Bị nhầm với "tín dụng đen" khiến công ty tài chính hoạt động kém hiệu quả

Hoạt động kinh doanh của công ty nói riêng và các công ty tài chính nói chung đang bị không ít người hiểu nhầm là tín dụng đen. Thực tế này ảnh hưởng nghiêm trọng tới công tác thu hồi nợ của công ty. Đặc biệt, khi nhiều đối tượng xấu lợi dụng sự cả tin và kiến thức tài chính hạn chế của người dân để dụ dỗ cho vay sau đó lại xưng danh công ty tài chính để đòi nợ bằng những hành vi thiếu chuẩn mực.

Tín dụng tiêu dùng tăng trưởng tích cực

Mới đây, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với Vụ Tín dụng các ngành kinh tế - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã tổ chức Hội thảo: “Tài chính Tiêu dùng – Kênh dẫn vốn hiệu quả với người yếu thế”. Theo đó, không nằm ngoài xu thế ở các nước trên thế giới, sự phát triển của tài chính tiêu dùng tại Việt Nam trong những năm qua đã được ghi nhận không chỉ bởi sự gia tăng về quy mô và tốc độ tăng trưởng mà còn bởi những hiệu ứng tích cực đối với nền kinh tế xã hội.

Số liệu thống kê cho thấy, trong 5 năm gần đây, tín dụng tiêu dùng phát triển mạnh mẽ, tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20%/năm. Đáng chú ý, tổng dư nợ tín dụng tiêu dùng của các công ty tài chính đạt 140.257 tỉ đồng, tăng 11,1% so với cuối năm 2021; trong đó dư nợ cho vay tiêu dùng và dư nợ phát hành thẻ tín dụng tăng lần lượt là 10% và 19% so với cuối năm 2021.

Những số liệu trên cho thấy, các công ty tài chính tiêu dùng đang góp phần giúp người dân, đặc biệt là những đối tượng yếu thế, tiếp cận được dòng vốn của các công ty tài chính chính thức, góp phần đẩy lùi “tín dụng đen”, bảo đảm an ninh, trật tự xã hội.

Ông Đào Minh Tú, Phó Thống đốc NHNN, thừa nhận rằng sự phát triển của tài chính tiêu dùng tại Việt Nam trong những năm qua không nằm ngoài xu thế ở các nước trên thế giới. Ngoài tăng trưởng về quy mô tín dụng thì sự xuất hiện của các công ty tài chính tiêu dùng đã làm đa dạng cơ cấu tổ chức tài chính Việt Nam bổ sung dòng tín dụng chính thức cho người dân.

Hiện nay, NHNN mới chỉ cấp phép cho 16 công ty tài chính  hoạt động với 17 chi nhánh, 41 văn phòng đại diện và 74.337 điểm giới thiệu dịch vụ trên toàn quốc. Tổng tài sản của khối các công ty tài chính là 240.348 tỉ đồng, tăng khoảng 7% so với thời điểm cuối năm 2021. Vốn điều lệ của các công ty tài chính là 31.235 tỉ đồng, tăng 3,54% so với thời điểm cuối năm 2021.

“Hoạt động của các công ty tài chính tiêu dùng được NHNN cấp phép đều tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực ngân hàng. Với mạng lưới điểm giới thiệu dịch vụ rộng khắp cả nước thì vai trò của công ty tài chính tiêu dùng ở Việt Nam là không hề nhỏ trong việc đẩy lùi được tín dụng đen”, phó Thống đốc Đào Minh Tú nhất mạnh

Trong khi đó, nhìn nhận về vai trò của các công ty tài chính tiêu dùng Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiền, Phó viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược NHNN cho rằng, đặc trưng của của công ty tài chính tiêu dùng khác với ngân hàng thương mại khi xem xét trên nhiều giác độ.

Đầu tiên là đối tượng cho vay của công ty tài chính là những người dân không đủ điều kiện để tiếp cận với chuẩn mực của ngân hàng thương mại, thậm chí là chưa có lịch sử tín dụng với ngân hàng. Tiếp đó là sản phẩm cho vay với giá trị nhỏ kỳ hạn ngắn và thời gian phê duyệt nhanh đảm bảo nhu cầu tiêu dùng cấp thiết của người dân.

“Với tính chất các khoản vay không có tài sản đảm bảo, các công ty tài chính không được huy động trực tiếp từ dân nên chi phí cho khoản vay lớn thì lãi suất phải nhỉnh hơn các gói vay từ ngân hàng. Tuy vậy đây là các sản phẩm tài chính được cấp phép nên việc lợi ích đem đến cho người yếu thế là tiếp cận khoản vay nhanh nhưng vẫn đảm bảo tính hợp pháp và an toàn”, Tiến sĩ Hiền cho hay.

Công ty tài chính bị nhầm lẫn với tín dụng đen

Theo Phó Thống đốc, hoạt động không lành mạnh của các tổ chức cung cấp tài chính tiêu dùng không do NHNN cấp phép và hoạt động “tín dụng đen” đã gây bức xúc dư luận, ảnh hưởng bất lợi đến hoạt động và uy tín của các công ty tài chính tiêu dùng.

Trung tá Đỗ Minh Phương - Phó Trưởng Phòng Trọng án, Cục Cảnh sát Hình sự, Bộ Công an cho hay, gần đây xuất hiện nhiều ứng dụng không rõ nguồn gốc về đơn vị chủ quản có biểu hiện hoạt động tín dụng đen. Các ứng dụng này thường xuyên thay đổi tên hoặc để ẩn thông tin nhằm tránh sự theo dõi của cơ quan chức năng.

Đồng thời, khi khách hàng cài đặt ứng dụng vay và để lại thông tin cá nhân, sẽ có đối tượng liên hệ, mời chào vay tiền và cài đặt các ứng dụng vay khác. Các ứng dụng này có khả năng truy cập thu thập danh bạ, lịch sử tin nhắn, cuộc gọi, thông tin tài khoản mạng xã hội... của người vay để sử dụng khi đòi nợ hoặc cho những mục đích trái pháp luật khác.

Thực tế khách hàng của các ứng dụng này chủ yếu là học sinh, sinh viên, công nhân viên, người thu nhập thấp cần vay một khoản tiền khoảng vài triệu đồng trong thời gian ngắn mà không muốn thực hiện các thủ tục vay tại ngân hàng, tổ chức tín dụng.

“Khách hàng có thể không để ý hoặc bỏ qua các thông tin quy định ràng buộc về lãi suất, phí, tiền phạt dẫn đến mức lãi suất phải trả cao hơn nhiều lần lãi suất của ngân hàng, dẫn đến việc vay của ứng dụng sau trả lãi cho ứng dụng trước”, ông Phương cho biết.

Còn ông Nguyễn Thành Phúc, Phó Tổng giám đốc Công ty tài chính TNHH Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng SMBC cho biết, thời gian qua, dù đang tích cực giúp người dân tiếp cận với các nguồn vốn tín dụng chính thức, tuy nhiên hoạt động kinh doanh của công ty nói riêng và các công ty tài chính nói chung lại bị hiểu nhầm là tín dụng đen.

Thực tế này ảnh hưởng nghiêm trọng tới công tác thu hồi nợ của công ty. Đặc biệt, khi nhiều đối tượng xấu lợi dụng sự cả tin và kiến thức tài chính hạn chế của người dân để dụ dỗ cho vay sau đó lại xưng danh công ty tài chính để đòi nợ bằng những hành vi thiếu chuẩn mực. Điều này khiến nhiều người dân lo sợ, mất lòng tin và không dám lựa chọn vay vốn từ các công ty tài chính.

Không những vậy một bộ phận người dân còn lôi kéo, rủ rê nhau bùng nợ, khiến hoạt động thu hồi nợ của công ty gặp càng nhiều khó khăn. Nguyên nhân xuất phát từ vấn đề kiến thức tài chính cá nhân ở nước ta còn hạn chế. Người vay chưa ý thức rõ nghĩa vụ và trách nhiệm đối với khoản vay, không quan tâm đến hậu quả khi có nợ xấu.

Ngoài ra, mặc dù pháp luật hiện nay đã có những quy định tương đối chặt chẽ đối với người đi vay tiền, tuy nhiên việc áp dụng vào thực tế còn thiếu sức răn đe, dẫn đến tình trạng người dân coi thường pháp luật. Một số người vay lợi dụng điều này để cố tình trốn tránh trả nợ, thậm chí tỏ thái độ thách thức với tổ chức cho vay.

Vì vậy, cần xem xét nâng cao mức chế tài đối với các hành vi cố ý chây ì, trốn nợ. Xem xét khả năng hình sự hóa hành vi này nếu chứng minh được dấu hiệu cố ý trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Đẩy mạnh phổ cập kiến thức tài chính, nâng cao hiểu biết về pháp luật cho người yếu thế, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, các khu công nghiệp, nông thôn…

Đồng quan điểm, đại diện Công ty tài chính TNHH MB Shinsei (Mcredit) cho rằng đối tượng phục vụ của các công ty tài chính tiêu dùng là người dân có thu nhập trung bình/thấp do vậy khó tránh khỏi việc khách hàng vẫn chưa có nhận thức đầy đủ trong việc tiếp cận các quy định pháp luật, các quy định về điều khoản vay và trả nợ. Để thay đổi điều này không thể ngay lập tức nhưng các công ty tài chính tiêu dùng mong muốn sự hỗ trợ của các cấp chính quyền, tổ chức chính trị xã hội, các cơ quan thông tấn truyền thông,… để người dân tăng cường hiểu biết và tiếp cận hiệu quả với kênh tài chính tiêu dùng.

Bên cạnh đó, một bộ phận khách hàng còn thiếu trách nhiệm hoặc cố tình gian lận, chây ì khiến công tác thu hồi nợ của các công ty tài chính tiêu dùng gặp nhiều khó khăn. Do đó, đối với các đối tượng cố tình trốn tránh và có hành vi lừa đảo, trốn nợ, thực sự cần được áp dụng các biện pháp mạnh từ phía pháp luật để bảo vệ lợi ích hợp pháp của bên cho vay cũng như tạo điều kiện để thị trường phát triển rộng mở thực sự với những khách hàng tốt có nhu cầu vay vốn.

PV