Hà Nội thí điểm hệ thống truy xuất nguồn gốc, siết quản lý từ trang trại đến bàn ăn

UBND TP. Hà Nội vừa ban hành kế hoạch triển khai thí điểm Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc thực phẩm trên địa bàn thành phố. Giai đoạn đầu, chương trình tập trung vào thịt gia súc, gia cầm, trong đó ưu tiên mặt hàng thịt lợn, nhằm tăng cường kiểm soát nguồn cung, minh bạch thông tin sản phẩm và nâng cao khả năng phát hiện, xử lý các vi phạm về an toàn thực phẩm.

Kết nối toàn bộ chuỗi cung ứng, quản lý đến từng lô hàng

Theo kế hoạch, Hà Nội dự kiến triển khai thí điểm với ít nhất 2 chuỗi cung ứng thực phẩm hoàn chỉnh, bao gồm 2 cơ sở chăn nuôi, 2 cơ sở giết mổ tập trung, 2 đơn vị phân phối hoặc sơ chế cùng các đơn vị vận chuyển liên quan.

Mạng lưới tiêu thụ tham gia chương trình gồm 20 điểm bán và 5 bếp ăn tập thể, trong đó có ít nhất 10 điểm bán là hộ kinh doanh nhỏ lẻ tại các chợ. Phạm vi triển khai được lựa chọn tại 3 - 5 xã, phường có các mắt xích trong chuỗi cung ứng.

Điểm đáng chú ý của mô hình là thiết lập cơ chế quản lý thông tin xuyên suốt từ chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển, phân phối đến tiêu thụ. Thay vì chỉ kiểm soát tại một số khâu riêng lẻ, hệ thống hướng tới theo dõi quá trình lưu thông của sản phẩm, quản lý dữ liệu theo từng lô hàng và hình thành cơ sở dữ liệu truy xuất thống nhất, có khả năng kiểm chứng.

Thông qua đó, cơ quan chức năng có thể giám sát nguồn cung, nhận diện nguy cơ mất an toàn thực phẩm, truy xuất ngược quá trình lưu thông, khoanh vùng và tổ chức thu hồi sản phẩm khi xảy ra sự cố. Người tiêu dùng cũng có thêm công cụ kiểm tra thông tin về nguồn gốc hàng hóa trước khi lựa chọn thực phẩm.

Để bảo đảm dữ liệu có tính liên kết và độ tin cậy, các cơ sở chăn nuôi, giết mổ, nhà phân phối, điểm bán lẻ và bếp ăn tập thể tham gia phải được cấp định danh số duy nhất. Thông tin quản lý được xác lập đến từng lô hàng, đồng thời phải bảo đảm cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời và có thể đối chiếu với hồ sơ, chứng từ cũng như hàng hóa thực tế.

Trong giai đoạn đầu, phạm vi dữ liệu được thiết kế theo hướng phù hợp với điều kiện triển khai thực tế. Hệ thống ghi nhận thông tin định danh cơ sở chăn nuôi, mã lô xuất bán và dữ liệu đầu vào tại khâu giết mổ, chưa yêu cầu các cơ sở cập nhật nhật ký chăn nuôi chi tiết hằng ngày.

Đối với thực phẩm có nguồn cung từ ngoài Hà Nội, thông tin truy xuất được ghi nhận thông qua hồ sơ hợp lệ, không phụ thuộc vào việc chờ liên thông dữ liệu giữa các tỉnh, thành phố. Việc đồng bộ cũng chỉ thực hiện trong phạm vi thí điểm, không đặt ra yêu cầu tích hợp dữ liệu lịch sử.

Một nội dung khác được thành phố chú trọng là tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận thông tin. Hệ thống dự kiến tích hợp chức năng tra cứu trên ứng dụng Công dân số Thủ đô (iHanoi) và Cổng thông tin điện tử, không yêu cầu người dân phải cài đặt thêm ứng dụng riêng.

Đồng thời, dữ liệu sẽ được kết nối, chia sẻ với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản, thực phẩm thành phố tại địa chỉ check.hanoi.gov.vn, HanoiCheck và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành hiện có.

Phân công trách nhiệm, hướng tới vận hành đồng bộ trên toàn thành phố

Để bảo đảm tiến độ, kế hoạch đặt ra các mốc triển khai cụ thể đối với từng công đoạn. Trong vòng 7 ngày làm việc kể từ ngày kế hoạch được ban hành, Sở Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chủ trì rà soát hiện trạng, tổng hợp danh sách cơ sở và chuỗi cung ứng tham gia thí điểm.

Công tác chuẩn hóa nghiệp vụ, thiết kế tổng thể hệ thống phải hoàn thành trong 12 ngày làm việc; việc xây dựng và tích hợp các cấu phần hệ thống dự kiến thực hiện trong 15 ngày làm việc.

Sau khi hoàn thiện các chức năng phục vụ vận hành thử, thành phố sẽ tổ chức tập huấn trực tiếp tại cơ sở, hướng dẫn các đơn vị thiết lập tài khoản, kết nối dữ liệu và thực hiện thao tác trên hệ thống. Quá trình vận hành được gắn với từng lô hàng và hoạt động giao nhận thực tế. Đối với những trường hợp thiếu hồ sơ, sai lệch số lượng hoặc sử dụng mã không đúng quy định, các đơn vị liên quan phải thực hiện đối soát hằng ngày để kịp thời phát hiện và xử lý bất thường.

Thời gian vận hành thí điểm tối thiểu là 15 ngày, dự kiến tổng kết, đánh giá trong tháng 11/2026. Các tiêu chí đánh giá không chỉ tập trung vào độ chính xác của dữ liệu mà còn xem xét thời gian xử lý sự cố, hiệu quả cảnh báo, khả năng truy xuất, thu hồi sản phẩm và chi phí vận hành. Đây sẽ là cơ sở để thành phố điều chỉnh quy trình, hoàn thiện mô hình trước khi quyết định mở rộng phạm vi áp dụng.

Về trách nhiệm quản lý, Sở Khoa học và Công nghệ được giao làm đầu mối điều phối, chịu trách nhiệm chung về tiến độ, chất lượng và hiệu quả của hệ thống. Sở Nông nghiệp và Môi trường phụ trách nghiệp vụ chuyên ngành từ chăn nuôi, kiểm dịch, vận chuyển động vật đến kiểm soát giết mổ.

Sở Công thương phối hợp quản lý hoạt động phân phối, bán buôn, bán lẻ; trong khi Sở Y tế tham gia giám sát, cảnh báo và xử lý các sự cố an toàn thực phẩm tại cơ sở dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể.

Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường được lựa chọn thí điểm có trách nhiệm rà soát, xác thực thông tin của các đơn vị trên địa bàn, phối hợp lựa chọn chuỗi cung ứng và tổ chức kiểm tra thực tế. Việc đối chiếu giữa dữ liệu khai báo trên hệ thống với hồ sơ, chứng từ và hàng hóa tại cơ sở là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế tình trạng thông tin thiếu chính xác hoặc không phản ánh đúng hoạt động kinh doanh.

Đáng chú ý, trách nhiệm của các cơ sở tham gia không dừng lại ở việc đăng ký và cung cấp thông tin ban đầu. Mỗi đơn vị phải bố trí nhân sự phụ trách cập nhật dữ liệu, chịu trách nhiệm về tính chính xác và kịp thời của thông tin khai báo, đồng thời thực hiện gắn mã lô trên hàng hóa, bao bì hoặc phương tiện chứa phù hợp.

Khi nhận được cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm, cơ sở phải dừng giao nhận, kinh doanh lô hàng nghi vấn, bảo quản riêng và phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình khoanh vùng, thu hồi, xử lý theo hướng dẫn hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Sau giai đoạn thí điểm, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tổng hợp, đánh giá kết quả và trình UBND TP. Hà Nội xem xét phương án vận hành chính thức cùng lộ trình mở rộng. Đặc biệt, quy chế quản lý, vận hành hệ thống thống nhất trên phạm vi toàn thành phố dự kiến được trình UBND TP. Hà Nội trước ngày 15/12/2026.

Thanh Phong