Tại dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế), Bộ Tài chính dự kiến sửa quy định về cách tính thuế thu nhập cá nhân với hoạt động chuyển nhượng vốn, chứng khoán.
Dự thảo nêu rõ: thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán là khoản chênh lệch dương giữa giá bán và giá mua, sau khi trừ đi các chi phí hợp lý phát sinh. Phần thu nhập này sẽ được cộng dồn theo năm và áp dụng thuế suất 20%.
Trong trường hợp không xác định được giá mua hoặc các khoản chi phí, người đầu tư sẽ nộp thuế theo mức 0,1% trên giá bán mỗi lần giao dịch. Đây là phương án dự phòng nếu không có đủ hóa đơn, chứng từ để tính phần lãi.
Thời điểm tính thuế là khi giao dịch hoàn tất, tức khi việc chuyển nhượng cổ phiếu hoàn thành theo quy định. Một số loại cổ phiếu không bị tính thuế tại thời điểm nhận, gồm: cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu thưởng, cổ phiếu phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu và cổ phiếu phát hành cho người lao động theo chương trình lựa chọn mua cổ phần.
Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đề xuất áp dụng quy định tương tự với trường hợp bán phần vốn góp chưa niêm yết. Nếu người bán xác định được phần lãi sau khi trừ chi phí, mức thuế là 20%. Nếu không xác định được, sẽ áp dụng mức thuế 2% trên tổng giá trị chuyển nhượng.
Thực tế, Luật Thuế thu nhập cá nhân 04/2007, hiệu lực từ 2009, quy định 2 phương pháp thu thuế với chuyển nhượng chứng khoán. Trong đó, trường hợp áp thuế trên thu nhập với kỳ tính thuế theo năm thì mỗi lần chuyển nhượng cá nhân tạm nộp thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên giá bán từng lần. Cuối năm, họ sẽ quyết toán và được trừ số thuế đã tạm nộp trong năm. Còn trường hợp không xác định được giá vốn, các chi phí liên quan, họ sẽ phải nộp thuế 0,1% trên giá bán từng lần và không phải quyết toán khi hết năm.
Từ 2013, Luật số 71/2014 quy định thống nhất một phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng chứng khoán là theo thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Song, việc thu thuế kể cả trường hợp bị lỗ được nhiều ý kiến đánh giá là chưa phù hợp. Theo đó, giới chuyên môn nhiều lần kiến nghị nhà điều hành cần xác định phương pháp thu thuế trên thu nhập của cá nhân, nếu có lãi mới nộp thuế.
Bộ Tài chính cho rằng việc sửa cách tính thuế với chuyển nhượng chứng khoán xuất phát từ thực tiễn thực hiện thời gian qua, xu hướng và kinh nghiệm của các nước thời gian gần đây.
Theo cơ quan này, hầu hết các nước đều thu thuế với thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chứng khoán, song cách thức rất khác nhau. Có quốc gia thu theo tỷ lệ phần trăm trên giá chuyển nhượng, có nơi thu theo thu nhập, hoặc áp dụng chính sách thuế khác giữa chứng khoán niêm yết và chưa niêm yết.
Chẳng hạn, Indonesia áp dụng mức thuế khấu trừ tại nguồn 0,1% với doanh thu từ chuyển nhượng cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán. Philippines thu thuế 0,6% trên giá trị giao dịch. Nhật Bản áp tỷ lệ cố định 20,3% với thu nhập từ việc bán một số chứng khoán như cổ phiếu, trái phiếu chứng quyền. Trung Quốc áp thuế 20% trên thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán không niêm yết, trong khi Thái Lan áp thuế với thu nhập từ vốn giống các loại thu nhập thông thường.
Dự thảo luật đang được đưa ra lấy ý kiến để hoàn thiện, trước khi trình Quốc hội xem xét trong thời gian tới.
Trung Anh