn có thể chạm mốc 1 tỷ USD.
Động lực tăng trưởng ba con số đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Trước hết là lợi thế vụ nghịch kéo dài từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau. Trong giai đoạn tháng 1, các đối thủ lớn trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia chưa bước vào chính vụ thu hoạch, giúp sầu riêng Việt Nam gần như chiếm ưu thế nguồn cung trên một số thị trường trọng điểm.
Song song đó, việc thực thi Nghị định thư cho phép xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang Trung Quốc đã mở rộng đáng kể dư địa tăng trưởng. Đáng chú ý, đến tháng 1/2026, số lượng cơ sở đóng gói và mã số vùng trồng được phía Trung Quốc phê duyệt đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, góp phần nâng cao năng lực xuất khẩu chính ngạch và giảm phụ thuộc vào hình thức trao đổi biên mậu.
Dù vậy, tăng trưởng nhanh cũng đặt ra bài toán lớn về tính bền vững. Ngành sầu riêng đang hướng đến mục tiêu kim ngạch 4 - 4,5 tỷ USD trong năm 2026, nhưng để đạt được con số này, yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe.
Các quy định về kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tại Trung Quốc cũng như thị trường EU đang siết chặt, buộc doanh nghiệp phải đầu tư bài bản vào vùng nguyên liệu và hệ thống kiểm soát chất lượng.
Một vấn đề khác là sự gia tăng nóng về diện tích trồng. Tính đến cuối năm 2025, tổng diện tích sầu riêng cả nước đã vượt 150.000 ha, cao gấp đôi so với quy hoạch ban đầu. Nếu không kiểm soát tốt chất lượng giống, quy trình canh tác và liên kết tiêu thụ, nguy cơ dư cung cục bộ hoặc vi phạm tiêu chuẩn kỹ thuật là hoàn toàn có thể xảy ra.
Đà tăng trưởng đầu năm 2026 cho thấy sức hấp dẫn và tiềm năng lớn của sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt và yêu cầu nhập khẩu ngày càng cao, bài toán không chỉ là tăng nhanh, mà còn phải tăng bền vững, dựa trên chuẩn hóa vùng trồng, minh bạch chuỗi cung ứng và tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết thương mại.
Hoàng Hậu (t/h)