Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP), sản lượng xuất khẩu thủy sản trong năm 2019 giảm nhẹ nhưng vẫn đạt mức xuất khẩu cao nhất so với những năm trước. Một trong những ngành đóng góp chủ lực cho ngành thủy sản là xuất khẩu cá ngừ. Mỹ, EU và ASEAN là ba thị trường nhập khẩu giúp sản phẩm cá ngừ tăng trưởng trong năm vừa qua.
Năm 2019, xuất khẩu thủy sản ước đạt 8,6 tỷ USD, giảm 2,3% so với năm 2018. Trong đó, xuất khẩu hải sản ước đạt 3,2 tỷ USD, tăng 8% so với năm 2018. Các mặt hàng hải sản xuất khẩu, gồm: cá ngừ; các loại cá biển khác; nhuyễn thể; cua ghẹ và giáp xác,...
Cá ngừ đã góp phần lớn trong tăng trưởng của hải sản, với kim ngạch xuất khẩu đạt 728 triệu USD, tăng 12%, chiếm 8,5%/tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Kim ngạch xuất khẩu cá các loại cá biển khác đạt 1,65 tỷ USD, tăng 15,8%, chiếm 19,4%.
Xuất khẩu cá ngừ tăng trưởng mạnh nhất ngành thủy sản.
Ba thị trường nhập khẩu chủ chốt của Việt Nam: Mỹ, EU và ASEAN
Mỹ vẫn tiếp tục là thị trường xuất khẩu cá ngừ lớn nhất của Việt Nam, chiếm tỷ trọng 46% trong 11 tháng đầu năm 2019 (tăng so với mức 35% của cùng kỳ năm ngoái). Với mức tỷ trọng này, những thay đổi của thị trường Mỹ ảnh hưởng lớn đến tình hình xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam.
So với năm ngoái, năm nay xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Mỹ có xu hướng tăng trưởng mạnh trong nửa đầu năm, và tăng trưởng chậm lại trong nửa cuối năm. Nhờ đó, thị phần của cá ngừ Việt Nam tại thị trường Mỹ năm nay cũng tăng so với năm ngoái.
Nhập khẩu 2 nhóm mặt hàng cá ngừ tươi sống, đông lạnh và cá ngừ chế biến, đóng hộp của Mỹ đều tăng so với cùng kỳ. Đáng chú ý, xuất khẩu cá ngừ chế biến và đóng hộp của Việt Nam sang Mỹ đang có tốc độ tăng trưởng tốt 58%. Mỹ hiện đang nhập khẩu rất nhiều các sản phẩm cá ngừ đông lạnh, trong đó phần lớn là các cá ngừ vây vàng đông lạnh của Việt Nam mã HS030487 như loin cá ngừ vây vàng đông lạnh, cá ngừ vây vàng cắt saku hay steak…
Mỹ dẫn đầu về nhập khẩu cá ngừ của Việt Nam. Nguồn: Vasep.
Tiếp đến là thị trường EU. Nếu như năm ngoái, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang EU vẫn tăng trưởng tốt so với cùng kỳ, năm nay xuất khẩu sang thị trường này phần lớn đều giảm so với cùng kỳ. Năm 2019, do giá cá ngừ trên thị trường thế giới thấp, cộng với những vướng mắc về mặt thủ tục để đáp ứng các khuyến nghị của EU về chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) đã khiến xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang thị trường này không thuận lợi.
Năm nay, hầu hết các sản phẩm cá ngừ xuất khẩu của Việt Nam sang EU đều giảm so với cùng kỳ. Hiện chỉ có cá ngừ sống tươi và đông lạnh (trừ mã HS0304) là sự tăng trưởng so với cùng kỳ. Trong đó, các dòng sản phẩm cá ngừ philê đông lạnh mã HS0304 vẫn là sản phẩm xuất khẩu chủ lực sang khối thị trường này.
Hà Lan vẫn là thị trường nhập khẩu nhiều nhất các sản phẩm cá ngừ tươi sống, đông lạnh của Việt Nam trong khối EU, đặc biệt là cá ngừ philê đông lạnh mã HS0304. Trong khi, Tây Ban Nha lại nhập khẩu rất nhiều các sản phẩm cá ngừ chế biến, đóng hộp của Việt Nam, cụ thể là loin cá ngừ hấp đông lạnh nguyên liệu để chế biến cá ngừ đóng hộp.
Hiện Tây Ban Nha và Hà Lan đang giảm nhập khẩu cá ngừ từ Việt Nam, Italy lại có xu hướng tăng nhập khẩu. Nhờ đó, Italy trở thành 1 trong 3 thị trường nhập khẩu nhiều nhất cá ngừ của Việt Nam trong 11 tháng đầu năm nay. Nguyên nhân là do giá cá ngừ trên thị trường thế giới giảm, khiến cho các nước EU tăng cường nhập khẩu cá ngừ nguyên liệu từ các nguồn cung có mức giá tốt và được hưởng ưu đãi thuế quan, giảm nhập khẩu từ các nước bị áp thuế cao như Việt Nam.
ASEAN đóng góp vai trò không nhỏ đến xuất khẩu ca ngừ của Việt nam mặc dù thị trường này không ổn định, tăng giảm thất thường. Tính tổng 11 tháng đầu năm, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang ASEAN vẫn tăng so với cùng kỳ. Nhờ đó, nước này đã vượt qua Israel trở thành nước nhập khẩu cá lớn thứ 3 của Việt Nam.
Trong đó, với tỷ trọng chiếm hơn 58% tổng giá trị nhập khẩu, Thái Lan hiện đang chi phối hoạt động xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang khối thị trường này. Nếu như năm ngoái, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang thị trường này tăng, năm nay lại có xu hướng giảm. Nguyên nhân là do giá cá ngừ càng về cuối năm càng giảm, cộng với lượng tồn kho nhiều đã khiến các doanh nghiệp Thái Lan hạn chế giao dịch chờ thị trường ổn định.
PV