Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam đạt 104 triệu USD trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước. Brazil trở thành thị trường lớn nhất, trong khi Ả Rập Xê Út và Nhật Bản mở thêm dư địa tăng trưởng, còn những biến động tại Mỹ đặt ra yêu cầu đa dạng hóa đầu ra.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), riêng tháng 9/2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 13 triệu USD, tăng 86% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy đà tăng trưởng của một mặt hàng thủy sản nước ngọt đang ngày càng được thị trường quốc tế chú ý. Tuy nhiên, mức tăng trưởng chưa đồng đều giữa các điểm đến, trong khi kim ngạch tập trung lớn tại một số thị trường chủ lực khiến ngành hàng vẫn đối mặt với những rủi ro nhất định.
Brazil dẫn dắt tăng trưởng, thị trường xuất khẩu phân hóa
Brazil đang giữ vai trò đầu tàu trong tăng trưởng xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 48 triệu USD, tăng 6.925% so với cùng kỳ năm trước, chiếm gần một nửa tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Riêng tháng 9, kim ngạch đạt 4 triệu USD, tăng 781%.
Mức tăng đột biến cho thấy cá rô phi Việt Nam đang tận dụng được cơ hội mở rộng tại thị trường Nam Mỹ. Tuy nhiên, tỷ lệ tăng trưởng cao một phần xuất phát từ nền so sánh thấp của cùng kỳ năm trước. Vì vậy, để đánh giá khả năng phát triển bền vững, cần tiếp tục theo dõi diễn biến đơn hàng, nhu cầu nhập khẩu và khả năng duy trì thị phần trong những tháng tới.
Bên cạnh cơ hội tăng trưởng, Brazil cũng tiềm ẩn những thách thức về điều kiện tiếp cận thị trường. Theo VASEP, các rào cản kỹ thuật và những đề xuất hạn chế hoặc áp dụng hạn ngạch nhập khẩu đang được thảo luận có thể ảnh hưởng đến tâm lý của nhà nhập khẩu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu phải theo sát chính sách thương mại, đồng thời bảo đảm chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu của đối tác.
Cá rô phi được sơ chế, phân loại và bảo quản tại nhà máy chế biến thủy sản phục vụ xuất khẩu - Ảnh minh hoạ.
Ở chiều ngược lại, Mỹ - thị trường lớn thứ hai - ghi nhận diễn biến kém tích cực trong kết quả lũy kế. Trong 9 tháng đầu năm, xuất khẩu cá rô phi sang Mỹ đạt 25 triệu USD, giảm 42% so với cùng kỳ. Dù vậy, riêng tháng 9, kim ngạch đã phục hồi lên 4 triệu USD, tăng 37% so với cùng kỳ năm trước và gần gấp đôi tháng 8.
Diễn biến này cho thấy xuất khẩu sang Mỹ có dấu hiệu cải thiện trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ cơ sở để khẳng định xu hướng phục hồi đã bền vững. Theo nhận định được VASEP nêu ra, nhu cầu nhập khẩu có thể liên quan đến diễn biến hàng tồn kho tại thị trường này. Do đó, doanh nghiệp cần thận trọng khi xây dựng kế hoạch sản xuất và giao hàng, tránh phụ thuộc quá lớn vào những tín hiệu phục hồi trong thời gian ngắn.
Tại Trung Đông, Ả Rập Xê Út nổi lên như một điểm đến đáng chú ý. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi sang thị trường này đạt 10 triệu USD, tăng 50% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9, giá trị xuất khẩu đạt 3 triệu USD, tăng 231%. Kết quả này cho thấy khu vực Trung Đông đang đóng góp ngày càng rõ nét vào quá trình mở rộng thị trường của cá rô phi Việt Nam.
Xét trên tổng thể, Brazil, Mỹ và Ả Rập Xê Út chiếm khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu cá rô phi trong 9 tháng đầu năm. Riêng Brazil và Mỹ chiếm khoảng 71%. Cơ cấu này vừa phản ánh vai trò của những thị trường chủ lực, vừa cho thấy mức độ tập trung còn cao. Khi nhu cầu, chính sách nhập khẩu hoặc điều kiện cạnh tranh tại một trong các thị trường lớn thay đổi, hoạt động xuất khẩu toàn ngành có thể chịu tác động đáng kể.
Nhật Bản mở hướng đi giá trị gia tăng, yêu cầu đa dạng hóa đầu ra
Ngoài các thị trường chủ lực, Nhật Bản đang mở ra cơ hội phát triển theo hướng nâng cao giá trị sản phẩm. Trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Nhật Bản đạt khoảng 2 triệu USD, tăng 74% so với cùng kỳ. Nhật Bản cũng là thị trường nhập khẩu lớn nhất của cá rô phi Việt Nam trong khối CPTPP.
Đáng chú ý, cá rô phi phi lê Việt Nam đã được đưa vào chuỗi nhà hàng phục vụ sushi và sashimi tại Nhật Bản. Việc tiếp cận phân khúc này mở ra khả năng nâng cao giá trị thương mại cho sản phẩm, thay vì chỉ cạnh tranh bằng sản lượng và giá bán. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm soát nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc. Khả năng đáp ứng ổn định các yêu cầu này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội mở rộng đơn hàng.
Sản phẩm phi lê cá rô phi được đóng gói, bảo quản theo yêu cầu của thị trường xuất khẩu - Ảnh minh họa.
Trong 9 tháng đầu năm, xuất khẩu cá rô phi sang toàn khối CPTPP đạt 7 triệu USD, tăng 51% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9, kim ngạch đạt 663.000 USD, tăng 53%. Kết quả này cho thấy các thị trường trong khối tiếp tục có đóng góp tích cực, dù quy mô còn khiêm tốn so với Brazil và Mỹ.
Tại Liên minh châu Âu (EU), kim ngạch xuất khẩu cá rô phi trong 9 tháng đạt 4 triệu USD, tăng 2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, riêng tháng 9, giá trị xuất khẩu sang khu vực này giảm 50%, còn 178.000 USD. Sự trái chiều giữa kết quả lũy kế và diễn biến trong tháng cho thấy nhu cầu tại EU chưa thực sự ổn định, đồng thời đặt ra yêu cầu tìm hiểu kỹ hơn về thị hiếu, phân khúc sản phẩm và khả năng cạnh tranh tại từng thị trường thành viên.
Theo VASEP, bên cạnh Nhật Bản và Trung Đông, một số thị trường như Cộng hòa Dominica, Hà Lan và các nước ASEAN cũng ghi nhận tín hiệu tăng trưởng trong những tháng đầu năm. Việc mở rộng thêm các điểm đến có thể giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi thị trường chủ lực biến động, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào khả năng phát triển khách hàng, tổ chức nguồn cung và kiểm soát chi phí logistics.
Thực tế, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam đã tăng trưởng mạnh trong thời gian gần đây. Năm 2025, kim ngạch mặt hàng này đạt khoảng 99 triệu USD, tăng hơn 140% so với năm trước. Sang năm 2026, kết quả 104 triệu USD chỉ sau 9 tháng cho thấy quy mô xuất khẩu tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh về kim ngạch chưa đồng nghĩa với việc ngành hàng đã hình thành nền tảng thị trường vững chắc.
Để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp cần song song thực hiện ba hướng đi: củng cố thị trường hiện có, mở rộng sang các điểm đến tiềm năng và nâng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng. Với những thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao như Nhật Bản và EU, đầu tư vào chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu có thể giúp sản phẩm tạo khác biệt. Trong khi đó, tại Brazil và Mỹ, việc theo sát chính sách nhập khẩu, nhu cầu thực tế và động thái của đối thủ cạnh tranh sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với kế hoạch xuất khẩu.
Cá rô phi đang có cơ hội trở thành một mặt hàng tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam. Dù vậy, để chuyển đà tăng hiện tại thành kết quả dài hạn, ngành hàng cần giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường, đa dạng hóa khách hàng và nâng năng lực cạnh tranh. Đây sẽ là yếu tố quyết định khả năng duy trì tăng trưởng khi các thị trường xuất khẩu liên tục thay đổi.
Đinh Toàn