10:01 18/11/2026

Bài 3: Ngân hàng lo ngại giám sát tăng cường kéo dài

Khi nào một ngân hàng bị áp dụng giám sát tăng cường và căn cứ nào để được chấm dứt cơ chế này. Đây là những vấn đề được nhiều ngân hàng đặt ra khi góp ý dự thảo Thông tư về giám sát phòng, chống rửa tiền của Ngân hàng Nhà nước.

Rủi ro cao chưa phải căn cứ duy nhất

Việc bị xếp vào nhóm có mức độ rủi ro rửa tiền cao có thể khiến ngân hàng phải đối mặt với chế độ giám sát chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, điều các tổ chức tín dụng quan tâm là cơ quan quản lý sẽ căn cứ vào đâu để lựa chọn biện pháp tăng cường, mức độ áp dụng đến đâu và ngân hàng phải đáp ứng những điều kiện gì để được đưa ra khỏi diện giám sát này.

Tại dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng, cơ quan soạn thảo thiết kế cơ chế giám sát tăng cường theo hướng gắn với mức độ rủi ro và kết quả giám sát tuân thủ.

Theo đó, đối với đối tượng được xác định có mức độ rủi ro rửa tiền cao, căn cứ kết quả giám sát tuân thủ hoạt động phòng, chống rửa tiền và các yếu tố khác có liên quan, Thủ trưởng đơn vị thực hiện giám sát có thể yêu cầu áp dụng một hoặc một số biện pháp tăng cường nhằm giảm thiểu rủi ro.

Bài 3 Ngân hàng lo ngại giám sát tăng cường kéo dài
Ảnh minh họa

Các biện pháp có thể bao gồm yêu cầu xây dựng, thực hiện các biện pháp kiểm soát đối với rủi ro được phát hiện; đánh giá hoặc cập nhật lại mức độ rủi ro; sửa đổi quy trình, quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền; tăng cường nguồn lực, công nghệ và phạm vi kiểm soát nội bộ.

Ngoài ra, cơ quan giám sát có thể tăng cường giám sát từ xa, yêu cầu cung cấp dữ liệu, thông tin và báo cáo với tần suất cao hơn đối với những nội dung có rủi ro cao; đưa ra cảnh báo, khuyến nghị, yêu cầu xây dựng kế hoạch khắc phục hoặc tổ chức làm việc trực tiếp với lãnh đạo cấp cao của đối tượng giám sát.

Điểm đáng chú ý là dự thảo không yêu cầu áp dụng đồng loạt tất cả các biện pháp đối với mọi ngân hàng thuộc nhóm rủi ro cao. Thay vào đó, cơ quan giám sát được lựa chọn một hoặc một số biện pháp phù hợp với từng đối tượng.

Đây cũng là nội dung được BIDV, LPBank, VPBank, NCB và Agribank quan tâm khi góp ý dự thảo. Các ngân hàng đề nghị việc áp dụng biện pháp tăng cường phải căn cứ vào nguyên nhân, nội dung và mức độ rủi ro cụ thể, bảo đảm tính tương xứng.

Đáng chú ý, các tổ chức tín dụng cũng đề nghị văn bản yêu cầu áp dụng biện pháp tăng cường cần xác định rõ căn cứ, rủi ro hoặc hạn chế cần khắc phục, biện pháp thực hiện, thời hạn, tần suất báo cáo và tiêu chí hoàn thành.

Lý do được đưa ra là những ngân hàng cùng bị xếp loại rủi ro cao có thể xuất phát từ những nguyên nhân khác nhau, mức độ thiếu hụt trong kiểm soát cũng không giống nhau. Không phải trường hợp nào cũng cần đồng thời tăng nguồn lực, đầu tư công nghệ hoặc mở rộng toàn bộ chế độ báo cáo. Đặc biệt, những thay đổi liên quan đến hệ thống công nghệ thông tin cần thời gian phát triển, kiểm thử và triển khai.

Giải trình nội dung này, Cục Phòng, chống rửa tiền cho biết quy định yêu cầu áp dụng một hoặc một số biện pháp tăng cường được thiết kế nhằm phù hợp với từng nội dung và mức độ rủi ro cụ thể của đối tượng giám sát. Đồng thời, dự thảo đã điều chỉnh, bổ sung các biện pháp giám sát tương ứng với những mức độ rủi ro khác nhau tại Chương VI.

Như vậy, cơ quan soạn thảo lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt thay vì thiết lập một danh mục biện pháp bắt buộc áp dụng chung. Tuy nhiên, đề xuất về việc xác định rõ thời hạn và tiêu chí hoàn thành trong văn bản yêu cầu chưa được cụ thể hóa thành một bộ tiêu chuẩn thống nhất.

Không ấn định thời hạn chấm dứt giám sát

Nếu điều kiện áp dụng giám sát tăng cường được gắn với mức độ rủi ro cao và kết quả giám sát tuân thủ thì việc chấm dứt cơ chế này lại là vấn đề khiến các ngân hàng đặc biệt quan tâm.

Trong quá trình góp ý, LPBank cho rằng dự thảo chưa quy định rõ thời gian áp dụng và điều kiện chấm dứt biện pháp tăng cường. Ngân hàng đề xuất NHNN bổ sung cơ chế rà soát định kỳ và tiêu chí chấm dứt để bảo đảm tính minh bạch, có cơ sở đánh giá.

Cùng quan điểm, VPBank đề nghị làm rõ tần suất hoặc nguyên tắc, thời hạn rà soát. Ngân hàng cũng kiến nghị cho phép đối tượng giám sát chủ động báo cáo kết quả khắc phục và đề nghị đánh giá lại khi đã hoàn thành kế hoạch khắc phục hoặc có thay đổi trọng yếu làm thay đổi mức độ rủi ro.

Theo VPBank, kết quả rà soát cần là căn cứ để tiếp tục, điều chỉnh hoặc chấm dứt biện pháp tăng cường, qua đó ghi nhận trường hợp ngân hàng đã xử lý được nguyên nhân dẫn đến việc bị áp dụng cơ chế giám sát chặt chẽ hơn.

Đây là băn khoăn có cơ sở bởi nếu không xác định rõ thời hạn và tiêu chí đánh giá, ngân hàng sẽ khó chủ động xây dựng kế hoạch khắc phục, bố trí nguồn lực và dự kiến thời điểm được xem xét đưa ra khỏi diện giám sát tăng cường.

Trả lời kiến nghị này, Cục Phòng, chống rửa tiền cho biết không quy định cụ thể khoảng thời gian áp dụng biện pháp tăng cường vì mức độ rủi ro và các biện pháp áp dụng đối với từng đối tượng giám sát là khác nhau. Việc không ấn định một thời hạn chung nhằm tạo tính linh hoạt trong xử lý các tình huống phát sinh trên thực tế.

Thay vì thiết lập một mốc thời gian cố định, dự thảo quy định đơn vị thực hiện giám sát định kỳ rà soát việc áp dụng biện pháp tăng cường đối với đối tượng giám sát để xem xét điều chỉnh hoặc chấm dứt.

Như vậy, cơ quan soạn thảo đã tiếp nhận yêu cầu về cơ chế rà soát nhưng không lựa chọn phương án xây dựng thời hạn áp dụng hay bộ tiêu chí chấm dứt riêng như đề xuất của các ngân hàng.

Điều này đồng nghĩa việc chấm dứt giám sát tăng cường không tự động phát sinh khi ngân hàng hoàn thành một kế hoạch khắc phục hoặc hết một khoảng thời gian nhất định. Kết quả khắc phục là cơ sở quan trọng để cơ quan giám sát xem xét, nhưng quyết định tiếp tục, điều chỉnh hay chấm dứt vẫn thuộc đơn vị thực hiện giám sát.

Một vấn đề khác cần lưu ý là dự thảo chưa thiết kế rõ cơ chế để ngân hàng chủ động yêu cầu đánh giá lại ngay sau khi hoàn thành các biện pháp khắc phục. Kiến nghị của VPBank về nội dung này chưa được cơ quan soạn thảo giải quyết bằng một quy trình riêng.

Về bản chất, cơ chế được lựa chọn đặt trọng tâm vào đánh giá rủi ro thực tế thay vì thời gian áp dụng. Cách làm này có ưu điểm là tránh tình trạng chấm dứt giám sát chỉ vì đã hết thời hạn trong khi rủi ro chưa được kiểm soát. Ngược lại, việc thiếu tiêu chí định lượng và mốc rà soát cụ thể cũng có thể khiến các tổ chức tín dụng khó dự liệu thời gian chịu sự giám sát tăng cường.

Đối với ngân hàng, điều quan trọng không chỉ là khắc phục những tồn tại đã được chỉ ra mà còn phải chứng minh hiệu quả của các biện pháp kiểm soát, khả năng nhận diện và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động thực tế.

Thông tư số 57/2026/TT-NHNN được ban hành ngày 30/10/2026, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026. Với cơ chế giám sát dựa trên rủi ro, việc phân loại và điều chỉnh cường độ giám sát sẽ không còn chỉ là hoạt động đánh giá định kỳ, mà trở thành căn cứ để cơ quan quản lý phân bổ nguồn lực và yêu cầu các tổ chức tín dụng khắc phục những điểm yếu trong hệ thống phòng, chống rửa tiền.

Phượng Hòa