Cơ hội và thách thức trong lộ trình phát triển du lịch đêm tại TP.HCM

TP.HCM sở hữu nhiều thuận lợi trong việc phát triển loại hình sản phẩm du lịch đêm, tuy nhiên lại hạn chế về quản lý, quy hoạch không gian đêm và tính đặc trưng của sản phẩm.

Thành phố "không ngủ"

Sở Du lịch TP.HCM cho biết, trong cuộc cạnh tranh về kinh tế đêm và nightlife, lợi thế lớn nhất của thành phố chính là sự hội tụ giữa năng lượng đô thị hiện đại và chiều sâu di sản, tạo nên một hệ sinh thái trải nghiệm ban đêm đa tầng, bền vững và có tính cạnh tranh quốc tế cao so với các đô thị khác trong khu vực.

Theo đó, TP.HCM được xác định là trung tâm kinh tế, thương mại và dịch vụ lớn nhất cả nước, với nhịp sống đô thị sôi động, mệnh danh là thành phố "không ngủ" với sức mua cao; cũng như sở hữu nguồn khách dồi dào từ cả khách du lịch quốc tế và hơn 14 triệu cư dân địa phương có nhu cầu giải trí, chi tiêu ban đêm rất lớn.

Cùng với đó, thành phố có hạ tầng độc đáo với tuyến Metro số 1 (vận hành chuyến đêm vào lễ, tết) và hệ thống du lịch đường thủy phát triển mạnh (buýt sông, tàu nhà hàng, du thuyền), điều này tạo điều kiện hình thành chuỗi liên kết trải nghiệm "dưới bến bờ kênh - trên bến du thuyền" mà ít đô thị trong khu vực có được.

Một lợi thế khác của TP.HCM là sở hữu hệ thống di tích phong phú như Dinh Độc Lập, Địa đạo Củ Chi, Nhà hát thành phố... đang được chuyển đổi thành các "sân khấu thực cảnh" về đêm. Các sản phẩm đặc thù như show "Trăng chiến khu", "VietCharm" hay "Đất Thép" không chỉ là giải trí mà còn mang chiều sâu giáo dục và cảm xúc hoài niệm.

Thành phố cũng có cho mình một "thiên đường" ẩm thực và dịch vụ đa phân khúc như hệ thống các khu phố ẩm thực chuyên doanh (Hồ Thị Kỷ, Vĩnh Khánh, Phan Xích Long...) và các khu phố đi bộ biểu tượng (Nguyễn Huệ, Bùi Viện) tạo nên một hệ sinh thái dịch vụ từ bình dân đến cao cấp, đáp ứng mọi khẩu vị của du khách quốc tế.

Sau sáp nhập và hội nhập, TP.HCM đóng vai trò hạt nhân kết nối với Bình Dương (du lịch công nghiệp) và Bà Rịa - Vũng Tàu (nghỉ dưỡng biển), chính điều này tạo ra gói dịch vụ "Một hành trình - Đa trải nghiệm", giúp kéo dài thời gian lưu trú của khách thêm ít nhất một đêm.

Bên cạnh đó, thành phố đang đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ (AI, Đề án 06) vào quản lý du lịch thông qua Cẩm nang điện tử du lịch đêm, giúp du khách cá nhân hóa lộ trình và thanh toán không dùng tiền mặt một cách thuận tiện.

Thiếu sản phẩm đặc trưng, có chiều sâu

Bên cạnh những điểm nổi bật kể trên cũng phải thẳng thắn nhìn nhận thành phố hiện còn hạn chế trong việc phát triển loại hình du lịch đêm.

Sở Du lịch chỉ ra rằng, hiện TP.HCM chưa có các tổ hợp giải trí đêm riêng biệt, chuyên nghiệp và tích hợp công nghệ cao, nơi du khách có thể trải nghiệm liên hoàn từ ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật đến mua sắm xuyên đêm,.

Thực tế, các khu phố đêm hiện nay như Bùi Viện hay phố đi bộ Nguyễn Huệ vẫn chủ yếu là các dịch vụ ăn uống, quán bar hoặc ca hát thuần túy, mang tính tự phát và chưa hình thành được hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh để giữ chân khách ở lại lâu hơn.

TP.HCM cũng thiếu các show diễn nghệ thuật biểu tượng được dàn dựng hoành tráng, mang tính định kỳ và mở muộn để phục vụ du khách sau bữa tối. Trong khi các đô thị lớn như Hội An hay Phú Quốc đã có những show thực cảnh ấn tượng thì TP.HCM vẫn loay hoay trong việc nâng tầm tài nguyên văn hóa thành lợi thế cạnh tranh. Phải nói thêm rằng, du khách cần những không gian di sản sống động kết hợp với nghệ thuật đỉnh cao thay vì chỉ là các điểm tham quan tĩnh.

Mặt khác, các trung tâm thương mại lớn thường đóng cửa vào lúc 22 giờ, tạo ra khoảng trống lớn cho nhu cầu tiêu dùng của nhóm khách quốc tế. Thành phố đang thiếu các khu mua sắm chuyên biệt (Outlet) hoặc các "siêu thị không ngủ" hoạt động 24/24h như mô hình Mustafa tại Singapore để phục vụ khách mua quà lưu niệm trước khi ra sân bay.

Bên cạnh đó, Nightlife hiện nay bị đánh giá là quá ồn ào bằng âm thanh (tiếng nhạc mạnh) thay vì "ồn bằng ánh sáng và người đông" như Nhật Bản. Trong khi nhóm khách cao cấp đang thiếu các không gian như thư viện đêm, hiệu sách đêm, các workshop sáng tạo hoặc các không gian "café & chill" văn minh để thư giãn 'thân - tâm - trí' sau một ngày tham quan,.

Ngoài ra, Tuyến Metro số 1 và các phương tiện công cộng hiện chưa vận hành xuyên đêm (ngoại trừ các dịp lễ, tết đang được đề xuất), khiến việc di chuyển giữa các cụm dịch vụ trở nên khó khăn sau 22 giờ. Các tiện ích như vệ sinh công cộng đạt chuẩn, hệ thống chiếu sáng nghệ thuật tại các di tích, biển chỉ dẫn đa ngữ và các trạm y tế - cứu hộ 24/7 vẫn còn thiếu đồng bộ.

Mũi nhọn chiến lược

Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, Sở Du lịch TP.HCM xác định du lịch đêm (kinh tế đêm) là mũi nhọn chiến lược và đòn bẩy để tăng trưởng.

Các nhóm sản phẩm tiềm năng thuộc hệ sinh thái này bao gồm các tour du thuyền nhà hàng, buýt sông ngắm cảnh và mô hình "Trên bến dưới thuyền" dọc sông Sài Gòn được đánh giá là "siêu phẩm" có khả năng cạnh tranh cao; hay khai thác trải nghiệm tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) về đêm kết hợp với các City Tour để tạo thành chuỗi dịch vụ liên hoàn.

Thêm vào đó, những chương trình như "Trăng Chiến khu", "Đất Thép", "VietCharm" hay "À Ố Show" không chỉ tạo nguồn thu trực tiếp mà còn là hình thức tiếp thị điểm đến hiệu quả nhất để giữ chân khách ở lại thêm ít nhất một đêm;

Để phát triển loại hình này, Sở Du lịch cho rằng TP.HCM cần có nghị quyết chuyên đề hoặc quy hoạch các tổ hợp giải trí độc lập, tách biệt khu dân cư để cho phép hoạt động 24/7. Thành phố cũng cần nới lỏng thời gian kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục cấp phép cho các sự kiện nghệ thuật quốc tế nhằm tạo thêm sản phẩm đặc trưng về đêm.

Trong chiến lược dài hạn, thành phố nên định hướng phát triển các tổ hợp “thành phố không ngủ”, tích hợp đa trải nghiệm và phát huy lợi thế sông nước - biển. Cụ thể, khu vực Bến Bạch Đằng sẽ được nâng cấp hạ tầng bến thủy nội địa và tàu du lịch, hướng tới hình thành các show thực cảnh trên sông kết hợp trình diễn ánh sáng dọc hai bờ sông Sài Gòn.

Đồng thời, khu vực ven biển Bà Rịa - Vũng Tàu được kỳ vọng trở thành trung tâm tổ hợp thể thao, giải trí biển về đêm quy mô quốc tế, kết nối với các sản phẩm du lịch đường thủy nội đô.

Nguyễn Trang