Dư luận đặc biệt quan tâm sau thông tin Ban Chấp hành Trung ương thống nhất chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, nhiều ý kiến cho rằng, dự án được triển khai sẽ mang lại lợi ích không nhỏ cả về kinh tế cho người dân và doanh nghiệp, sẽ là động lực cho phát triển của đất nước.
Bộ Giao thông hiện đang đề xuất lựa chọn công nghệ đường sắt chạy trên ray với tốc độ 350 km/h
Thống nhất chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao với phương án 350km/h
Tại Hội nghị Trung ương 10 khoá XIII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã cho ý kiến về chủ trương đầu tư tuyến Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.
Theo đó, Ban Chấp hành Trung ương nhấn mạnh sự cần thiết của việc sớm đầu tư dự án để hiện thực hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị và triển khai các quy hoạch; tăng cường kết nối vùng, miền, các cực tăng trưởng, tạo động lực lan tỏa, mở ra không gian phát triển kinh tế mới; bảo đảm nhu cầu vận tải trên hành lang Bắc - Nam, là hành lang vận tải lớn nhất cả nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng, an ninh.
Ban Chấp hành Truong ương cũng thống nhất chủ trương đầu tư toàn tuyến Dự án đường sắt tốc độ cao, với phương án 350km/h trên trục Bắc - Nam, Trung ương giao Ban cán sự đảng Chính phủ và Đảng đoàn Quốc hội chỉ đạo các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình kỳ họp 8, Quốc hội khóa XV xem xét, quyết định thông qua chủ trương, một số cơ chế, chính sách đặc thù để huy động nguồn lực, thủ tục đầu tư dự án.
Hiện, Bộ Giao thông Vận tải và các đơn vị liên quan đang khẩn trương xây dựng báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, chuẩn bị trình tự, hồ sơ thủ tục để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến vào kỳ họp tháng 10/2024.
Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, ông Nguyễn Danh Huy, cho biết mục tiêu đầu tư dự án nhằm xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải, góp phần tái cơ cấu thị phần vận tải trên hành lang Bắc - Nam một cách tối ưu, bền vững, tạo tiền đề, động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Mục tiêu cụ thể, phấn đấu phê duyệt chủ trương đầu tư trước năm 2025; giải phóng mặt bằng, khởi công trước năm 2030; hoàn thành toàn tuyến trước năm 2045.
Phạm vi đầu tư của dự án có điểm đầu tại TP. Hà Nội: Tổ hợp ga Ngọc Hồi (đầu mối vận chuyển hành khách và hàng hóa phía nam của khu đầu mối đường sắt Hà Nội). Điểm cuối tại TPHCM: Ga Thủ Thiêm (đầu mối vận chuyển hành khách phía đông của khu đầu mối đường sắt TPHCM).
Dự án đi qua địa phận 20 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh.
Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam sơ bộ có tổng mức đầu tư khoảng hơn 67 tỷ USD. Bình quân khoảng 43,7 triệu USD/km, thấp hơn suất đầu tư của Indonesia là khoảng 52 triệu USD/km. Với chiều dài 1.541 km, đường đôi khổ tiêu chuẩn 1435 mm qua 20 tỉnh, điểm đầu ga Ngọc Hồi - Hà Nội và kết thúc tại ga Thủ Thiêm, TP. Hồ Chí Minh. Trên toàn tuyến có 23 ga khách, cách nhau trung bình khoảng 67 km, 5 ga hàng gắn với các đầu mối hàng hoá. Với tốc độ 350 km/h, cự ly ga trung bình 50-70 km. Với tốc độ này, thời gian từ Hà Nội đến TP. Hồ Chí Minh còn 5 giờ 30 phút.
Bộ Giao thông Vận tải hiện đang đề xuất lựa chọn công nghệ đường sắt chạy trên ray với tốc độ 350 km/h. Đề xuất này dựa trên nghiên cứu, tổng hợp kinh nghiệm phát triển đường sắt tốc độ cao tại 22 quốc gia, vùng lãnh thổ đang khai thác và 6 quốc gia đang đầu tư xây dựng mới. Đây cũng là tốc độ phù hợp với các tuyến đường sắt dài từ 800km trở lên, tập trung nhiều đô thị có mật độ dân số cao như hành lang kinh tế Bắc - Nam.
Thực tế tại các nước đang khai thác đường sắt tốc độ 350 km/h cho thấy, khả năng thu hút lượng hành khách cao hơn so với tốc độ 250 km/h khoảng 12,5%. Chi phí đầu tư cao hơn khoảng 8-9%. Đặc biệt, nếu đầu tư với tốc độ 250 km/h, thì việc sau này nâng cấp lên tốc độ 350 km/h là khó khả thi và không hiệu quả. Bên cạnh đó, các chuyên gia đô thị cũng nhận định, với mật độ dày kín các đô thị, cảng biển, khu công nghiệp trên toàn tuyến, nhu cầu vận chuyển tốc độ nhanh, khối lượng lớn rất cần thiết.
Ông Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho biết: "Lựa chọn tốc độ 350 km/h đối với sự phát triển về giao thông Việt Nam là chính xác. Lý do vì chúng ta hiện nay tốc độ đô thị hóa rất cao, chúng ta có đến gần 1.000 đô thị, các đô thị của chúng ta cũng nằm trên trục cao tốc đó thì đường sắt cao tốc kết nối được với các đô thị, các cảng biển, tạo nên hệ logistic rất lớn".
Đến năm 2050, nhu cầu vận tải hàng hoá bằng đường sắt ước khoảng 18,2 triệu tấn/năm; vận tải hành khách khoảng 119,4 triệu lượt/năm. Tuyến đường sắt hiện tại đã quá lạc hậu, không đáp ứng được khối lượng vận tải ngay ở thời điểm hiện tại, chứ chưa nói tới nhu cầu ngày càng tăng trong tương lai.
Khảo sát ban đầu cho thấy, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tới 60% là cầu, 10% là hầm và 30% chạy trên nền đất yếu nên suất đầu tư dự án dự kiến vào khoảng 43,7 triệu USD/km. Đây là mức trung bình so với một số tuyến đường sắt tốc độ cao trên thế giới có cùng dải tốc độ khai thác khi quy đổi về thời điểm hiện nay.
Theo phương án, nếu chạy với tốc độ 350 km/h thì từ Hà Nội vào đến TP. Hồ Chí Minh chỉ còn khoảng 5 giờ 30 phút. Trong khi đường sắt bây giờ đang chạy khoảng 34 tiếng. Như vậy là nhanh hơn rất nhiều so với tàu hoả và ô tô khách hiện nay. Thậm chí, một số chặng ngắn còn nhanh hơn cả đi máy bay, nếu tính cả thời gian chờ đợi.
Nhiều mong chờ từ dự án đường sắt tốc độ cao
Dư luận đặc biệt quan tâm sau thông tin ban đầu về phương án đầu tư của dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam. Nhiều ý kiến cho rằng, nếu dự án được triển khai sẽ mang lại cho cả người dân và doanh nghiệp những giá trị kinh tế không nhỏ và tạo nhiều động lực cho phát triển đất nước trong thời gian tới.
Là người sinh sống ở Hà Nội, gia đình hiện tại vẫn ở Vinh, sau khi nghe thông tin chủ trương đầu tư dự án đường sắt cao tốc, anh Bùi Đức Minh nghĩ rằng: “Phương án sống ở Vinh, làm việc ở Hà Nội có thể đang dần trở thành hiện thực. Nếu với tàu tốc độ cao 350km/h, sáng ăn sáng ở Vinh rồi ra Hà Nội làm việc là hoàn toàn có thể”.
Còn với chị Trúc Linh (Nha Trang), nếu có tàu tốc độ cao đến 350km/h thì đây sẽ là lựa chọn ưu tiên hàng đầu, điều này có thể giúp chị thoả mãn mong muốn được ngắm cảnh làng quê của đất nước.
Chị Nguyễn Trúc Linh, chia sẻ: "Nếu mình có khoảng thời gian di chuyển nhanh hơn và phương tiện tàu với không gian thoải mái hơn thì hành khách và những bạn trẻ như em sẽ rất thích".
Nếu hiện tại việc di chuyển từ Hà Nôi đi Tp Hồ Chí Minh mất khoảng 34 giờ, thì với đường sắt tốc độ 350km/h, hành trình di chuyển này đã giảm xuống còn khoảng 5 giờ 30 phút. Nhiều hành khách cho rằng, phương tiện mới đó sẽ là một phương tiện thu hút rất nhiều khách trong tương lai
Hơn 20 năm kết hợp với đường sắt để làm tuyến du lịch Hà Nội - Đà Nẵng, ông Tiến cho rằng, dù những năm gần đây, tàu hoả đã khang trang và sạch đẹp hơn nhiều nhưng vì hạ tầng đã cũ kỹ, lại là đường đơn nên phải mất đến 16 giờ mới vào tới nơi. Nếu tương lai có đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam thì sẽ càng có nhiều khách hàng chọn đi đường sắt.
Chia sẻ với truyền thông mới đây, ông Nguyễn Cảnh Tiến - Phó Giám đốc Công ty Du lịch Violette Trains Việt Nam, cho rằng: "Đó là một trong những sự lựa chọn tuyệt vời, chúng tôi đã mường tượng được ra buổi sáng có mặt ở Hà Nội ăn sáng uống cà phê, nhưng buổi trưa được vào ăn hải sản Đà Nẵng, chiều du khách đã được đắm mình trong biển Mỹ Khê".
Với các công ty du lịch, cùng một thời gian tour, khi tàu chạy nhanh hơn sẽ có thể đưa thêm vào được nhiều điểm đến để gia tăng trải nghiệm, từ đó thu hút nhiều du khách.
Không chỉ du khách và người dân, theo các chuyên gia, việc đầu tư đường sắt tốc độ cao là bước quan trọng trong việc tăng cường kết nối giữa các trung tâm kinh tế quan trọng như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, đồng thời thúc đẩy liên kết quốc tế tại các địa phương ở vùng biên giới.
Bối cảnh có nhiều thay đổi và dường như mọi thứ đều đang có tính “nhanh”, thì chuyện đầu tư vào cơ sở hạ tầng đường sắt tốc độ cao là hoàn toàn phù hợp, điều này có thể kích thích các cực tăng trưởng của đất nước phát triển mạnh mẽ hơn, nhất là với vận tải hàng hóa.
Các chuyên gia kinh tế, cho rằng thị trường toàn cầu ngày càng được thúc đẩy bởi tốc độ và tính hiệu quả, đặc biệt là đối với hàng hóa có giá trị cao và nhạy cảm với thời gian. Việt Nam có thể tận dụng động lực này bằng cách tích hợp các dịch vụ vận tải hàng hóa nhẹ tốc độ cao vào hệ thống đường sắt của mình, như ví dụ từ mạng lưới “tàu viên đạn” Shinkansen của Nhật Bản. Cách tiếp cận này sẽ đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về giao hàng nhanh chóng và định vị Việt Nam là một đối thủ cạnh tranh nặng ký trong thị trường logistics toàn cầu.
Bằng cách tối ưu hóa các tuyến vận chuyển hành khách và hàng hóa ở tốc độ 350km/h, Việt Nam có thể thu hút đầu tư nước ngoài đáng kể, nâng cao hiệu quả thương mại và củng cố hơn nữa vai trò là trung tâm logistics ở Đông Nam Á. Khả năng cung cấp các giải pháp vận tải nhanh chóng, đáng tin cậy trên toàn quốc cũng sẽ kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Có thể thấy là người dân và các doanh nghiệp đều rất mong chờ đường sắt tốc độ cao vì nhiều lợi ích mà nó mang lại. Trên thế giới, cùng với đường bộ cao tốc thì đường sắt tốc độ cao được xem là xương sống trong kết nối các tỉnh thành vào các vùng trọng điểm kinh tế. Khi khoảng cách địa lý được rút ngắn sẽ góp phần tạo nên các cú hích để thúc đẩy tiềm năng kinh tế, du lịch, tiêu dùng mua sắm của các tỉnh thành.
Chính vì vậy, đầu tư vào hạ tầng giao thông nói chung và đường sắt tốc độ cao nói riêng là phương án được người dân, doanh nghiệp cũng như nhiều nhà đầu tư quốc tế kỳ vọng, và đây cũng là ưu tiên của Việt Nam trong nỗ lực đưa nước nhà phát triển nhanh, bền vững.
Minh Đức