Buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn ‘nóng’

Thực sự rất ấn tượng với con số 16.031 vụ vi phạm đã bị bắt giữ và xử lý của ngành Hải quan trong năm 2022. Tuy nhiên, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dường như chưa bao giờ dịu lại, vấn đề này vẫn tiếp tục “nóng” ở các tuyến điểm cả trên bộ, trên biển và hàng không.

Theo Cục Điều tra chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan thông tin, dưới sự chỉ đạo quyết liệt, bám sát thực tiễn diễn biến tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của Ban Chỉ đạo 389, Bộ Tài chính, năm 2022 toàn ngành đã phát hiện, bắt giữ và xử lý tổng cộng 16.031 vụ vi phạm, tổng trị giá ước tính lên tới 5.791 tỷ đồng, xử phạt và nộp ngân sách nhà nước 425,6 tỷ đồng, khởi tố 45 vụ, chuyển cơ quan khác khởi tố là 112 vụ. Dù vẫn tăng hơn 10% so với năm 2021, song những kết quả này là minh chứng cho thấy sự nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Đánh giá của Cục điều tra chống buôn lậu cho thấy, tình hình hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới trong năm 2022 vẫn âm thầm diễn ra với phương thức, thủ đoạn tinh vi khó lường, tập trung vào một số hành vi như: không khai báo, khai hải quan không đúng với thực tế hàng hóa; che giấu nguồn gốc; hàng hóa vi phạm được cất giấu tinh vi, giấu lẫn trong hàng hóa không vi phạm nhằm trốn tránh sự kiểm soát của các cơ quan chức năng trong và ngoài nước... Nhiều trường hợp lợi dụng các hình thức tạm nhập tái xuất (TNTX), vận chuyển độc lập, vận chuyển kết hợp để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới...

Các mặt hàng lợi dụng để buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả chủ yếu là hàng tiêu dùng, thiết yếu như xăng dầu, khoáng sản, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, gỗ và sản phẩm từ gỗ, vật tư nông nghiệp, sản phẩm và nguyên liệu sản phẩm dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, vật tư y tế, sản phẩm và nguyên liệu may mặc, sắt, thép, cơ khí, điện tử, linh kiện điện tử, điện thoại di động, kim khí quý, đá quý, ngoại tệ, rượu, bia, sữa, đường cát, thuốc lá, bánh kẹo và các mặt hàng cấm như ma túy, pháo nổ, động vật hoang dã...

Cụ thể, tại chuyên án mang bí số GT113, Cục Điều tra chống buôn lậu đã phối hợp với Chi cục Hải quan cửa khẩu Móng Cái thuộc Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh kiểm tra lô hàng thuộc tờ khai hải quan số 104575616724/A31 ngày 11/03/2022 của Công ty TNHH Một thành viên Anh Pháp Việt. Kết quả kiểm tra phát hiện doanh nghiệp có hành vi khai sai số lượng, chủng loại hàng hoá; hàng hoá thực tế không phù hợp với số lượng ghi trên giấy phép Cites. Tang vật vi phạm được phát hiện là 26.540 kg gỗ trắc với tổng trị giá hàng hoá ước tính hơn 6,6 tỷ đồng. Vụ việc đã được lãnh đạo Cục ban hành Quyết định khởi tố vụ án hình sự.

Liên quan đến vấn đề này, vào ngày 30/9/2022, Hải đội 1 - Cục Điều tra chống buôn lậu phối hợp với Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh đã bắt giữ tàu QN-7395 đang vận chuyển 33.133 lít dầu DO và 90 tấn dầu FO theo loại hình tạm nhập tái xuất đã phá niêm phong Hải quan thực hiện bơm dầu trái phép sang tàu HP-4658 (khoảng 98 tấn dầu FO ), trị giá tang vật khoảng 5 tỷ đồng… Thực trạng đáng buồn này đang gây nhiều thiệt hại cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính và gây hoang mang, mất lòng tin cho người tiêu dùng.

Với quyết tâm "tích cực, chủ động trong phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả", Tổng cục Hải quan đã bám sát các chỉ đạo của Chính phủ, Ban chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Tài chính, tổ chức thực hiện quyết liệt, có hiệu quả các nhiệm vụ được giao từ công tác tham mưu đến công tác đấu tranh trực tiếp, kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với tội phạm buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật hải quan.

Đồng thời, bên cạnh việc tạo thuận lợi thương mại, tạo điều kiện cho doanh nghiệp theo tinh thần chỉ đạo của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo Cục Hải quan các tỉnh, thành phố và các đơn vị nghiệp vụ liên quan với phương châm chủ động tấn công vào các đối tượng buôn lậu mặt hàng chiến lược như xăng dầu, than, khoáng sản, thuốc lá và đường cát… Ngoài ra, năm 2022, ngành Hải quan cũng đã tăng cường thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, ma tuý qua biên giới... Qua đó, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp, tổ chức sản xuất - kinh doanh.

Có thể nói, những kết quả nổi bật nêu trên của ngành Hải quan là rất đáng ghi nhận, dù số vụ vi phạm có tăng hơn so với thời điểm dịch bệnh, song mức tăng thấp hơn nhiều so với các năm trước đó. Dấu ấn quan trọng nhất trên mặt trận phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2022 là ngành Hải quan đã tập trung đấu tranh quyết liệt vào các đường dây, ổ nhóm và phòng ngừa, ngăn chặn, triệt phá nhiều vụ buôn lậu, vận chuyển hàng cấm như ngà voi, tê tê, ma túy, xăng dầu... Đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý các vụ việc gian lận, trốn thuế… góp phần chống thất thu ngân sách, kiến tạo môi trường sản xuất kinh doanh công bằng, minh bạch, góp phần bảo vệ an ninh, an toàn cộng đồng.

Trong thời gian tới, ngành Hải quan tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả bảo vệ lợi ích chính đáng của tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sản xuất, kinh doanh, quyền lợi người tiêu dùng, góp phần ổn định thị trường trong nước và phát triển kinh tế - xã hội.

Thái Đạt