Không ồn ào nhưng dai dẳng, làn sóng đóng cửa của các shop bán lẻ nhỏ lẻ đang lan rộng khắp TP.HCM. Khi chi phí mặt bằng, quảng cáo và nhân sự đồng loạt leo thang, còn biên lợi nhuận ngày càng mỏng, bán lẻ nhỏ lẻ dần bị đẩy ra bên lề trong một cuộc chơi mới nơi chỉ những mô hình đủ sức chịu đựng và có chiến lược dài hạn mới trụ lại.
Cuộc đào thải âm thầm của các shop nhỏ lẻ
Cuộc đào thải âm thầm của các shop nhỏ lẻ đang diễn ra lặng lẽ nhưng dai dẳng trong lòng TP.HCM. Không ồn ào như những đợt đóng băng bất động sản, cũng không tạo sóng dư luận như các thương vụ mua bán sáp nhập lớn, sự rút lui của hàng loạt cửa hàng thời trang, mỹ phẩm, phụ kiện quy mô nhỏ đang trở thành một thực tế ngày càng rõ nét.
Số liệu thị trường cho thấy trong giai đoạn 2023–2025, lượng cửa hàng bán lẻ nhỏ lẻ ngừng hoạt động tại TP.HCM tăng khoảng 20–25% mỗi năm, tập trung nhiều nhất ở nhóm kinh doanh cá thể không thuộc chuỗi. Riêng các tuyến phố trung tâm và cận trung tâm, tỷ lệ mặt bằng bán lẻ trống đã tăng lên mức 15–20%, dù giá thuê thực tế đã giảm trung bình 10–25% so với giai đoạn đỉnh năm 2019. Điều này cho thấy vấn đề không còn nằm ở mức giá tuyệt đối, mà ở sức chịu đựng đã chạm ngưỡng của nhóm shop nhỏ.
Cuộc đào thải âm thầm của các shop nhỏ lẻ.
Với các cửa hàng quy mô nhỏ, bài toán sinh tồn trở nên khắc nghiệt hơn bao giờ hết khi chi phí vận hành tăng đồng loạt. Chi phí quảng cáo trực tuyến trong hai năm gần đây tăng thêm 30–50%, trong khi tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng giảm rõ rệt. Nhân sự bán lẻ cũng trở thành gánh nặng khi mức lương tối thiểu và chi phí giữ người tăng từ 10–15% mỗi năm, buộc nhiều shop phải vận hành với biên nhân sự mỏng, làm giảm hiệu quả phục vụ và bán hàng.
Trong khi đó, biên lợi nhuận ròng của các shop thời trang và mỹ phẩm nhỏ hiện chỉ còn quanh mức 5–8%, thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước dịch. Thực tế cho thấy không ít cửa hàng vẫn có doanh thu, vẫn có khách, nhưng lợi nhuận không đủ bù chi phí cố định. Chỉ cần 2–3 tháng sức mua chững lại hoặc một chiến dịch quảng cáo kém hiệu quả, dòng tiền lập tức đứt gãy.
Đáng chú ý, nhiều shop đóng cửa không phải vì không bán được hàng, mà vì không còn lời. Khi mỗi tháng duy trì cửa hàng đồng nghĩa với việc “đốt” hàng chục đến hàng trăm triệu đồng chi phí cố định, đóng cửa trở thành phương án ít rủi ro hơn so với việc tiếp tục cầm cự trong bối cảnh không còn dư địa xoay xở.
Song song đó, thị trường bán lẻ TP.HCM đang nghiêng mạnh về phía các thương hiệu có chuỗi. Nhóm này chiếm ngày càng lớn diện tích mặt bằng trung tâm, chấp nhận biên lợi nhuận thấp hoặc hòa vốn trong 1–2 năm đầu để đổi lấy độ phủ thương hiệu và thị phần dài hạn. Ngược lại, shop nhỏ lẻ thường phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một điểm bán duy nhất, nguồn vốn mỏng và khả năng chống chịu rủi ro thấp, nên rất dễ bị loại khỏi cuộc chơi khi chi phí biến động.
Sự phát triển của thương mại điện tử càng làm rõ thế yếu đó. Dù tỷ trọng bán lẻ trực tuyến tại Việt Nam đã vượt 10% tổng doanh thu bán lẻ, chi phí để duy trì hiện diện trên các nền tảng số ngày càng cao. Nếu không đủ ngân sách quảng cáo liên tục, shop nhỏ nhanh chóng bị “chìm” giữa các chiến dịch khuyến mãi dày đặc của thương hiệu lớn và sàn thương mại điện tử.
Nhìn từ thực tế này, câu hỏi “bán lẻ nhỏ lẻ ở TP.HCM có đang chết dần hay không” không còn mang tính cảm xúc. Bán lẻ nhỏ lẻ không biến mất ngay, nhưng đang thu hẹp nhanh không gian tồn tại. Những mô hình tự phát, phụ thuộc vào mặt bằng và dòng tiền ngắn hạn, thiếu chiến lược dài hơi đang bị đào thải một cách âm thầm nhưng rất dứt khoát.
Vẫn có những shop nhỏ trụ lại nhờ chọn phân khúc ngách, kiểm soát chi phí chặt và xây dựng được tệp khách trung thành. Tuy nhiên, đó không còn là số đông. Bức tranh bán lẻ TP.HCM đang chuyển sang một giai đoạn mới, nơi kỷ luật tài chính, khả năng quản trị và sức chịu đựng quan trọng hơn sự linh hoạt kiểu “buôn bán nhỏ”.
Cuộc đào thải âm thầm ấy vì thế không chỉ là câu chuyện của vài cửa hàng đóng cửa, mà là dấu hiệu cho thấy bán lẻ nhỏ lẻ đang bước ra khỏi vai trò trung tâm trong cấu trúc thị trường đô thị lớn như TP.HCM.
Bán lẻ nhỏ lẻ lép vế trong cuộc chơi mới
Cuộc chơi bán lẻ tại TP.HCM đang thay đổi nhanh chóng và theo hướng ngày càng bất lợi cho các shop nhỏ lẻ. Thị trường đang nghiêng rõ rệt về phía những thương hiệu có chuỗi, có hệ thống và có khả năng chấp nhận lỗ ngắn hạn để đổi lấy thị phần và vị thế dài hạn. Trong khi đó, phần lớn shop nhỏ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một điểm bán duy nhất, nguồn vốn mỏng và khả năng chống chịu rủi ro thấp, khiến họ dễ tổn thương khi chi phí và hành vi tiêu dùng biến động.
Sự bành trướng của thương mại điện tử và mạng xã hội càng làm rõ thế yếu này. Chi phí quảng cáo trên các nền tảng số tăng nhanh, nhưng hiệu quả không còn dễ đoán như trước. Nếu không đủ ngân sách để duy trì sự hiện diện liên tục, shop nhỏ nhanh chóng bị “chìm” giữa biển thông tin, khuyến mãi và ưu đãi từ các thương hiệu lớn.
Nói về vấn đề này, ông Phạm Trọng Chinh, chuyên gia cao cấp về hệ thống phân phối và trade marketing cho rằng, nhiều nhà kinh doanh nhỏ vẫn tiếp cận thương mại điện tử như một kênh bán hàng đơn lẻ, thay vì coi đó là một phần không thể tách rời trong chiến lược đa kênh. Chính sự thiếu chuẩn bị về chiến lược này khiến họ rơi vào thế bị động khi thị trường hoặc thuật toán nền tảng thay đổi.
Nhiều shop không đóng cửa vì hoàn toàn không bán được hàng, mà vì không còn lời.
Một thực tế đáng chú ý là nhiều shop không đóng cửa vì hoàn toàn không bán được hàng, mà vì không còn lời. Doanh thu vẫn có, nhưng lợi nhuận bị bào mòn bởi chi phí cố định ngày càng cao, từ mặt bằng, nhân sự đến marketing. Khi kinh doanh không còn mang lại giá trị tương xứng với công sức và rủi ro bỏ ra, rút lui trở thành lựa chọn hợp lý hơn so với việc tiếp tục duy trì một mô hình thiếu dư địa xoay xở. Như nhận định của các chuyên gia bán lẻ, giai đoạn hiện nay không còn chỗ cho những mô hình dựa vào “bán nhanh, xoay vòng vốn” mà thiếu nền tảng quản trị và chiến lược dài hạn.
Thực tế này phản ánh một sự chuyển dịch sâu hơn của thị trường. Bán lẻ không còn là sân chơi dễ dàng cho các mô hình nhỏ lẻ, tự phát và phụ thuộc vào cảm tính. Áp lực chi phí buộc doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa toàn bộ hoạt động, từ quản trị dòng tiền, tối ưu tồn kho đến xây dựng thương hiệu và trải nghiệm khách hàng. Những shop không đủ nguồn lực hoặc không kịp thích ứng sẽ dần bị loại khỏi cuộc chơi, dù vị trí hay sản phẩm không hẳn kém cạnh.
Câu hỏi “bán lẻ nhỏ lẻ đang chết dần ở TP.HCM?” vì thế không mang tính giật gân, mà phản ánh đúng tâm trạng của nhiều người kinh doanh cá thể. Bán lẻ nhỏ lẻ không biến mất ngay lập tức, nhưng đang thu hẹp nhanh không gian tồn tại. Chỉ một số ít shop trụ lại được nhờ chọn phân khúc ngách, kiểm soát chi phí chặt chẽ và xây dựng được tệp khách trung thành. Tuy nhiên, đó không còn là số đông, mà là những ngoại lệ trong một bức tranh đang nghiêng mạnh về phía các mô hình bán lẻ chuyên nghiệp và quy mô lớn.
Cuộc đào thải âm thầm ấy vì thế không chỉ là câu chuyện của từng cửa hàng đóng cửa, mà là dấu hiệu cho thấy bán lẻ TP.HCM đã bước sang một giai đoạn mới, nơi sự lãng mạn của kinh doanh nhỏ nhường chỗ cho kỷ luật tài chính, chiến lược dài hạn và khả năng chịu đựng cao hơn bao giờ hết.
Thiên An