Phương châm “6 rõ - 3 thật” không chỉ là một khẩu hiệu điều hành, mà là một tiêu chuẩn mới: quyền lực phải gắn với trách nhiệm cụ thể và trách nhiệm phải chứng minh bằng hiệu quả thực tế. Đây là bước chuyển quan trọng từ nền hành chính dựa trên quy trình sang nền hành chính dựa trên kết quả.
Quyền lực chỉ có ý nghĩa khi trách nhiệm không còn vô danh
Trong mọi bộ máy hành chính, nguy cơ lớn nhất không phải là thiếu quyền lực, mà là quyền lực tồn tại trong trạng thái không có địa chỉ trách nhiệm cụ thể. Khi một công việc chậm tiến độ hoặc không tạo ra hiệu quả thực chất, điều quan trọng nhất không phải là có bao nhiêu cuộc họp đã diễn ra, bao nhiêu văn bản đã được ban hành, mà là có thể xác định rõ ai chịu trách nhiệm cuối cùng. Nếu trách nhiệm bị hòa tan vào tập thể, thì quyền lực sẽ tồn tại mà không cần tự chứng minh giá trị của nó.
Ảnh minh họa
Việc Đảng bộ thành phố Hà Nội xác lập tinh thần “6 rõ” rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ kết quả chính là một cách làm cho quyền lực trở nên hữu hình. Nó buộc mỗi nhiệm vụ phải gắn với một con người cụ thể, mỗi con người cụ thể phải gắn với một kết quả cụ thể, và mỗi kết quả phải có thể kiểm chứng. Khi trách nhiệm có địa chỉ, quyền lực không còn là một khái niệm trừu tượng, mà trở thành một nghĩa vụ cụ thể.
Trong một hệ thống mà trách nhiệm rõ ràng, không còn khoảng trống cho sự đùn đẩy. Không còn khả năng trì hoãn mà không có lời giải thích. Không còn khả năng hoàn thành hình thức mà không tạo ra giá trị thực chất. Mỗi quyết định đều mang theo một cam kết, và mỗi cam kết đều phải được kiểm chứng bằng kết quả.
Đây là một thay đổi có ý nghĩa sâu sắc, bởi trong một thời gian dài, bộ máy hành chính có thể vận hành đầy đủ về hình thức mà vẫn thiếu hiệu quả thực tế. Quy trình có thể đúng, thủ tục có thể đủ, nhưng vấn đề thực tế vẫn tồn tại. Nguyên nhân không nằm ở việc thiếu quy định, mà nằm ở việc thiếu cơ chế buộc quy định phải tạo ra kết quả.
“6 rõ” chính là cơ chế đó. Nó biến trách nhiệm từ một khái niệm tập thể thành một nghĩa vụ cá nhân cụ thể. Và khi trách nhiệm không còn vô danh, quyền lực buộc phải tự chứng minh giá trị của mình.
Khi hiệu quả trở thành tiêu chuẩn cao nhất của quyền lực công
Nếu “6 rõ” làm cho trách nhiệm trở nên cụ thể, thì “3 thật” là khi làm thật, tiến độ thật, hiệu quả thật, làm cho trách nhiệm trở nên có thể đo lường bằng thực tế, chứ không phải bằng báo cáo. Trong một nền hành chính dựa trên quy trình, việc hoàn thành quy trình thường được coi là hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng quy trình chỉ là phương tiện, không phải mục tiêu. Mục tiêu thực sự của bộ máy công quyền là tạo ra kết quả có ích cho xã hội.
“3 thật” đảo ngược logic cũ. Nó đặt ra một tiêu chuẩn rõ ràng: không phải làm để hoàn thành quy trình, mà làm để giải quyết vấn đề; không phải báo cáo để chứng minh rằng công việc đang được thực hiện, mà phải chứng minh rằng công việc đã tạo ra thay đổi thực tế.
Đây là sự chuyển đổi từ một nền hành chính chú trọng tính hợp lệ sang một nền hành chính chú trọng tính hiệu quả. Và sự chuyển đổi này có ý nghĩa quyết định, bởi tính hợp lệ không tự động tạo ra hiệu quả, nhưng hiệu quả luôn đòi hỏi tính hợp lệ phải phục vụ cho nó.
Khi hiệu quả trở thành tiêu chuẩn cao nhất, mọi yếu tố khác đều phải xoay quanh nó. Quy trình phải phục vụ hiệu quả, không phải thay thế hiệu quả. Chức vụ phải gắn với kết quả, không phải thay thế kết quả. Quyền lực phải chứng minh giá trị của mình bằng những thay đổi thực tế, không phải bằng sự tồn tại của chính nó.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc uy tín của bộ máy công quyền không còn đến chủ yếu từ quyền lực pháp lý, mà từ khả năng giải quyết vấn đề thực tế. Người dân không đánh giá bộ máy qua số lượng văn bản được ban hành, mà qua tốc độ và hiệu quả của những vấn đề được giải quyết. Khi công việc được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn, hiệu quả hơn, niềm tin sẽ được củng cố. Ngược lại, khi khoảng cách giữa lời nói và hành động trở nên quá lớn, niềm tin sẽ suy giảm, bất kể các tuyên bố có mạnh mẽ đến đâu.
Tinh thần “6 rõ - 3 thật” vì thế không chỉ là một phương pháp điều hành, mà là một tiêu chuẩn mới cho quyền lực công. Nó xác lập một nguyên tắc đơn giản nhưng khắt khe: quyền lực không còn được đo bằng những gì nó hứa, mà bằng những gì nó thực sự làm được. Mỗi nhiệm vụ phải có người chịu trách nhiệm cụ thể. Mỗi cam kết phải có thời hạn cụ thể. Mỗi hành động phải tạo ra kết quả cụ thể.
Ở tầng sâu nhất, đây là một cơ chế tự cải cách của bộ máy. Nó không phá vỡ hệ thống, mà thay đổi cách hệ thống vận hành. Nó không thay thế quyền lực, mà buộc quyền lực phải tự chứng minh giá trị của mình bằng hiệu quả. Khi trách nhiệm trở thành trung tâm, khi hiệu quả trở thành tiêu chuẩn, thì cải cách không còn là một khẩu hiệu, mà trở thành một trạng thái vận động thường xuyên.
Và chính trong trạng thái đó, quyền lực công tìm thấy nền tảng chính danh bền vững nhất của mình: không phải ở vị trí mà nó nắm giữ, mà ở những kết quả thực tế mà nó tạo ra cho xã hội và cho người dân.
Đình Sáng