Chứng khoán MB (MBS) dư nợ margin chạm đỉnh 14.500 tỷ, rủi ro ra sao nếu thị trường đảo chiều?

Trong quý III/2025, Công ty Chứng khoán MB (HNX: MBS) ghi nhận doanh thu tăng hơn 44% và lợi nhuận gần gấp đôi cùng kỳ. Tuy nhiên, phần lớn trong đó đến từ lãi của các khoản cho vay ký quỹ (margin). Dư nợ cho vay ký quỹ đã phình to lên tới hơn 14.500 tỷ đồng, đặt ra những rủi ro đáng kể nếu thị trường chứng khoán quay đầu điều chỉnh.

Doanh thu quý III/2025 tăng 44%, bùng nổ hàng nghìn tỷ dư nợ cho vay ký quỹ

Theo báo cáo tài chính quý III/2025, tổng doanh thu hoạt động của MBS đạt 1.162 tỷ đồng, tăng 44,3% so với cùng kỳ năm trước. Nhờ đà tăng mạnh từ thị trường và chiến lược mở rộng cho vay ký quỹ, công ty lần đầu tiên cán mốc 1.000 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế sau 9 tháng, trở thành một trong những công ty chứng khoán có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất hệ thống.

Cơ cấu doanh thu cho thấy mức độ tập trung lớn vào mảng dịch vụ tài chính - chủ yếu là cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán chứng khoán. Riêng hoạt động cho vay ký quỹ và ứng trước mang lại cho MBS khoảng 408 tỷ đồng doanh thu, tăng 54% so với cùng kỳ và chiếm tới 35% tổng doanh thu hoạt động. Bên cạnh đó, mảng môi giới chứng khoán cũng hưởng lợi nhờ sự sôi động của thị trường, doanh thu tăng gần 179%, đạt 369,5 tỷ đồng.

Hoạt động tự doanh cũng ghi nhận kết quả tích cực khi lãi từ tài sản tài chính (FVTPL) đạt 241 tỷ đồng, trong khi khoản lỗ từ danh mục này giảm mạnh xuống còn 80 tỷ đồng, giúp mảng đầu tư mang về khoảng 156 tỷ đồng lợi nhuận gộp. Ngoài ra, doanh thu từ danh mục đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn (HTM) tăng gấp đôi so với cùng kỳ, đạt 228 tỷ đồng, góp phần củng cố dòng thu nhập ổn định cho MBS.

Chi phí hoạt động trong kỳ chỉ tăng nhẹ khoảng 8%, giúp biên lợi nhuận của công ty được cải thiện rõ rệt. Kết quả, lợi nhuận trước thuế quý III đạt 418 tỷ đồng, tăng tới 86% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trên bảng cân đối kế toán, tổng tài sản của MBS tính đến ngày 30/9/2025 đạt 30.535 tỷ đồng, tăng 38% so với đầu năm. Trong đó, khoản mục cho vay và phải thu chiếm tỷ trọng lớn nhất với 15.698 tỷ đồng, tương đương hơn một nửa tổng tài sản. Đáng chú ý, dư nợ cho vay ký quỹ của công ty đã tăng vọt lên 14.511 tỷ đồng, so với mức 10.119 tỷ đồng cuối năm 2024, tức tăng thêm khoảng 4.400 tỷ đồng chỉ trong 9 tháng, tương đương mức tăng trưởng 43%.

Sự bùng nổ trong hoạt động cho vay ký quỹ cho thấy tốc độ mở rộng của MBS trong bối cảnh sôi động của thị trường. Tuy nhiên, tăng trưởng nóng cũng đi kèm với những rủi ro hiện hữu, đặc biệt khi thị trường chứng khoán có sự điều chỉnh.

Kịch bản nào nếu thị trường đảo chiều?

Một góc nhìn khác về tổng dư nợ margin 14.500 tỷ của MBS cho thấy con số này chiếm gần một nửa tổng tài sản công ty. Đồng thời khoản cho vay này cũng đang đóng chiếm tới hơn 60% tổng nguồn vốn sinh lời. Đây là tỷ trọng cao hơn trung bình của nhóm công ty chứng khoán lớn, thường dao động quanh mức 35–45%.

Nếu giá cổ phiếu giảm mạnh, giá trị tài sản bảo đảm cho các khoản vay margin sẽ sụt giảm tương ứng, khiến nhiều khoản vay vi phạm tỷ lệ bảo đảm. Khi đó, MBS buộc phải gọi bổ sung tài sản thế chấp hoặc tiến hành bán giải chấp hàng loạt, có thể tạo hiệu ứng dây chuyền khiến giá cổ phiếu giảm sâu hơn nữa và làm gia tăng rủi ro mất vốn thực tế.

Trong quý III, MBS đã trích lập 65,6 tỷ đồng dự phòng giảm giá tài sản tài chính, cho thấy công ty bắt đầu chủ động phòng ngừa rủi ro khi quy mô tài sản và dư nợ margin ngày càng lớn. Tuy nhiên, với tổng dư nợ ký quỹ lên tới 14.511 tỷ đồng, chỉ cần vài % trong số này chuyển thành nợ khó thu hồi, công ty có thể phải trích lập thêm hàng trăm tỷ đồng dự phòng.

Bên cạnh đó, bức tranh cơ cấu tài sản của MBS cũng là điều cần phải lưu tâm. Tính đến ngày 30/9/2025, tài sản ngắn hạn của của công ty lên tới 30,3 nghìn tỷ đồng, chiếm hơn 99% tổng tài sản. Trong đó các khoản cho vay và phải thu (chủ yếu là margin) lên tới 15.698 tỷ đồng, các khoản đầu tư tài chính (FVTPL, AFS, HTM) chiếm hơn 12.500 tỷ đồng. Điều này cho thấy phần lớn tài sản của MBS đang rất “nhạy cảm” với những biến động của thị trường.

Lê Phong