Bị Bộ NN&PTNT cấm thầu, nhìn lại những 'tai tiếng' của HACC1

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với các dự án do Bộ trưởng Bộ NN&PTNT quyết định đầu tư hoặc phân cấp, ủy quyền quyết định đầu tư với Công ty CP Xây dựng số 1 Hà Nội (HACC1). Nguyên nhân là do đơn vị nầy đã chuyển nhượng thầu trái quy định pháp luật.

Chuyển nhượng thầu trái phép

Mới đây, Bộ NN&PTNT đã ban hành Quyết định số 850/QĐ-BNN-XD ngày 27/3/2024 về việc ấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với các dự án do Bộ trưởng Bộ NN&PTNT quyết định đầu tư hoặc phân cấp, ủy quyền quyết định đầu tư với HACC1.

Theo đó, doanh nghiệp này đã vi phạm quy định tại điểm a khoản 8 Điều 89 Luật Đấu thầu 2013 tại Dự án thành phần Tăng cường năng lực khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ tái cơ cấu nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, thuộc Dự án Nâng cao chất lượng giáo dục đại học (SAHEP), vay vốn Ngân hàng Thế giới (WB) do Học viện Nông nghiệp Việt Nam làm Chủ đầu tư.

Thời gian cấm thầu với HACC1 trong vòng 2 năm kể từ ngày quyết định có hiệu lực thi hành (ngày 27/3/2024).

Bộ NN&PTNT giao Học viện Nông nghiệp Việt Nam gửi, đăng tải quyết định này đến tổ chức bị xử lý và các cơ quan, tổ chức có liên quan theo quy định tại Điều 87 Luật Đấu thầu 2023.

Theo tìm hiểu, trong thời gian thi công, 1 nhà thầu có đơn tố giác và Thanh tra Bộ NN&PTNT đã thực hiện kiểm tra, phát hiện việc chuyển nhượng thầu. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình và Chánh thanh tra Bộ, Bộ NN&PTNT đã ban hành quyết định cấm tham gia hoạt động đấu thầu với HACC1.

Đại diện Cục Quản lý xây dựng công trình, Bộ NN&PTNT chia sẻ với báo chí, HACC1 đã chuyển nhượng khoảng 25% giá trị gói thầu cho đơn vị khác.

Như vậy, căn cứ theo khoản a Điểm 8 Điều 89 Luật Đấu thầu 2013, HACC 1 vi phạm quy định: Nhà thầu chuyển nhượng cho nhà thầu khác phần công việc thuộc gói thầu có giá trị từ 10% trở lên hoặc dưới 10% nhưng trên 50 tỷ đồng, sau khi trừ phần công việc thuộc trách nhiệm của nhà thầu phụ, tính trên giá trị hợp đồng đã ký kết. Gói thầu số VNUA-CW3-02 Xây dựng nhà phục vụ đào tạo và nghiên cứu thể chế, chính sách và nhà phục vụ đào tạo ngoại ngữ, có dự toán 70,802 tỷ đồng.

Gói thầu trên được đấu thầu qua mạng, mở thầu tháng 12/2020 với 12 nhà thầu tham dự, trong đó có sự góp mặt của một số doanh nghiệp lớn tham gia độc lập hoặc là thành viên liên danh như Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô; Vinaconex; Tổng công ty Xây dựng nông nghiệp Việt Nam; Tổng công ty 319 Bộ Quốc Phòng... 12 nhà thầu đều đạt yêu cầu về kỹ thuật, HACC1 có giá đánh giá thấp nhất. Gói thầu phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu ngày 3/2/2021; giá trúng thầu của HACC1 là 59,976 tỷ đồng (giảm khoảng 15,3% so với dự toán), thời gian thực hiện hợp đồng 18 tháng, hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh.

Tại gói thầu trên, hợp đồng được ký kết ngày 26/2/2021. Quá trình thực hiện hợp đồng, do nhiều yếu tố, trong đó có tác động của dịch Covid-19 bùng phát, thời gian thực hiện hợp đồng được gia hạn đến 30/10/2023. Nhà thầu đã hoàn thành Gói thầu đúng thời gian gia hạn. Công trình đã được nghiệm thu, đưa vào sử dụng.

Trong quá trình nhà thầu thi công, phía Chủ đầu tư thực hiện giám sát đúng quy định. WB cũng có nhiều đoàn về giám sát. Các giấy tờ, tài liệu giao dịch của Nhà thầu đều đứng tên HACC1 và Chủ đầu tư không phát hiện được việc chuyển nhượng thầu.

HACC1 nhiều 'tai tiếng', nợ phải trả cao gấp 4 lần vốn chủ sở hữu

Theo giới thiệu, HACC1 có lịch sử thành lập gắn liền với ngành Xây dựng Việt Nam (1958). Là Doanh nghiệp hạng I thuộc Tổng công ty xây dựng Hà Nội, có tiền thân là Công ty kiến trúc Hà Nội được thành lập ngày 05/08/1958 theo Quyết định số 117/QĐ-BKT của Bộ Kiến trúc. sau đó đổi thành Công ty Kiến trúc Khu Nam (1960 - 1977). 

Theo thông tin về đăng ký doanh nghiệp, HACC1 chính thức hoạt động ngày 16/11/2005, có người đại diện pháp luật kiêm Tổng giám đốc là ông Trần Đăng Mạnh. Ông Hoàng Văn Hòa nắm giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng quản trị. Sau khi HACC1 cổ phần hóa, Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội sở hữu 50,36% quyền chi phối, còn lại là các cổ đông bên ngoài giữ 49,64%.

Về tình hình kinh doanh, kết thúc năm 2023, HACC1 có vốn điều lệ 80 tỷ đồng. Năm 2023, tổng giá trị tài sản của Công ty vào khoảng 1.028 tỷ đồng; giá trị sản xuất, kinh doanh đạt 687,764 tỷ đồng, đạt 71,7% kế hoạch.

Trong khi đó, doanh thu của HACC1 đạt 600,449 tỷ đồng, bằng 74% kế hoạch. Lợi nhuận trước thuế đạt 11,159 tỷ đồng, bằng 87,11% kế hoạch; lợi nhuận sau thuế 8,894 tỷ đồng, giảm 48% so với năm 2022. 

Theo HACC1 nhận định, năm 2023, trong điều kiện chung của ngành xây dựng Việt Nam, hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công ty có nhiều khó khăn. Công ty đã hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao, quyết toán đúng hợp đồng các gói thầu đang thi công, bảo đảm thu vốn đạt 109% doanh thu, nhưng số lượng trúng thầu, phát triển dự án mới còn ít, dẫn đến không đạt các chỉ tiêu doanh thu, sản lượng, lợi nhuận.

Kết thúc năm 2023, nợ phải trả của HACC1 là 822,798 tỷ đồng, giảm hơn 30% so với thời điểm cuối năm 2022; nợ phải trả cao gấp 4 lần vốn chủ sở hữu. Trong khi đó, vốn chủ sở hữu cũng giảm từ 207,170 tỷ đồng cuối năm 2022 về 205,354 tỷ đồng. Đáng chú ý, nợ phải trả của HACC1này cũng chiếm hơn 80% tài sản của công ty.

HACC1 được biết đến với tư cách là đơn vị thực hiện một số dự án ở Hà Nội và Quảng Ninh. Trong đó, nổi bật nhất là dự án HACC1 Times Tower (tại Hà Nội) và Khu đô thị Cao Xanh – Hà Khánh B (tại Quảng Ninh). Đáng tiếc, cả hai dự án này đều dính nhiều lùm xùm. Trong đó, HACC1 Times Tower bị cả Thanh tra Bộ Xây dựng và Thanh tra Chính phủ “bêu tên”.

Theo đó, năm 2022, Thanh tra Bộ Xây dựng đã chỉ ra hàng loạt vi phạm về điều chỉnh quy hoạch tại Dự án nhà ở kinh doanh kết hợp dịch vụ thương mại HACC1 Time Tower (Thanh Xuân, Hà Nội) do HACC1 làm chủ đầu tư.

Cụ thể, tháng 5/2004, UBND TP Hà Nội có Quyết định lựa chọn nhà đầu tư cho chỉ tiêu ô đất ở 2.6-NO (hiện tại là 35 Lê Văn Lương) là nhà ở cho thuê, mật độ xây dựng 56,7%. Đến năm 2008, Sở Quy hoạch - Kiến trúc có tờ trình và được UBND TP Hà Nội chấp thuận Quy hoạch định hướng, điều chỉnh ô đất 2.6-NO thành văn phòng, thương mại cao 25 tầng.

Thanh tra Bộ Xây dựng kết luận đây là điều chỉnh không thuộc các trường hợp được điều chỉnh, không tính toán giải pháp về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, vi phạm Nghị định của Chính phủ và Thông tư của Bộ Xây dựng.                         

Chưa dừng lại ở vi phạm trên, năm 2009, UBND TP Hà Nội có công văn chấp thuận chủ trương điều chỉnh cục bộ quy hoạch tổng thể mặt bằng "từ nhà ở cao tầng cho thuê sang nhà ở kinh doanh kết hợp dịch vụ thương mại". Đây tiếp tục là không phù hợp với chấp thuận Quy hoạch định hướng tại năm 2008, là điều chỉnh không thuộc các trường hợp được điều chỉnh, không tính toán giải pháp về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, vi phạm quy định pháp luật.

Thanh tra Bộ Xây dựng kết luận, UBND TP Hà Nội 2 lần điều chỉnh, Sở Quy hoạch - Kiến trúc 1 lần điều chỉnh quy hoạch sai quy định pháp luật. Điều này dẫn tới điều chỉnh tăng tầng cao từ trung bình 7,2 tầng thành 25 tầng, mật độ xây dựng từ 56,7% thành 59,53%, tăng thêm dân số 680 người.

"Trách nhiệm thuộc UBND TP Hà Nội, Sở Quy hoạch - Kiến trúc", kết luận của Thanh tra Bộ Xây dựng chỉ rõ.

Trước đó, hồi đầu năm 2022, Times Tower có tên trong danh sách 38 dự án chuyển đổi mục đích sử dụng đất có vị trí đắc địa tại Hà Nội mà tổ công tác của Thanh tra Chính phủ đang tiến hành kiểm tra.

Về nguồn gốc đất trước khi chuyển mục đích năm 2004, UBND thành phố Hà Nội lựa chọn nhà đầu tư các dự án thí điểm xây dựng nhà ở cao tầng cho thuê tại các ô đất hai bên tuyến đường Láng Hạ, quận Thanh Xuân, HACC1 là đơn vị trúng thầu được giao làm Chủ đầu tư ô đất 2.6-N0 diện tích 4.471m2. Tổng mức đầu tư là 1.116 tỷ đồng.

Chủ đầu tư dự án HACC1 Times Tower xây dựng bổ sung 2 tầng kỹ thuật có tổng diện tích 2.927m2 không đúng Quy hoạch mặt bằng đã được chấp thuận tại Văn bản số 2140/QHKT-P2 ngày 6/7/2010 của Sở Quy hoạch kiến trúc, trong đó 1.430m2 sử dụng vào mục đích công cộng cho thuê, vi phạm Khoản 4, Khoản 11 Điều 12 Luật Xây dựng năm 2014.

Thanh tra Chính phủ đã có Quyết định thu hồi 10,8 tỷ đồng (10.800.120.000 đồng- giá trị tạm tính) của HACC1 do chủ đầu tư dự án sử dụng một phần diện tích tầng kỹ thuật tại dự án HACC1 Times Tower vào mục đích kinh doanh.

Bên cạnh đó, theo thống kê của Cảnh sát PC&CC TP. Hà Nội, tính đến ngày 31/5/2017, thành phố có 79 công trình nhà chung cư cao tầng vi phạm quy định về PCCC trong đầu tư xây dựng. Trong đó, dự án Nhà ở kinh doanh kết hợp dịch vụ thương mại - Times Tower tại số 2.6 đường Lê Văn Lương do Công ty cổ phần xây dựng số 1 Hà Nội (HACC1) làm chủ đầu tư. Chưa đủ điều kiện nghiệm thu PCCC theo quy định, nhưng chủ đầu tư cũng đã bàn giao căn hộ và có cư dân về ở.

Tương tự, Thanh tra Chính phủ cũng đã phát hiện HACC1 “dính” sai phạm tại dự án Cao Xanh - Hà Khánh B. Tại dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu đô thị Cao Xanh - Hà Khánh B do CTCP Xây dựng số 1 Hà Nội làm chủ đầu tư, thanh tra Chính phủ phát hiện tổng số tiền sai phạm là 189,9 tỷ đồng, cụ thể:

Giảm trừ theo phương pháp trừ lùi, số tiền 161 tỷ đồng; HACC1 không thanh toán trả cho UBND phường Cao Xanh; UBND phường Hà Khánh, TP. Hạ Long, Quảng Ninh số tiền 2,64 tỷ đồng…

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ UBND tỉnh Quảng Ninh lựa chọn chủ đầu tư dự án khu đô thị Cao Xanh - Hà Khánh B còn thiếu tính khách quan, chưa đánh giá đúng năng lực về tài chính, kinh nghiệm của chủ đầu tư. Dẫn đến dự án kéo dài, để đất hoang hóa phải xin gia hạn nhiều lần. Vi phạm điều 30 Nghị định 52/1999/NĐ-CP ngày 8/7/1999 của Chính phủ.

Từ những nội dung trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Quảng Ninh xem xét thu hồi số tiền hơn 139 tỷ đồng của CTCP Xây dựng số 1 Hà Nội gồm: Hơn 129 tỷ đồng thuế VAT, thu nhập chịu thuế tính trước, chi phí bán hàng; hơn 7,7 tỷ đồng là tiền lãi vay.

Hồng Quang