VCCI cho rằng, việc áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các sản phẩm nước giải khát được làm từ nước quả ép hoàn nguyên hoặc nước trái cây cô đặc hoàn nguyên có thể làm hạn chế việc tiêu thụ các sản phẩm tốt cho sức khỏe.
Xác định mặt hàng cụ thể thuộc diện chịu thuế TTĐB
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý gửi Bộ Tài chính về dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025 (TTĐB).
Một trong những điểm đáng chú ý được VCCI chỉ ra trong Luật Thuế TTĐB 2025 là việc bổ sung mặt hàng nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) có hàm lượng đường trên 5g/100ml vào diện chịu thuế.
Theo VCCI, nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia có hàm lượng đường trên 5g/100ml quy định tại điểm 1 khoản 1 Điều 2 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt là nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam (TCVN 12828:2019) có hàm lượng đường trên 5g/100ml, bao gồm: đồ uống hương liệu (kể cả nước uống tăng lực, nước uống thể thao, nước uống điện giải và các đồ uống đặc biệt khác), nước giải khát có chứa cà phê, nước giải khát có chứa chè, đồ uống thảo mộc, nước giải khát có chứa nước trái cây và các loại đồ uống từ ngũ cốc.
Nước giải khát theo TCVN 12828:2019 không áp dụng đối với các sản phẩm: sữa và sản phẩm từ sữa; thực phẩm dạng lỏng dùng với mục đích dinh dưỡng; nước khoáng thiên nhiên và nước uống đóng chai; nước rau, quả và nectar (mật) rau, quả và sản phẩm từ cacao (đã được nêu trong dự thảo Tờ trình).
Tuy nhiên, trên thực tế, một số khái niệm chồng chéo giữa nước quả, nước giải khát có chứa nước trái cây và đồ uống hương liệu rất khó phân biệt ranh giới chịu thuế.
Các khái niệm nêu trên về nước quả, nước giải khát có chứa nước trái cây và nhóm đồ uống hương liệu cho thấy một số sản phẩm nước giải khát và đồ uống hương liệu được làm từ nước trái cây cô đặc hoàn nguyên hoặc từ nước ép rau quả có thể là nước quả nhưng lại thuộc nhóm chịu thuế TTĐB theo Dự thảo.
Ví dụ, nước cam ép có thể vào nhóm đồ uống hương liệu hoặc nước quả theo các khái niệm trên. Các loại sản phẩm này có hàm lượng vitamin từ tự nhiên cao rất tốt cho sức khỏe.
Vì vậy, việc áp thuế TTĐB đối với các sản phẩm nước giải khát được làm từ nước quả ép hoàn nguyên hoặc nước trái cây cô đặc hoàn nguyên có thể làm hạn chế việc tiêu thụ các sản phẩm tốt cho sức khỏe.
Do đó, VCCI đề nghị Quý Cơ quan xem xét loại trừ nước giải khát được làm từ nước ép trái cây hoặc nước trái cây cô đặc hoàn nguyên khỏi nhóm nước giải khát chịu thuế TTĐB và sửa đổi khoản 4 Điều 3 như sau:
Nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia có hàm lượng đường trên 5g/100ml quy định tại điểm 1 khoản 1 Điều 2 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt là nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam (TCVN 12828:2019) có hàm lượng đường trên 5g/100ml, bao gồm: đồ uống hương liệu (kể cả nước uống tăng lực, nước uống thể thao, nước uống điện giải và các đồ uống đặc biệt khác), nước giải khát có chứa cà phê, nước giải khát có chứa chè, đồ uống thảo mộc, nước giải khát có chứa nước trái cây (ngoại trừ nước giải khát hoặc đồ uống được làm từ nước ép quả hoàn nguyên hoặc từ nước trái cây cô đặc hoàn nguyên) và các loại đồ uống từ ngũ cốc.
VCCI cũng chỉ ra đặc thù của các sản phẩm đồ uống dạng lỏng nói chung, nước giải khát nói riêng. Theo đó, các chỉ số dinh dưỡng thường có sai số trong quá trình sản xuất, kiểm nghiệm, đo lường hoặc biến đổi do điều kiện bảo quản. Do đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung quy định về phương pháp xác định hàm lượng đường trong sản phẩm chịu thuế.
Theo đó, một sản phẩm nước giải khát có chịu thuế TTĐB hay không sẽ căn cứ vào hàm lượng đường tổng số do chính doanh nghiệp tự xác định trong hồ sơ tự công bố hoặc hồ sơ công bố sản phẩm. Hàm lượng đường này được ghi rõ trên nhãn hàng hóa, đồng thời được chấp nhận một mức dung sai là ±20%.
Ngoài ra, việc xác định hàm lượng đường tổng số trong sản phẩm nước giải khát cần được sử dụng phương pháp thử hiện đại có độ chính xác cao đã được cơ quan chuyên môn khuyến nghị.
Doanh nghiệp đối mặt nguy cơ suy giảm doanh số và lợi nhuận
Luật Thuế TTĐB quy định, nước giải khát theo Tiêu chuẩn Việt Nam có hàm lượng đường trên 5g/100ml” là đối tượng chịu thuế TTĐB kể từ ngày 01/01/2027 với thuế suất 8%. Như vậy từ ngày 01/01/2026 đến 31/12/2026, “nước giải khát theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml” chưa bị coi là hàng hóa chịu thuế TTĐB. Đây là quyết sách quan trọng của Quốc hội và Chính phủ để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị trước khi nộp thuế TTĐB.
Tuy nhiên, Nghị định số 174/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 quy định chi tiết việc giảm thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo Nghị quyết số 204/2025/QH15 ngày 17/6/2025 của Quốc hội về giảm thuế GTGT, tại Phụ lục số 02 quy định mặt hàng “nước giải khát theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml” nằm trong Danh mục hàng hóa, dịch vụ chịu thuế TTĐB không được giảm thuế GTGT từ ngày 01/01/2026.
Việc mặt hàng nước giải khát dù chưa chịu thuế TTĐB nhưng đã bị loại ra khỏi danh mục được giảm thuế GTGT là rất bất công cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp ngành đồ uống, nước giải khát đang phải chuẩn bị hết sức tích cực để thích ứng với chính sách thuế TTĐB mới.
Các hoạt động như nghiên cứu, điều chỉnh công thức sản phẩm theo hướng giảm đường, xây dựng lại kế hoạch sản xuất – kinh doanh, định giá, chiến lược phân phối và truyền thông định vị sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng đều đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, trong bối cảnh thị trường chưa phục hồi, sức mua của người tiêu dùng suy giảm mạnh.
Các con số kinh doanh hiện nay của ngành đồ uống đang rất tiêu cực. Theo thông tin từ Hiệp hội Bia Rượu và Nước giải khát Việt Nam thì khối lượng sản xuất bia, nước giải khát trong năm 2024 vừa rồi giảm 9,21% so với năm 2023, chỉ số tồn kho đồ uống cuối năm 2024 tăng thêm 23,7% so với cuối năm 2023. Riêng nước ngọt có ga thì ước tính tới tháng 7 năm 2025 đã giảm 13,2% về sản lượng. Hầu hết các doanh nghiệp trong ngành đang đối mặt với sự suy giảm đáng lo ngại về doanh số, lợi nhuận.
Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong ngành có lộ trình phù hợp, dần thích ứng với việc nộp thuế TTĐB từ 01/01/2027, thúc đẩy tiêu dùng trong nước, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế trong năm 2026, trân trọng đề nghị Quý Cơ quan cân nhắc cho phép “nước giải khát theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml” tiếp tục được hưởng chính sách giảm thuế GTGT từ 01/01/2026 đến 31/12/2026.
Anh Đào