Chính sách và Pháp luật

09:42 18/11/2026

Siết chặt quản lý bếp ăn tập thể, kinh doanh trực tuyến và cơ sở nhỏ lẻ

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sẽ trình Quốc hội xem xét thông qua dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI (tháng 5/2027).

Siết chặt quản lý bếp ăn tập thể, kinh doanh trực tuyến

Theo Cổng Thông tin điện tử Quốc Hội, chiều ngày 17/11, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nhận được tổng cộng 158 ý kiến của các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ và tại hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Đến thời điểm hiện tại, đa số các ý kiến của đại biểu đã được tiếp thu. Trên cơ sở đó, cơ quan soạn thảo đã hoàn thiện nội dung dự thảo Luật để trình Quốc hội với nhiều điểm điều chỉnh quan trọng.

Dự thảo đã tiếp tục luật hóa những nội dung đã rõ, đã ổn định tại dự thảo Luật, gồm các đối tượng và lộ trình áp dụng hệ thống tiêu chuẩn quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến tại Điều 33 và Điều 75 của dự án Luật; tiếp tục chỉnh sửa các thuật ngữ được sử dụng trong Luật, đảm bảo rõ nghĩa, chính xác, khoa học và phù hợp với thông lệ quốc tế; tiếp tục làm rõ nguyên tắc áp dụng Luật An toàn thực phẩm với các luật khác. Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bổ sung các nội dung liên quan tới Luật Quảng cáo, Luật Đầu tư, Luật Quản lý ngoại thương để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Dự thảo cấu trúc lại các chính sách của Nhà nước về an toàn thực phẩm thành những chính sách lớn, có trọng tâm, trọng điểm; xác định rõ khâu nào ngân sách Nhà nước bảo đảm và nội dung nào huy động xã hội hóa để triển khai thực hiện tại Điều 5.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, tại Điều 10, dự thảo làm rõ trách nhiệm của đơn vị tổ chức bếp ăn và đơn vị cung cấp suất ăn đối với nguồn nguyên liệu, việc truy xuất nguồn gốc theo từng lô, lưu mẫu, cảnh báo và xử lý khi có dấu hiệu bất thường. Đặc biệt, Điều 11 bổ sung quyền của đại diện cha mẹ học sinh, tập thể người tiêu dùng khi được cử đại diện hợp pháp tham gia giám sát về an toàn thực phẩm đối với tổ chức, cá nhân cung cấp suất ăn tập thể, tổ chức bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh.

Tại Điều 13, dự thảo quy định rõ hơn trách nhiệm của chủ thể nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội đối với nền tảng giao đồ ăn trực tuyến. Theo đó, nền tảng phải cảnh báo ngay tới người tiêu dùng đã đặt đơn thuộc phạm vi sự cố và mở rộng nguồn thông tin cảnh báo tiếp nhận; thực hiện xác minh sơ bộ, chuyển thông tin và chủ động tạm ngưng hiển thị, tạm ngưng nhận đơn đối với sản phẩm có nguy cơ nghiêm trọng trong thời gian xử lý mà không chờ yêu cầu gỡ bỏ của cơ quan quản lý.

Siết chặt quản lý bếp ăn tập thể kinh doanh trực tuyến và cơ sở nhỏ lẻ
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) (Ảnh: quochoi.vn)

Dự thảo bổ sung quy định đối với các cơ sở nhỏ lẻ không có mặt tiền, biển hiệu để bao phủ các hình thức kinh doanh tại Điều 36; đồng thời làm rõ hình thức lưu trữ thông tin đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thực phẩm tươi sống, cơ sở chế biến kinh doanh thực phẩm ăn uống đường phố tại Điều 26, Điều 27 và Điều 34 dự thảo Luật. Đồng thời, Điều 45 bổ sung các trường hợp thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm để tránh bỏ lọt các hình thức vi phạm.

Dự thảo bổ sung nguyên tắc dữ liệu an toàn thực phẩm phải chính xác, đầy đủ, cập nhật khả năng truy vết và chia sẻ theo thẩm quyền, đồng thời bảo vệ bí mật kinh doanh và dữ liệu cá nhân. Tại Điều 51 và Điều 52, làm rõ biện pháp quản lý đối với thực phẩm nguy cơ cao, nguy cơ thấp phù hợp thực tiễn.

Về mô hình tổ chức, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, dự thảo Luật đã chỉnh sửa để làm rõ đầy đủ tinh thần “một đầu mối quản lý, một cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng về an toàn thực phẩm”, đồng thời bổ sung trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan trong quá trình triển khai thực hiện.

Đảm bảo tính khả thi của các quy định

Trình bày báo cáo ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải nêu rõ 6 nhóm vấn đề lớn, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quan tâm, làm rõ.

Thứ nhất, về tính khả thi của các quy định, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhận định, nhiều quy định trong dự thảo Luật rất hiện đại, đổi mới nhưng có thể khó triển khai thực hiện trong thực tế. Đơn cử, khoản 3 Điều 34 yêu cầu thực phẩm bày bán tại cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống phải để trong tủ kính hoặc thiết bị bảo quản; Điều 35 yêu cầu người kinh doanh thức ăn đường phố phải sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và lưu thông tin về nguồn gốc nguyên liệu.

Quy định rất tốt, rất hiện đại nhưng trên thực tế, nếu áp dụng với tất cả các vùng miền, các chợ đầu mối… thì có đáp ứng được ngay hay không? Truy xuất nguồn gốc là rất tốt, tuy nhiên, điều kiện thực hiện và thời gian chuyển tiếp như thế nào? Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải đặt câu hỏi.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật có 32/72 Điều giao Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chi tiết, đòi hỏi phải có 2 nghị định và 13 thông tư kèm theo; tuy nhiên hồ sơ hiện mới có 1 dự thảo nghị định, thiếu 1 nghị định và toàn bộ 13 thông tư.

Siết chặt quản lý bếp ăn tập thể kinh doanh trực tuyến và cơ sở nhỏ lẻ
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải trình bày Báo cáo ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) (Ảnh: quochoi.vn)

Thứ hai, về mô hình cơ quan đầu mối theo Kết luận số 114-KL/TW ngày 03/11/2026 của Bộ Chính trị về tiếp tục hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhận định, mặc dù dự thảo Luật đã cụ thể hóa Kết luận số 114 thông qua việc giao Bộ Y tế làm đầu mối, nhưng vẫn quy định Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương thực hiện nhiệm vụ quản lý chuyên ngành; Bộ Công Thương kiểm tra chuyên ngành và giám sát.

Cơ quan thẩm tra đề nghị cần quy định thẩm quyền "vượt trội" cho Bộ trưởng Bộ Y tế, tạo điều kiện thuận lợi để Bộ Y tế thực hiện nhiệm vụ cơ quan đầu mối về an toàn thực phẩm, khắc phục triệt để tình trạng "một mâm cơm ba bộ quản".

Thứ ba, về chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải cho biết, qua rà soát, nhiều nội dung tuy chuyển sang hậu kiểm nhưng vẫn chưa thực chất. Nhấn mạnh giảm tiền kiểm phải đi kèm với thanh tra, kiểm tra, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải bày tỏ băn khoăn việc giới hạn tần suất kiểm tra “không quá 1 lần trong năm” đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm dễ khiến các đơn vị có nguy cơ cao như bếp ăn trường học, bệnh viện, khu công nghiệp ít được kiểm tra, thậm chí cả năm không bị kiểm tra lần nào.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị quy định rõ việc tiếp nhận hồ sơ không phải thẩm định; quy định tần suất kiểm tra căn cứ theo mức độ nguy cơ, lịch sử tuân thủ và phải ghi nhận nguyên tắc thanh tra, kiểm tra đột xuất trong dự thảo Luật.

Thứ tư, về bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, khoản 6 Điều 73 dự thảo Luật sửa đổi số thứ tự 44 tại Phụ lục IV Luật Đầu tư (danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện) theo đề xuất của Bộ Y tế. Đây là nội dung mới so với hồ sơ Chính phủ đã trình Quốc hội và chưa được báo cáo tại phiên họp Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, trong khi dự án Luật này dự kiến sẽ được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026.

Quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tác động trực tiếp đến quyền tự do kinh doanh, vì vậy Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ có ý kiến chính thức kèm đánh giá tác động, đồng thời gửi văn bản cho cơ quan chủ trì thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư về nội dung này.

Thứ năm, về tham vấn quốc tế, dự án Luật cần được tham vấn, tạo sự đồng thuận với các đối tác thương mại trước khi trình Quốc hội.

Thứ sáu, về thời điểm thông qua dự án Luật, Kết luận số 282 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất lộ trình trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu đối với dự án Luật tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026) và xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2027). Ghi nhận quyết tâm của Bộ Y tế mong muốn đẩy nhanh tiến độ ban hành Luật để sớm khắc phục các bất cập về an toàn thực phẩm, tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nêu rõ, qua thẩm tra, Thường trực Ủy ban đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cân nhắc giữ nguyên lộ trình thông qua dự án Luật tại Kỳ họp thứ 3 để bảo đảm chất lượng cao nhất.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, do còn một số nội dung trọng tâm, quan trọng cần tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện và thể hiện trong dự thảo Luật, đồng thời cần có thời gian để hoàn thành cơ chế thông báo, tham vấn, tạo sự đồng thuận của các nước trong WTO và các FTA, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sẽ trình Quốc hội xem xét thông qua dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI (tháng 5/2027).

Anh Đào