Trong thời gian vừa qua, thị trường vàng Việt Nam đã chứng kiến những biến động đáng kể, mang đến cả cơ hội và thách thức cho các tổ chức lớn hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và tài chính.
Tuy nhiên, trong bối cảnh biến động tăng quá “nóng” dẫn đến nhiều lo ngại, đặc biệt là sự chênh lệch ngày càng lớn giữa giá vàng trong nước so với vàng thế giới khiến các nhà đầu tư “đứng ngồi không yên”. Cụ thể, biên giá vàng miếng trong nước và thế giới đang chênh lệch nhau lên đến 15 - 20 triệu đồng/lượng.
Vàng SJC tiếp tục tăng cao kể từ đầu năm 2024
Vàng vốn được coi là “tài sản trú ẩn an toàn” cho các nhà đầu tư, là tấm đệm khi thị trường toàn cầu chao đảo hoặc trước các biến động địa chính trị căng thẳng. Nhưng trong bối cảnh giá của dòng kim loại quý này liên tục biến động tăng đang khiến cơ quan quản lý thêm phần đau đầu, người dân và nhà đầu tư cũng đứng ngồi không yên.
Ở góc độ chuyên môn, các nhà phân tích tài chính, cho rằng giá vàng trải qua những biến động theo chu kỳ, và thường tương quan nghịch với chu kỳ kinh tế. Chu kỳ kinh tế ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến thị trường vàng. Chẳng hạn, kim loại quý này có xu hướng giảm giá đáng kể trong thời kỳ nền kinh tế thịnh vượng và nó tỏa sáng rực rỡ trong thời kỳ kinh tế suy thoái. Tuy nhiên, chu kỳ kinh tế không bao giờ giống nhau và giá vàng cũng khác nhau trong các kịch bản khủng hoảng khác nhau.
Theo các chuyên gia tại tổ chức nghiên cứu và cung cấp dịch vụ tài chính độc lập Virtus Prosperity Research, giá vàng tăng lên mức cao nhất đầu tiên trong giai đoạn cuối của quá trình phát triển kinh tế mạnh mẽ, cũng đồng nghĩa với dự báo trước cho một cuộc suy thoái. Sau đó, giá vàng thường giảm mạnh sau khi có dấu hiệu phục hồi kinh tế cũng như sự hồi phục của thị trường chứng khoán.
Giá vàng trong nước không chỉ bị ảnh hưởng bởi giá vàng thế giới mà còn bởi diễn biến cung cầu trong nước và thị trường trang sức trong nước. Trong giai đoạn từ năm 2011 đến nay, giá vàng SJC ở Việt Nam có những biến động tăng đáng kể. Nếu như năm 2011, thời điểm ngày 31/12/2011, giá vàng SJC bán ra ở mức 42.380.000 đồng/lượng, ở chiều mua vào ghi nhận ở mức 42.680.000 đồng/lượng. Và tính đến hết ngày 11/04/2024, giá vàng SJC đang neo ở mức rất cao, quanh mức 84.000.000 đồng/lượng.
Trong khi đó, giá vàng thế giới cũng đang ở mức kỷ lục. Tính đến sáng ngày 12/04/2024, giá vàng thế giới giao ngay đang ghi nhận ở 2.371,4 USD/ounce.
Các nhà phân tích, cho rằng mặc dù có sự chênh lệch giá giữa vàng trong nước và thế giới do các yếu tố như tỷ giá hối đoái, thuế nhập khẩu vàng nguyên liệu, ảnh hưởng theo mùa và mất cân đối cung cầu, giá vàng trên thị trường Việt Nam nhìn chung được quyết định bởi giá vàng thế giới. Vì vậy, bất kỳ biến động nào dù tăng hay giảm của giá vàng thế giới cũng đều tác động đến biểu đồ giá vàng trong nước.
Biểu đồ cho thấy giá vàng liên tục tăng trên thị trường. Nguồn: Virtus Prosperity Research
Còn đối với vấn đề chênh lệch giá và trong nước và thế giới, Virtus Prosperity Research, cho rằng chủ yếu phản ánh mối quan hệ cung cầu. Nhu cầu vàng vật chất trong nước hiện đang lớn hơn nguồn cung, dẫn đến giá vàng trong nước cao hơn so với quốc tế.
Về nhu cầu, bất chấp những thách thức kinh tế ở Việt Nam trong năm 2023, sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ vẫn tăng trưởng mạnh, đẩy nhu cầu vàng nguyên liệu lên mức cao.
Theo báo cáo của Hội đồng vàng thế giới (WGC), nhu cầu vàng miếng, thỏi, vàng xu từ thị trường Việt Nam đạt 41 tấn vào năm 2022, tăng 32% so với năm trước. Báo cáo tương tự nêu bật vị trí dẫn đầu của Việt Nam tại Đông Nam Á về tiêu thụ trang sức, với 18 tấn trong năm qua, cao nhất trong 4 năm.
Năm 2022, người tiêu dùng Việt Nam tiêu thụ tổng cộng 59 tấn vàng, tăng đáng kể so với 43 tấn vào năm 2021.
Trong khi đó, việc nhập khẩu vàng thô chính thức vẫn chưa được nối lại do các cơ quan quản lý tiếp tục thực thi các chính sách tiền tệ để đảm bảo sự ổn định trên cả thị trường vàng và thị trường tiền tệ nói chung. Điều này bao gồm yêu cầu bắt buộc phải bảo toàn dự trữ ngoại hối và ổn định chính sách tỷ giá hối đoái.
Trong khi với Nghị định 24 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bên cạnh việc góp phần ổn định thị trường, thì cũng còn một số quy định trong Nghị định vẫn còn vướng. Điểm mấu chốt mà các chuyên gia tài chính nhắc đến nhiều, đó chính vấn đề độc quyền nhập khẩu và sản xuất vàng miếng mang thương hiệu SJC.
Thực tiễn này đã dẫn đến nhu cầu cao nhưng nguồn cung hạn chế, khiến giá vàng SJC tăng vọt và chênh lệch đáng kể so với giá thế giới.
Minh Đức