Áp thuế tiêu thụ đặc biệt với bia không độ: Liệu có giảm sức tiêu thụ?

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo tờ trình đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) sửa đổi. Đồng thời Bộ Tài chính cũng đang lấy ý kiến rộng rãi các Bộ Ban ngành, hiệp hội, doanh nghiệp liên quan về vấn đề này.

Theo Bộ Tài chính, dù đã tăng thuế TTĐB với rượu bia lên mức 65% nhưng thời gian qua tình hình sử dụng rượu bia ở Việt Nam vẫn cao và có xu hướng tăng nhanh. Ví dụ năm 2019, lượng bia tiêu thụ bình quân là 47,6 lít/người, bằng 1,2 lần so với bốn năm trước đó.

Dẫn số liệu từ Bộ Y tế, Bộ Tài chính, cho biết mức điều chỉnh tăng thuế TTĐB với rượu bia chưa đủ mạnh để tác động đến giảm tiêu dùng. Bằng chứng là năm 2016, sau khi tăng thuế TTĐB, tổng sản lượng tiêu thụ bia vẫn tăng 3,6%. Chưa kể, giá rượu bia của Việt Nam hiện rất rẻ và sức mua tăng mạnh.

“Theo tính toán của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuế rượu bia mới chiếm khoảng 30% giá bán lẻ, trong khi ở nhiều nước tỉ lệ thuế chiếm 40%-85% giá bán lẻ. Với mức tăng thuế để giá tăng 10% sẽ làm giảm khoảng 5% tiêu thụ rượu bia” - Bộ Tài chính dẫn chứng.

Tương tự, với đồ uống có đường, Bộ Tài chính viện dẫn tài liệu từ WHO cho rằng đường là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch, đái tháo đường. Vì vậy, WHO đã chính thức khuyến nghị tới Chính phủ các nước tiến hành nhiều hành động nhằm khuyến khích người dân tiếp cận thức ăn lành mạnh thông qua đánh thuế vào đồ uống có đường để định hướng tiêu dùng.

Theo đó, Bộ đề xuất thu thuế tiêu thụ đặc biệt với 1 số sản phẩm, dịch vụ được xem là không có lợi cho sức khỏe như bia không độ, nước ngọt có đường, game online... Tuy nhiên, việc áp thuế đối với các sản phẩm này đang được các bên liên quan đưa ra các ý kiến khác nhau.

Một trong những sản phẩm được các bên quan tâm đó là việc áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hai sản phẩm là bia không độ. Tuy nhiên, theo đại diện Hiệp hội Bia rượu nước giải khát Việt Nam, cần phải có sự tính toán cụ thể bởi đây đang là sản phẩm được khuyến khích sản xuất tại luật phòng chống tác hại rượu bia với mục đích giảm lượng tiêu thụ sản phẩm có cồn.

Ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia rượu, nước giải khát Việt Nam, cho biết: "Hiện nay, các doanh nghiệp cũng rất tích cực và đã đưa ra các sản phẩm mới tương tự bia nhưng không có cồn. Ngay cả các nước đạo hồi người ta cũng rất khuyến khích để sử dụng và những loại đó là người ta không đánh thuế hoặc đánh thuế tương tự như những loại nước giải khát không có cồn".

Đại diện Hiệp hội Tư vấn thuế Việt Nam cho biết, việc bổ sung thuế tiêu thụ đặc biệt là cần thiết, nhưng cần phải có sự thảo luận, phối hợp giữa bên liên quan để đưa ra mức thuế phù hợp với từng sản phẩm.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hiệp hội tư vấn Thuế Việt Nam, cho biết: "Đương nhiên khi đưa vào diện chịu thuế cũng như là tăng thuế suất lên là bao nhiêu thì sản phẩm sẽ ảnh hưởng. Thứ nhất ảnh hưởng đến nhà sản xuất, về giá thành sản xuất của họ. Thứ hai là ảnh hưởng đến nhà phân phối. Thứ ba là ảnh hưởng đến nhà tiêu dùng. Như vậy, mục đích của vốn định lượng tiêu dùng đó không chỉ có thuế mà còn có các biện pháp kiểm soát khác và đôi lúc các biện pháp khác còn tốt hơn".

Bộ Tài chính cho biết mục tiêu của dự Luật này nhằm thực hiện chủ trương chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí có hại cho sức khỏe và môi trường. Đồng thời kịp thời tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Dự kiến, Chính phủ sẽ trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XV vào tháng 5/2024.

Thái Đạt