Trước mục tiêu Net Zero vào năm 2050, ngành điều hòa không khí đang đẩy mạnh các giải pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng môi chất lạnh thân thiện môi trường và ứng dụng AI, IoT nhằm giảm phát thải, nâng cao hiệu quả vận hành công trình.
Ngành sưởi ấm, thông gió, điều hòa không khí và làm lạnh (HVACR) đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm năng lượng và hướng tới Net Zero. Trong đó, việc đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu suất thiết bị và chuyển đổi sang các môi chất lạnh thân thiện với môi trường được xem là những hướng đi quan trọng.
Theo ông Võ Văn Hoàng - Trưởng phòng Kỹ thuật thiết kế, Bộ phận HVAC Engineering, Việt Nam đã đưa ra cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26). Ngay sau hội nghị, Chính phủ Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện khung pháp lý đến xây dựng các chiến lược dài hạn, từng bước hình thành lộ trình hiện thực hóa các mục tiêu về khí hậu và giảm phát thải.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực HVACR, đặc biệt là những doanh nghiệp tiên phong như Panasonic đang tập trung phát triển các dòng sản phẩm và giải pháp công nghệ theo hướng tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và sử dụng môi chất lạnh có mức độ tác động thấp hơn đối với môi trường.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là lộ trình sử dụng môi chất lạnh có chỉ số tiềm năng nóng lên toàn cầu (GWP) dưới 750 đối với các hệ thống điều hòa dân dụng, thương mại và điều hòa trung tâm vào năm 2029. Hiện các hệ thống điều hòa trung tâm tại Việt Nam đang sử dụng phổ biến môi chất lạnh R410A. Tuy nhiên, theo lộ trình chuyển đổi, đến năm 2029, môi chất này sẽ từng bước được thay thế bằng R32, loại môi chất có chỉ số GWP thấp hơn.
Song song với yêu cầu về môi chất lạnh, Việt Nam cũng đang chuẩn bị ban hành tiêu chuẩn mới về nhãn năng lượng đối với điều hòa không khí cục bộ dân dụng và thương mại. Đây được xem là một trong những công cụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng của thiết bị, qua đó góp phần giảm tiêu thụ điện và giảm phát thải carbon.
Trước những yêu cầu mới, Panasonic đang nghiên cứu và phát triển các dòng sản phẩm, giải pháp công nghệ phù hợp, qua đó góp phần thúc đẩy lộ trình Net Zero tại Việt Nam.
Ngành điều hòa không khí đẩy mạnh giải pháp công nghệ hướng tới Net Zero
Không chỉ tập trung vào hiệu suất của thiết bị, xu hướng phát triển của ngành HVACR hiện nay còn hướng đến tối ưu hóa toàn bộ quá trình vận hành. Theo ông Võ Văn Hoàng, các sản phẩm có hiệu suất năng lượng cao trước hết giúp giảm lượng điện năng tiêu thụ, từ đó trực tiếp giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp và người sử dụng.
Bên cạnh đó, việc tích hợp các công nghệ như Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống điều hòa và quản lý tòa nhà đang mở ra khả năng tối ưu vận hành ở mức cao hơn.
Đơn cử, Panasonic hiện phát triển giải pháp quản lý chất lượng không khí toàn diện, sử dụng các cảm biến điều khiển từ xa IAQ (Indoor Air Quality - chất lượng không khí trong nhà), kết hợp với công nghệ AI trên nền tảng Cloud. Hệ thống có khả năng phân tích các dữ liệu về chất lượng không khí trong nhà, từ đó xác định các cài đặt tối ưu cho hệ thống điều hòa và lưu thông không khí.
Thông qua cơ chế này, môi trường không khí trong nhà có thể được tối ưu hóa tự động theo điều kiện thực tế, đồng thời giảm mức tiêu thụ điện năng của toàn hệ thống. Giải pháp cũng hướng tới đáp ứng các yêu cầu của TCVN 13521:2022 - Nhà ở và nhà công cộng - Các thông số chất lượng không khí trong nhà.
Việc kết hợp giữa cảm biến, IoT, AI và hệ thống điều khiển không chỉ giúp nâng cao chất lượng môi trường trong nhà mà còn chuyển cách thức vận hành HVAC từ mô hình điều khiển đơn thuần sang mô hình vận hành dựa trên dữ liệu. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải trong suốt vòng đời vận hành của công trình.
Đối với các công trình và hệ thống có quy mô lớn, một hướng tiếp cận khác đang được đưa vào thị trường Việt Nam là công nghệ Chiller hấp thụ. Panasonic hiện đã đưa hệ thống Chiller hấp thụ vào thị trường Việt Nam. Khác với chiller điện thông thường sử dụng điện năng làm nguồn năng lượng chính cho quá trình vận hành, chiller hấp thụ có thể sử dụng nguồn nhiệt dư, nhiệt thải từ các nhà máy để cung cấp năng lượng cho hệ thống.
Việc tận dụng nguồn nhiệt vốn bị thải bỏ giúp giảm nhu cầu sử dụng điện cho hệ thống làm lạnh, qua đó góp phần giảm phát thải carbon trong quá trình vận hành. Một ưu điểm đáng chú ý khác của Chiller hấp thụ nằm ở môi chất lạnh. Hệ thống sử dụng nước làm môi chất lạnh, do đó chỉ số GWP bằng 0, không trực tiếp tạo ra phát thải khí nhà kính từ môi chất lạnh.
Theo hướng này, việc phát triển các giải pháp HVACR không còn chỉ tập trung vào khả năng làm lạnh hoặc sưởi ấm của thiết bị mà đang chuyển sang bài toán tổng thể về hiệu quả năng lượng, môi chất lạnh, chất lượng không khí trong nhà và mức phát thải carbon.
Trong thời gian tới, cùng với việc Việt Nam tiếp tục hoàn thiện các quy chuẩn, tiêu chuẩn về hiệu quả năng lượng và môi trường, các công trình cũng sẽ phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu khắt khe hơn, không chỉ theo tiêu chuẩn trong nước mà còn hướng tới các bộ tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. Đây sẽ là động lực thúc đẩy ngành HVACR tiếp tục đổi mới công nghệ, cũng như tạo dư địa cho các giải pháp điều hòa, thông gió và làm lạnh theo hướng xanh, thông minh và hiệu quả hơn.
Nguyễn Trang