Trong nửa đầu năm 2024, có ít nhất 30.000 cửa hàng ăn uống đã đóng cửa. Tuy nhiên doanh số của ngành này tăng trưởng so với cùng kỳ năm ngoái cho thấy con số trên chưa hẳn đã là sự suy thoái của ngành F&B mà chỉ là sự chuyển đổi trong cơ cấu
Doanh thu cao ngất ngưởng dù kinh tế khó khăn
Theo Báo cáo thị trường Kinh doanh Ẩm thực tại Việt Nam 6 tháng đầu năm của iPOS, thống kê cả nước có khoảng 304.700 cửa hàng ăn uống (F&B), giảm 3,9% so với cuối năm ngoái. Ít nhất 30.000 cửa hàng trên toàn quốc đã đóng cửa, số lượng mở mới hạn chế.
TP. Hồ Chí Minh là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi giảm 5,97% số lượng cửa hàng trên toàn thành phố. Tại Hà Nội, số lượng cửa hàng đạt mức tăng trưởng nhẹ khoảng 0,1%.
Nhiều đơn vị không đạt được mức thu nhập kỳ vọng trong nửa năm vừa qua và dự đoán xu hướng giảm doanh thu sẽ tiếp diễn trong các tháng kế tiếp.
Theo khảo sát, khoảng 61% doanh nghiệp chỉ cố gắng duy trì quy mô kinh doanh như hiện tại, trong khi đó, trên 34% dự kiến mở rộng thêm cơ sở mới. So với khảo sát cùng kỳ năm ngoái, số lượng doanh nghiệp F&B có tham vọng tương tự lên tới gần 52%.
Bên cạnh đó, một số ý kiến cho rằng xu thế bán online phát triển mạnh mẽ lan sang cả ngành hàng ăn uống là nguyên nhân khiến nhiều cửa hàng truyền thống khó trụ nổi.
Mặc dù gặp nhiều khó khăn, tổng giá trị doanh thu ngành F&B gây bất ngờ khi tăng trưởng tích cực với con số 403,9 nghìn tỷ đồng, tương ứng 68,46% doanh thu cả năm 2023. Doanh số của ngành vẫn tăng trưởng so với cùng kỳ năm ngoái cho thấy con số trên chưa hẳn đã là sự suy thoái của ngành F&B mà chỉ là sự chuyển đổi trong cơ cấu.
Khó khăn của nền kinh tế không làm giảm ngân sách của người tiêu dùng dành cho ẩm thực. Thay vì giảm chi tiêu, nhiều người cho biết vẫn giữ tần suất đi ăn bên ngoài, nhưng có kế hoạch cụ thể.
Khảo sát 2.360 người tiêu dùng chủ yếu ở hai thành phố lớn cho thấy, tần suất ăn bên ngoài ở mức cao (3-4 lần mỗi tuần và hàng ngày) gần như không thay đổi. Nhóm khách hàng có tần suất 1-2 lần mỗi tuần, có xu hướng tăng lên 4,1% so với năm trước. iPOS cho rằng các khách hàng trung thành vẫn duy trì thói quen như trước đây, cho thấy sức hút của ngành F&B vẫn lớn.
Trong nhu cầu ăn ở bên ngoài, các dịp đặc biệt vẫn được nhiều người dành ngân sách lớn. Có đến 88% người được khảo sát cho biết họ chọn đi ăn nhà hàng cùng gia đình và bạn bè dịp sinh nhật thay vì tổ chức tại nhà như trước đây.
Chưa thu hút nhân sự định hướng làm việc lâu dài
Báo cáo của iPOS cũng trình bày những nghiên cứu chuyên sâu nhân sự ngành F&B tại Việt Nam. Theo đó, Việt Nam đang có khoảng 2,89 triệu lao động ngành F&B. Mặc dù đóng góp nhiều cơ hội cho thị trường lao động, ngành Kinh doanh Ẩm thực vẫn chưa quá thu hút nhân sự định hướng làm việc lâu dài.
Khảo sát của iPOS cho thấy hơn 80% lao động ngành F&B là thanh thiếu niên đi làm thêm để tăng trải nghiệm và thu nhập, do đặc điểm là số lượng đông đảo và giá rẻ, có thể đáp ứng được nhiều mô hình kinh doanh F&B khác nhau.
Nghịch lý nằm ở chỗ dù nguồn nhân lực dồi dào, có tới 50,7% doanh nghiệp F&B Việt Nam cho biết họ đang trong tình trạng thiếu hụt nhân sự. Vấn đề cốt lõi không nằm ở số lượng ứng viên, mà ở việc tìm kiếm những cá nhân đáp ứng được yêu cầu về kỹ năng, kinh nghiệm và phù hợp với văn hóa doanh nghiệp.
Nhìn vào vòng thời gian làm việc trung bình của nhân sự F&B, tỷ lệ nhân viên làm việc dưới 1 năm chiếm tới 84,4% cho thấy mức độ ổn định của nhân sự ngành này rất thấp. Tình trạng "nhảy việc" này có thể dẫn đến nhiều hệ quả như chi phí tuyển dụng cao, giảm hiệu quả làm việc, khó khăn trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp.
Tỷ lệ nhân viên làm việc trên 2 năm chỉ chiếm 4,1%, đặc biệt là trên 5 năm chỉ còn 0,9%, cho thấy rất ít người gắn bó lâu dài với ngành F&B. Điều này có thể do nhiều nguyên nhân như mức lương và phúc lợi chưa hấp dẫn, điều kiện làm việc khắc nghiệt và cơ hội thăng tiến hạn chế.
"Vòng đời làm việc ngắn của nhân sự ngành F&B là một vấn đề đáng quan tâm. Để giải quyết, các doanh nghiệp cần có những chính sách phù hợp để thu hút và giữ chân nhân tài, đồng thời xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp và hấp dẫn", iPOS nhận định.
F&B là một ngành có thời gian làm việc đặc thù, khi các nhân sự phải đi làm trong thời gian nghỉ chung của mọi người. Do đó, nhiều nhân sự cảm thấy vô cùng khó khăn để có thể tiếp tục công việc lâu dài.
Trung Anh