Bộ Y tế đề xuất từ năm 2026 triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí hằng năm cho các nhóm yếu thế gồm người cao tuổi, người có công, người khuyết tật cùng hộ nghèo, cận nghèo.
Đề án này là bước cụ thể hóa Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, nhằm tiến tới mục tiêu toàn dân được khám sức khỏe định kỳ và miễn viện phí cơ bản vào năm 2030.
Đề xuất được đưa vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đột phá trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, do Bộ Y tế chủ trì xây dựng. Hồ sơ đã được Bộ Tư pháp thẩm định, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 10 vào tháng 10 tới.
Theo cơ quan soạn thảo, giai đoạn đầu chính sách khám sức khỏe miễn phí sẽ áp dụng cho nhóm yếu thế: người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, đồng bào dân tộc thiểu số, cư dân miền núi, vùng khó khăn, xã đảo và đặc khu.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định, chính sách không hướng tới “miễn phí tuyệt đối” mà tập trung giảm gánh nặng đồng chi trả, nhất là với dịch vụ thiết yếu. Đồng thời, mục tiêu chính là mở rộng bao phủ bảo hiểm y tế, phát hiện bệnh sớm, giảm tử vong và nâng cao công bằng trong tiếp cận dịch vụ. “Chúng tôi mong muốn xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, bền vững và không để ai bị bỏ lại phía sau,” bà nhấn mạnh.
Theo định hướng, Nhà nước và Quỹ bảo hiểm y tế sẽ chi trả các dịch vụ y tế cơ bản, còn người dân chỉ tự chi trả khi sử dụng dịch vụ theo yêu cầu hoặc vượt ngoài phạm vi cơ bản, tránh lạm dụng và khuyến khích tiết kiệm ngân sách. Ngoài ra, các dịch vụ dự phòng, quản lý bệnh mạn tính, sàng lọc định kỳ tại tuyến cơ sở cũng sẽ được ngân sách và Quỹ hỗ trợ.
Bộ Y tế đề xuất từ năm 2026 triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí hằng năm cho các nhóm yếu thế gồm người cao tuổi, người có công, người khuyết tật cùng hộ nghèo, cận nghèo.
Từ năm 2027, người thuộc diện cận nghèo và người trên 75 tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ được nâng mức hưởng bảo hiểm y tế từ 95% lên 100%. Dự thảo còn đề xuất thí điểm các gói BHYT bổ sung theo nhu cầu, tạo thêm lựa chọn đa dạng cho người dân.
Về nhân lực, từ năm 2026, bác sĩ, bác sĩ dự phòng và dược sĩ sẽ được xếp lương khởi điểm từ bậc 2. Cùng với đó, phụ cấp ưu đãi nghề sẽ tăng cho y tế xã, y tế dự phòng và chuyên khoa đặc thù như tâm thần, pháp y, hồi sức cấp cứu. Tổng kinh phí dự kiến khoảng 4.481 tỷ đồng.
Đáng chú ý, từ năm 2026, toàn dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần/năm, đồng thời mỗi người được lập sổ sức khỏe điện tử để theo dõi trọn vòng đời. Đây là giải pháp giảm chi phí y tế và nâng hiệu quả quản lý sức khỏe cộng đồng.
Mục tiêu đến 2030 là miễn viện phí cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế, theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi và bền vững của an sinh y tế. Hiện người dân vẫn đồng chi trả 11 – 13% chi phí khám chữa bệnh, Quỹ BHYT gánh khoảng 87 – 89%. Nếu chính sách được thực hiện, đây sẽ là bước ngoặt, nhất là với nhóm yếu thế. Theo Ngân hàng Thế giới, viện phí và học phí hiện chiếm tới 30 – 35% tổng chi tiêu của các hộ nghèo Việt Nam.
Theo GS-TS. Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, ngành Y tế kiên định phương châm “chăm sóc sức khỏe nhân dân là trên hết”, nên đề án được thiết kế theo lộ trình cụ thể, tính toán kỹ lưỡng về chuyên môn và quy mô triển khai. Mục tiêu là giảm dần chi phí y tế mà người dân phải gánh, tiến tới miễn viện phí toàn dân giai đoạn 2030 – 2035, đồng thời bảo đảm mọi người đều có thẻ BHYT để tiếp cận dịch vụ cơ bản.
Song song, ngành Y tế đẩy mạnh chuyển đổi số. Từ 2025 – 2030, sẽ hình thành cơ sở dữ liệu y tế tập trung, tiến tới cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ khám chữa bệnh, quản lý, nghiên cứu và hoạch định chính sách. Đến năm 2030, mục tiêu là hoàn thiện hệ sinh thái y tế số, ứng dụng công nghệ trong quản lý BHYT, bệnh án, và mỗi công dân sở hữu sổ sức khỏe điện tử.
Thanh Cao