Chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid–19, kinh tế thế giới năm 2020 đã bước vào đợt suy thoái sâu. Đây là cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng nhất trong lịch sử thế giới hơn 200 năm qua. Lĩnh vực dịch vụ chịu tác động nhiều nhất bởi dịch bệnh, sau đó đến sản xuất, xây dựng và nông nghiệp.
Theo số liệu từ Ngân hàng thế giới (WB), năm 2020, kinh tế toàn cầu chỉ tăng trưởng âm -3,5 đến - 4%. Hơn 96% quốc gia trên thế giới bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh. Thu nhập bình quân đầu người giảm 6%, trong khi đó, đại suy năm thoái 1921 – 1933 chỉ giảm 5%.
Trong bối cảnh chung của kinh tế toàn cầu, Kinh tế Việt Nam vẫn có nhiều thuận lợi là một trong những nước hiếm hoi tăng trưởng dương 2,91% vào năm 2020.
Theo ông Cấn Văn Lực - chuyên gia kinh tế thông tin với báo chí: Bức tranh kinh tế Việt Nam trong cả năm 2020 và 2 tháng đầu năm 2021 vừa qua vẫn duy trì được những điểm sáng. Dự báo tăng trưởng GDP có thể nên tới 6,5 - 7% trong năm 2021.
Đại dịch Covid–19 và những điểm sáng của nền kinh tế Việt Nam
Dịch bệnh tiếp tục bùng phát, nhất là vào thời điểm Tết Nguyên đán, song với kinh nghiệm chống dịch hiệu quả, dịch bệnh đã cơ bản được kiểm soát. Đến thời điểm hiện tại, mọi hoạt động của đời sống xã hội đã trở lại bình thường.
Hoạt động bán lẻ tiếp tục tăng trưởng khá. Hai tháng đầu năm 2021, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 904,5 nghìn tỷ đồng, tăng 5,49% so với cùng kỳ năm trước
Sản xuất công nghiệp tiếp tục đà phục hồi. Tính chung 2 tháng đầu năm 2021, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp ước tính tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 10,4% (cùng kỳ năm trước tăng 7,1%), đóng góp 8 điểm phần trăm vào mức tăng chung.
Xuất - nhập khẩu tăng mạnh, cán cân thương mại duy trì thặng dư. Trong 2 tháng đầu năm 2021, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 95,85 tỷ USD, tăng 24,6% với cùng kỳ năm trước. Trong đó trị giá hàng hóa xuất khẩu đạt 48,74 tỷ USD, tăng 23,7%, tương ứng tăng 9,35 tỷ USD và nhập khẩu đạt 47,11 tỷ USD, tăng 25,5%, tương ứng tăng 9,56 tỷ USD.
Lạm phát tăng trở lại nhưng trong tầm kiểm soát. CPI tháng 02/2021 tăng 1,58% so với tháng 12/2020 và tăng 0,70% so với cùng kỳ năm trước. CPI bình quân 2 tháng đầu năm 2021 giảm 0,14% so với bình quân cùng kỳ năm 2020.
Giải ngân đầu tư công và vốn FDI khởi sắc ngay từ đầu năm. Tính chung 2 tháng đầu năm 2021, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước đạt 40,9 nghìn tỷ đồng, bằng 9% kế hoạch năm và tăng 10,6% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2020 bằng 7,2% và tăng 17,9%).
Tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tính đến 20/02/2021 bao gồm vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt 5,46 tỷ USD, giảm 15,6% so với cùng kỳ năm 2020. Nguyên nhân là do tháng 2 trùng vào kỳ nghỉ Tết Nguyên đán năm 2021 cùng với đợt bùng phát dịch Covid-19 tại một số tỉnh khiến tiến độ thực hiện các dự án, công trình bị chậm lại, đồng thời chủ đầu tư, nhà thầu chủ yếu tập trung thực hiện các dự án chuyển tiếp nên tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước 2 tháng đầu năm so với kế hoạch đạt không cao, bằng 9% so với kế hoạch năm.
Mặt bằng lãi suất giảm nhẹ, tỷ giá cơ bản ổn định và thứ tám, thị trường chứng khoán tăng khá và thị trường bất động sản đang phục hồi. Với những yếu tố trên, ông Lực dự báo kinh tế Việt Nam sẽ phục hồi và tăng trưởng khả quan trong năm 2021.
Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều rủi ro. Trong đó, thâm hụt ngân sách, nợ công và nghĩa vụ trả nợ tăng cao trong bối cảnh dịch bệnh. Khối doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu tác động mạnh bởi dịch Covid-19, nhưng quá trình triển khai các gói hỗ trợ của Chính phủ còn chậm.
Mặt khác, nợ xấu tăng và rủi ro hoạt động tăng, việc cơ cấu lại nền kinh tế còn chậm; việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do để phát triển kinh tế chưa thực sự hiệu quả.
Theo đó, doanh nghiệp cần tập trung vào bốn yếu tố: người lao động, quản lý tài chính, khách hàng và đối tác để tích cực đổi mới, sáng tạo trong mô hình, chiến lược kinh doanh, tái cơ cấu để tăng khả năng chống chịu với những cú sốc lớn từ bên ngoài.
Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay cần được tái cơ cấu lại, thay đổi sản phẩm theo nhu cầu mới của khách hàng. Đồng thời, doanh nghiệp cần tăng cường chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái của riêng mình và tham gia vào các chuỗi giá trị xản xuất toàn cầu./.
Văn Long (T/H)