Trước diễn biến phức tạp của hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng giả, đặc biệt là vi phạm về sở hữu trí tuệ tăng hơn 180% trong quý III/2026, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã phát động đợt cao điểm kiểm tra trên phạm vi toàn quốc.
Cùng với kiểm soát các tuyến biên giới và thị trường nội địa, việc kết nối dữ liệu giữa công an, hải quan, quản lý thị trường, thuế, ngân hàng và bưu chính được xác định là giải pháp quan trọng để phát hiện, xử lý vi phạm trên thương mại điện tử.
Tăng cường kiểm soát thị trường, truy quét các đường dây vi phạm dịp Tết
Những tháng cuối năm thường là thời điểm hoạt động mua bán, vận chuyển hàng hóa gia tăng, kéo theo nguy cơ phát sinh các hành vi buôn lậu, kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc và sản xuất, tiêu thụ hàng giả. Thực tế kiểm tra trong quý III/2026 cho thấy tình trạng vi phạm vẫn diễn biến phức tạp, trong khi phương thức hoạt động của các đối tượng ngày càng đa dạng, từ các tuyến vận chuyển truyền thống đến nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.
Theo thống kê của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), trong quý III/2026, lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý gần 40.000 vụ vi phạm, tăng hơn 24% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, số vụ liên quan đến hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng 180,69%.
Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia nhận định, số vụ vi phạm được phát hiện ở mức cao cho thấy quyết tâm của các cơ quan chức năng, song cũng phản ánh sức ép lớn từ tình trạng hàng lậu, hàng giả đối với nền kinh tế. Với lợi thế chi phí sản xuất thấp, giá bán rẻ hơn hàng chính hãng, các sản phẩm vi phạm tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến thị phần và hoạt động đầu tư, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp chân chính.
Đáng lo ngại hơn, hàng giả, hàng kém chất lượng trong các lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm và thực phẩm chức năng có thể gây hậu quả trực tiếp đối với sức khỏe người tiêu dùng. Tình trạng này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn làm xói mòn niềm tin của người dân đối với hàng hóa lưu thông trên thị trường.
Đại tá Trần Đức Đông - Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia.
Kết quả kiểm tra cho thấy thủ đoạn vi phạm có sự thay đổi tùy theo địa bàn và phương thức kinh doanh. Tại khu vực biên giới, các đối tượng thường chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại kho bãi gần biên giới để chờ thời điểm vận chuyển vào nội địa. Trong khi đó, trên môi trường mạng, việc quảng cáo và tiêu thụ hàng giả, hàng nhập lậu được thực hiện thông qua các phiên livestream, tài khoản bán hàng trên Facebook, TikTok, Shopee và Telegram.
Để hạn chế khả năng bị phát hiện, nhiều đối tượng sử dụng tài khoản không chính chủ, giao dịch qua dịch vụ chuyển phát nhanh, đồng thời thuê hoặc sử dụng căn hộ chung cư làm nơi cất giấu hàng hóa. Những phương thức này khiến việc xác minh chủ thể kinh doanh, truy tìm nguồn hàng và thu thập chứng cứ gặp nhiều khó khăn.
Trước nguy cơ vi phạm gia tăng vào thời điểm nhu cầu mua sắm Tết tăng mạnh, ngày 12/11/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã ký Quyết định số 186/QĐ-BCĐ ban hành Kế hoạch cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.
Đợt cao điểm được triển khai trên cả nước từ ngày 12/11/2026 đến ngày 28/2/2027. Theo kế hoạch, các bộ, ngành và Ban Chỉ đạo 389 tại địa phương phải chủ động bố trí lực lượng, phương tiện, tăng cường kiểm tra trên toàn bộ tuyến biên giới, cửa khẩu đường bộ, đường sắt, đường sông, đường biển, đường hàng không; đồng thời kiểm soát các đường mòn, lối mở, khu vực tập kết hàng hóa giáp biên, thị trường nội địa và hoạt động kinh doanh trên không gian mạng.
Đại tá Trần Đức Đông cho biết, yêu cầu đặt ra đối với đợt cao điểm là các lực lượng phải chủ động nhận diện những địa bàn, lĩnh vực có nguy cơ phát sinh vi phạm để xây dựng phương án kiểm tra phù hợp. Hoạt động kiểm soát sẽ kết hợp kiểm tra, hậu kiểm với điều tra, xử lý; tập trung nguồn lực và biện pháp nghiệp vụ để phát hiện, xử lý nghiêm các đối tượng chủ mưu, cầm đầu đường dây, ổ nhóm và các tụ điểm phức tạp.
Ba nhóm hàng hóa được xác định cần tập trung kiểm tra gồm hàng cấm như pháo nổ, thuốc lá điếu nhập lậu, thuốc lá điện tử; nhóm hàng có giá trị cao hoặc tiềm ẩn nguy cơ biến động giá mạnh như vàng, bạc, ngoại tệ, xăng dầu; cùng các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu phục vụ Tết như lương thực, thực phẩm, rượu, bia, bánh kẹo, hàng điện máy và đồ gia dụng.
Liên thông dữ liệu để nhận diện vi phạm trong thương mại điện tử
Bên cạnh các biện pháp kiểm tra trực tiếp, việc ứng dụng công nghệ và chia sẻ dữ liệu liên ngành được xác định là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, nhất là trước sự phát triển nhanh của hoạt động kinh doanh trực tuyến.
Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã tham mưu Ban Chỉ đạo tăng cường chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương đẩy nhanh kết nối và chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Nhiệm vụ này được triển khai trên cơ sở Nghị định số 278/2025/NĐ-CP ngày 22/10/2025 của Chính phủ về kết nối, chia sẻ dữ liệu bắt buộc giữa các cơ quan thuộc hệ thống chính trị và Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 5/12/2025 về Kế hoạch hành động của Chính phủ trong lĩnh vực đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.
Lực lượng chức năng kiểm tra hàng hóa tại kho nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu và hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ. Ảnh minh hoạ/TL.
Theo đó, các bộ, ngành đang khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia và dữ liệu chuyên ngành theo lộ trình. Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia tiếp tục đôn đốc việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa các lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan, thuế, ngân hàng và bưu chính.
Khi dữ liệu được liên thông, cơ quan chức năng có thêm cơ sở để xác minh danh tính các tài khoản kinh doanh trực tuyến, đối chiếu thông tin giao dịch, theo dõi dòng tiền và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Qua đó, việc phát hiện các dấu hiệu bất thường, xác định chủ thể vi phạm và xử lý hoạt động kinh doanh hàng giả trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội sẽ có điều kiện thực hiện hiệu quả hơn.
Cùng với đầu tư hạ tầng dữ liệu, các đơn vị chức năng cũng chú trọng đào tạo, tập huấn kỹ năng nhận diện và xử lý vi phạm trên môi trường số cho cán bộ thực thi. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm giúp người tiêu dùng cảnh giác trước các thủ đoạn quảng cáo, kinh doanh hàng hóa gắn mác hàng xách tay, hàng nhập khẩu không rõ nguồn gốc; đồng thời công khai thông tin về những tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm để nâng cao tính răn đe.
Đại tá Trần Đức Đông nhấn mạnh, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự phối hợp của nhiều chủ thể. Bên cạnh chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và nỗ lực của các lực lượng chức năng, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức xã hội, cơ quan báo chí và người tiêu dùng cần tích cực tham gia phát hiện, phản ánh vi phạm, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân trong dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.
Đinh Toàn