Dâng hương tưởng niệm 653 năm ngày mất danh nhân Chu Văn An

Ngày 05/1/2024 ( tức ngày 24/11 âm lịch), Thành uỷ, UBND TP.Chí Linh, tỉnh Hải Dương đã tổ chức lễ dâng hương nhân kỷ niệm 653 năm ngày mất của Vạn thế sư biểu, danh nhân văn hóa Chu Văn An (1370 - 2023) tại đền thờ danh nhân Chu Văn An (thuộc địa phận phường Văn An, TP.Chí Linh, tỉnh Hải Dương).

Thầy Chu Văn An hiệu là Tiều Ẩn – tự là Linh Triệt, thụy là Văn Trinh. Sinh ngày 25 tháng 8 năm Nhâm Thìn niên hiệu Trùng Hưng thứ 2 (1292) tại thôn Văn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Trì (nay thuộc thành phố Hà Nội). Ông là người có công lớn đầu tiên trong việc truyền bá, giáo dục tư tưởng đạo đức Khổng Giáo ở Việt Nam. Ông được Vua Trần Minh Tông (1314 - 1329) mời làm tư nghiệp Quốc tử giám dạy học cho Thái tử.

Hải Dương phấn đấu đến năm 2030 là tỉnh công nghiệp hiện đại Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 1639/QĐ-TTg ngày 19/12/2023 về việc phê duyệt Quy hoạch tỉnh Hải Dương thời kỳ 2021-2030 tầm nhìn đến năm 2050

Ông là một trong những nhà giáo đầu tiên trong lịch sử giáo dục Việt Nam mở trường tư thục để giảng dạy cho mọi tầng lớp nhân dân. Nhờ trường của thầy Chu Văn An, con em nhà bình dân đã có chỗ học, nhiều người trong số họ học giỏi, đỗ cao, trở thành nhân tài của đất nước, trong đó có Phạm Sư Mạnh, Lê Quát… Với tài năng xuất chúng, đức độ hơn người nên thầy Chu Văn An đã được vua Trần Minh Tông mời làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám, dạy thái tử và con em các quan lại học tập.

Đến đời Vua Trần Dụ Tông (1341 - 1369), vì không chịu nổi bọn gian thần ác bá, ông đã trao ấn từ quan về ở ẩn trên núi Phượng Hoàng, chỉ chuyên dạy học, viết sách, làm thơ, nghiên cứu y dược cho tới khi mất. Ngay từ lúc trẻ, Chu Văn An đã nổi tiếng là một người cương trực, giữ tiết tháo, không cầu danh lợi, ham thích đọc sách và tự học. Ông nổi tiếng với kiến thức sâu rộng và tấm lòng trong sạch, thẳng ngay, đạo đức thanh cao, được mọi người kính phục, nể trọng.

Năm 1370, ông mất tại núi Phượng Hoàng. Khi ông qua đời, đền thờ ông được lập ngay trên nhà ở ẩn có tên Phượng Sơn linh từ, nay là đền thờ Chu Văn An (còn gọi là đền Phượng Hoàng).

 Sau nhiều lần trùng tu, năm 2008 đền thờ Chu Văn An đã trở thành quần thể kiến trúc bề thế trang nghiêm bao gồm: tam quan nội, tam quan ngoại, sân hạ, sân trung, sân thượng, vườn cây, hai nhà giải vũ, hai nhà bia, đền thờ chính cùng những bức phù điêu chạm Long Phượng vờn mây và 112 bậc đá dẫn lên đền thờ chính. Đền đã được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử quốc gia năm 1998.

Tháng 11/2019, tại Kỳ họp lần thứ 40 Đại hội đồng các quốc gia thành viên UNESCO đã vinh danh danh nhân Chu Văn An và ra nghị quyết cùng Việt Nam tiến hành các hoạt động kỷ niệm 650 năm ngày mất của ông vào năm 2020.

Như vậy, cùng với Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi, Đại thi hào Nguyễn Du, Chủ tịch Hồ Chí Minh, thầy giáo Chu Văn An là người Việt Nam thứ tư được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh.

Đền thờ chính tọa lạc trên thế đất cao, rộng, theo phong thủy, đây chính là mắt của chim Phượng. Phía trước đền có núi Ngọc làm tiền án, phía sau có núi Phượng làm hậu trẩm, hai bên là núi Kì Lân và núi Phượng Hoàng chầu về. Đền được xây dựng theo hình chữ Nhị (二), kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái, ngói liệt với 8 góc đao cong, bao gồm 5 gian tiền tế và 1 gian hậu cung. Nghệ thuật trang trí trong đền theo đề tài tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng), tứ quý (Tùng, Cúc, Trúc, Mai). Các bức y môn sơn son thếp vàng trang trí mỹ thuật theo hình tượng “rồng chầu hoa cúc mãn khai”. Phía trước đền là đôi rồng đá mang phong cách kiến trúc thời Trần…

Hàng năm, tại đền Chu Văn An diễn ra lễ khai bút đầu xuân vào ngày 6 tháng Giêng với 4 chữ thư pháp Hán Nôm: Chính - Học - Thuần - Hành, và 10 chữ Quốc ngữ: Tâm - Đức - Chí - Nghĩa - Trung - Tài - Minh - Trí - Thành - Vinh. Đây là nét đẹp văn hóa được gìn giữ từ khi thầy Chu Văn An về đây mở lớp dạy học. Lễ hội đền Chu Văn An mùa thu diễn ra từ ngày 1 - 25/8 âm lịch (chính hội ngày 25).

Xứ Đông