Bộ trưởng Trần Hồng Hà: Hầu hết phương thức giao đất sắp tới là đấu thầu và đấu giá

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho biết, việc sửa Luật Đất đai lần này sẽ tập trung vào các công cụ như quy hoạch, kế hoạch, định giá và hầu hết các phương thức giao đất là đấu thầu và đấu giá để đảm bảo công khai, minh bạch.

Lãng phí đất đai là một thực trạng đang nhức nhối

Sáng 28/10, tại phiên Quốc hội thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội. Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Thái Bình) nêu chuyện tích tụ đất đai cho sản xuất nông nghiệp tập trung quy mô lớn còn nhiều khó khăn.

Các cơn sốt đất tràn về nông thôn khiến giá đất tăng cao, tâm lý lâu đời người nông dân giữ đất dù đã "ly hương", coi đất đai như "cuốn sổ bảo hiểm", dẫn đến cơ hội cho việc tích tụ và tập trung đất đai ngày càng khó khăn.

Hệ quả là thực trạng người nông dân giữ đất bỏ hoang trong khi doanh nghiệp thiếu đất để sản xuất kinh doanh.

"Câu hỏi đặt ra là tại sao quá trình tích tụ ruộng đất diễn ra chậm chạp như vậy. Tại sao người nông dân không tự nguyện dồn điền đổi thửa để tổ chức lại sản xuất", ông Huy đặt vấn đề và cho rằng nguyên nhân là từ thể chế còn những nút thắt, lực cản.

Vì vậy, ông mong việc xem xét, sửa đổi Luật Đất đai sẽ đưa ra được giải pháp mang tính chiến lược, thông qua việc hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, quy định để người sử dụng đất nông nghiệp được chuyển đổi mục đích sản xuất cây trồng, vật nuôi, tăng cường quản lý, khắc phục tình trạng thoái hóa, suy giảm chất đất.

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách) thì phân tích, khác với nhiều nước sở hữu tư nhân, Việt Nam quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước quản lý. Vì vậy, quyền lực được trao gửi cho bộ máy nhà nước rất lớn.

Dù đạt một số kết quả, công tác quản lý đất đai đang đối mặt nhiều thách thức, hiệu quả sử dụng không cao. Thu ngân sách về đất liên tục tăng, nhưng chủ yếu là thị trường sơ cấp, trong đó 67% từ tiền sử dụng đất, 12% từ tiền thuê đất. Số thu tăng thêm từ đầu tư trên đất không cao.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho hay, toàn quốc có 743 triệu m2 đất hoang hóa, sử dụng sai mục đích, tiền thu được rất thấp, chỉ 286 tỷ đồng. Giám sát 7 địa phương cho thấy có hơn 1.700 dự án treo, tương đương 12.000 ha đất hoang. Sự thật "rất đau lòng và gây bức xúc với người dân".

Nữ đại biểu cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, trong đó có hệ thống pháp luật và trách nhiệm quản lý nhà nước. "Tư duy nhiệm kỳ là một trong những nguyên nhân gây lãng phí đất rất lớn. Qua giám sát, bên cạnh địa phương tích cực thu hồi đất hoang hóa, còn những nơi sau mỗi nhiệm kỳ số dự án treo lại tăng thêm", Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách nói.

Khẳng định đất đai là vấn đề phức tạp, không thể giải quyết trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, bà Mai mong chính quyền xử lý quyết liệt vướng mắc, đưa ra lộ trình, thời hạn cụ thể, được nghị quyết hóa vì đó là thước đo mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan công quyền.

"Các cơ quan cần đề cao trách nhiệm, cơ chế minh bạch, ranh giới đúng sai rõ ràng để bảo vệ người trong bộ máy công quyền, khơi thông tâm lý e dè, lo lắng. Trách nhiệm giám sát cũng cần được tăng cường để tránh trục lợi cá nhân", bà Mai nói.

Đại biểu Phan Viết Lượng (Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục) cho biết, qua tiếp xúc cử tri, người dân mong muốn Chính phủ, Thủ tướng tiếp tục quyết liệt chỉ đạo xử lý các tồn tại, yếu kém kéo dài, gây bức xúc dư luận. Đơn cử xử lý các công trình, dự án treo, thua lỗ, di dời trụ sở bộ, ngành khỏi nội đô thành phố Hà Nội.

Còn theo đại biểu Phạm Hùng Thắng (Phó đoàn đại biểu tỉnh Hà Nam), sửa đổi các Luật Đất đai, Đấu thầu, giá và một số luật khác sẽ tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển. Nhưng việc sửa luật cần gắn với đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước.

Còn 18.000ha sai phạm chờ xử lý, sắp tới giao đất chủ yếu là đấu thầu và đấu giá

Tại phiên thảo luận, giải trình ý kiến của đại biểu về công tác quản lý đất đai, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho biết, trong phiên thảo luận, nhiều đại biểu đã nêu lên vấn đề hết sức quan trọng, đó là vấn đề quản lý đất đai.

Ông Hà cho biết, lãng phí đất đai do các dự án chậm tiến độ, dự án treo. Trước đây, nước ta có 28.155 ha, trong thời gian vừa qua đã giải quyết được trên 10.000 ha, như vậy hiện nay còn 18.000 ha.

Theo Bộ trưởng, có rất nhiều lý do nhưng nguyên nhân thứ nhất do vấn đề chậm giải phóng mặt bằng. Nguyên nhân thứ hai, do các quy hoạch đang thay đổi. Nguyên nhân thứ ba, các nhà đầu tư đã lựa chọn là các nhà đầu tư kém năng lực nên không đầu tư được.

Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã lập đề án tập trung vào 4 tỉnh, thành có trên 2.000 dự án treo, đưa ra các phương án để xử lý, đề xuất các cấp có thẩm quyền. Đồng tình với các đại biểu sẽ tiếp thu ý kiến vào dự thảo luật Đất đai, ông Hà cho biết, các vấn đề lớn sẽ báo cáo Bộ Chính trị.

“Từ nay tới năm 2024 nên ban hành các Nghị quyết của Quốc hội hoặc Nghị định của Chính phủ thuộc thẩm quyền, để đưa ra cơ chế giải quyết các vấn đề tồn tại, vướng mắc phổ biến hiện nay với 4 tỉnh, thành, sau đó sẽ xem xét, tính toán đưa ra các địa phương khác. Bám sát nguyên tắc không để thất thoát tài sản của nhà nước, không để lợi dụng, hợp thức hóa sai phạm, không ảnh hưởng đến bên thứ ba là hàng nghìn hộ dân”, ông Hà nói.

Liên quan đến các chính sách đất đai, Luật Đất đai lần này sẽ tập trung rất cụ thể vào các công cụ như quy hoạch, kế hoạch, vấn đề liên quan đến định giá và hầu hết các phương thức giao đất sẽ là đấu thầu và đấu giá để đảm bảo công khai, minh bạch nhất vấn đề định giá.

Theo ông Hà, hiện nay vấn đề này đã được quy định trong luật khung giá, bảng giá và định giá cụ thể. Tuy nhiên, khung giá và bảng giá vẫn không sát thị trường, thêm vào đó là các cơ sở dữ liệu thông tin về đất đai, giá đất được thu thập không đầy đủ, chính xác.

"Nếu chúng ta có đầu vào chính xác về dữ liệu đất đai thì chúng ta có thể định giá được. Lần này sẽ thay đổi cơ bản phương pháp định giá trên cơ sở xây dựng những điều kiện khác để thực hiện như cơ sở dữ liệu về đất đai bao gồm giá đất, quy định về các hợp đồng, trách nhiệm phải qua sàn giao dịch và đăng ký đối với người dân.

Tất cả những vấn đề đó chúng ta sẽ làm và cũng không thể làm bằng thông tư được. Do đó, để có một phương pháp định giá mới thì phải thay đổi ngay từ trong luật và thay đổi một cách cơ bản phương pháp định giá mới" - ông Hà thông tin.

Về vấn đề môi trường, ông Hà cho biết, vấn đề này Quốc hội đã quyết định, bây giờ chỉ còn khâu thực hiện. Từ nay đến năm 2025, Bộ sẽ đưa ra các mô hình về công nghệ, giải quyết các vấn đề liên quan về lựa chọn các nhà đầu tư.

Đồng thời sẽ có chính sách để phát triển các dự án về hạ tầng, về môi trường, hạ tầng về biến đổi khí hậu. Đây là những dự án cần ưu tiên và sẽ có cơ chế ưu tiên quỹ đất. "Chúng ta đấu giá là chọn về đầu tư, chọn công nghệ chứ không phải đấu giá về đất đai để thực hiện các dự án này" - ông Hà nói.

Cuối cùng, ông Hà cũng thông tin thêm về vấn đề nhà ở xã hội, nhà ở sinh viên. Trong dự thảo luật xác định đây là những đối tượng Nhà nước sẽ tạo quỹ đất và không thu tiền sử dụng đất đối với việc này, để làm sao giá nhà xã hội, giá nhà ở sinh viên hợp lý.

PV