Đề xuất giảm thuế xuất khẩu urê, supe lân và kali sulphat từ 5% xuống 0% được đánh giá có thể cải thiện khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp phân bón Việt Nam trên thị trường quốc tế. Theo MBS Research, DCM và DPM là hai doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét nhất, trong khi các doanh nghiệp NPK có thể chịu áp lực nếu giá nguyên liệu đầu vào tăng.
DCM, DPM có thể hưởng lợi hàng trăm tỷ đồng mỗi năm
Theo báo cáo ngành phân bón mới công bố, MBS Research cho biết Bộ Tài chính đang đề xuất giảm thuế xuất khẩu đối với ba mặt hàng gồm urê, supe lân và kali sulphat (SOP) từ mức 5% xuống 0%. Tuy nhiên, chính sách vẫn cần hoàn tất quy trình ban hành. Vì vậy, theo đơn vị phân tích, chưa nên đưa toàn bộ lợi ích từ việc giảm thuế vào các dự phóng khi thời điểm chính sách có hiệu lực chưa được xác định.
MBS Research đánh giá việc giảm thuế xuất khẩu có thể mang lại tác động tích cực cho các doanh nghiệp thuộc nhóm hàng được đề xuất điều chỉnh. Khi nghĩa vụ thuế giảm, doanh nghiệp có thêm dư địa cải thiện giá bán ròng hoặc tăng khả năng cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế. Qua đó, chính sách có thể hỗ trợ biên lợi nhuận và sản lượng xuất khẩu.
Bên cạnh tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh, xuất khẩu thuận lợi hơn còn tạo thêm đầu ra cho sản phẩm phân bón trong nước. Theo MBS Research, cơ hội mở rộng thị trường quốc tế có thể giúp hấp thụ phần công suất urê dư thừa so với nhu cầu nội địa, qua đó giảm áp lực tồn kho và tiêu thụ trong nước.
Trong số các doanh nghiệp được phân tích, CTCP Phân bón Dầu khí Cà Mau (DCM) được đánh giá hưởng lợi nhiều nhất. MBS Research ước tính doanh nghiệp có thể tiết kiệm khoảng 203 tỷ đồng mỗi năm nếu đề xuất giảm thuế được triển khai, tương đương 9,2% lợi nhuận trước thuế năm 2025.
Một trong những yếu tố tạo nên mức độ nhạy cảm cao của DCM với chính sách là tỷ trọng xuất khẩu urê tương đối lớn. Trong 8 tháng đầu năm 2026, lượng urê xuất khẩu chiếm khoảng 59,7% tổng lượng bán ra của doanh nghiệp. Với cơ cấu này, việc giảm thuế xuất khẩu được kỳ vọng tạo dư địa cải thiện hiệu quả kinh doanh của DCM rõ nét hơn so với các doanh nghiệp cùng ngành.
Dù vậy, MBS Research lưu ý lợi ích thực tế của DCM vẫn phụ thuộc vào diễn biến giá urê quốc tế. Nếu giá mặt hàng này giảm, hiệu quả tích cực từ chính sách thuế có thể bị hạn chế. Ngoài ra, một phần lợi ích thuế có thể được chuyển sang khách hàng thông qua việc giảm giá bán, thay vì được giữ lại hoàn toàn trong biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Đối với Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí – CTCP (DPM), MBS Research ước tính mức tiết kiệm thuế có thể đạt khoảng 93 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 6,9% lợi nhuận trước thuế năm 2025. Tỷ trọng xuất khẩu urê của DPM đã tăng lên khoảng 36% lượng bán ra trong 6 tháng đầu năm 2026, tạo cơ sở để doanh nghiệp hưởng lợi nếu thuế xuất khẩu giảm.
Tuy nhiên, mức hưởng lợi dự kiến của DPM thấp hơn DCM. Theo MBS Research, bên cạnh tác động của chính sách thuế, nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến giá khí đầu vào và lợi nhuận từ các mảng kinh doanh khác để đánh giá đầy đủ triển vọng của doanh nghiệp.
Nhìn chung, DCM và DPM được đánh giá là hai doanh nghiệp có mức độ hưởng lợi rõ nét nhất nhờ tỷ trọng xuất khẩu urê lớn. Dù vậy, những ước tính về lợi ích tài chính hiện vẫn dựa trên đề xuất chính sách và cần được đánh giá lại khi có thông tin cụ thể về thời điểm áp dụng cũng như diễn biến thị trường phân bón.
Tác động phân hóa giữa các doanh nghiệp phân bón
Không phải tất cả doanh nghiệp trong ngành đều được hưởng lợi như nhau từ đề xuất giảm thuế. Theo MBS Research, mức độ tác động phụ thuộc vào cơ cấu sản phẩm, tỷ trọng xuất khẩu và khả năng chuyển biến động chi phí sang giá bán.
CTCP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (LAS) được đánh giá có thể hưởng lợi nhưng ở mức hạn chế hơn. Doanh nghiệp có hoạt động sản xuất supe lân thuộc nhóm hàng được đề xuất giảm thuế, đồng thời sở hữu dây chuyền SOP với công suất khoảng 20.000 tấn mỗi năm.
Tuy nhiên, quy mô xuất khẩu hiện tại của LAS chưa đủ lớn để tạo ra tác động đáng kể đến lợi nhuận hợp nhất. MBS Research cho rằng cần tiếp tục theo dõi sản lượng thương mại thực tế của SOP trước khi điều chỉnh các dự phóng đối với doanh nghiệp này.
Trong khi đó, CTCP DAP – Vinachem (DDV) không được hưởng lợi trực tiếp từ đề xuất hiện tại do sản phẩm chủ lực là phân bón DAP, không thuộc ba mặt hàng được đề xuất giảm thuế. Theo MBS Research, triển vọng của DDV cần được đánh giá riêng trên cơ sở diễn biến giá DAP quốc tế, chính sách xuất khẩu của Trung Quốc và biên lợi nhuận sản xuất.
Ở chiều ngược lại, CTCP Phân bón Bình Điền (BFC), doanh nghiệp tập trung vào phân bón NPK, có thể đối mặt với tác động bất lợi nếu giá nguyên liệu trong nước tăng.
Theo phân tích của MBS Research, xuất khẩu urê gia tăng có thể khiến nguồn cung nội địa chuyển hướng sang thị trường quốc tế, từ đó tạo áp lực tăng giá nguyên liệu trong nước. Trong trường hợp này, BFC có nguy cơ chịu sức ép lên giá vốn và biên lợi nhuận gộp.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào khả năng chuyển phần chi phí tăng thêm sang giá bán. Nếu doanh nghiệp có thể điều chỉnh giá bán tương ứng, áp lực lên biên lợi nhuận có thể được hạn chế; ngược lại, việc không chuyển được chi phí sang khách hàng có thể làm giảm hiệu quả kinh doanh.
Chính sách là chất xúc tác tích cực, nhưng chưa đủ để quyết định triển vọng cổ phiếu
Đánh giá chung, MBS Research cho rằng đề xuất giảm thuế xuất khẩu phân bón là chất xúc tác cơ bản tích cực, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu urê lớn như DCM và DPM. Chính sách, nếu được thông qua và triển khai, có thể hỗ trợ khả năng cạnh tranh về giá, mở rộng đầu ra và cải thiện hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp này.
Dù vậy, MBS lưu ý mức độ hấp dẫn của cổ phiếu vẫn cần được xem xét đồng thời với định giá, diễn biến giá phân bón quốc tế và thời điểm chính sách có hiệu lực. Những khoản lợi ích thuế ước tính chưa đồng nghĩa với mức tăng lợi nhuận chắc chắn, bởi kết quả thực tế còn phụ thuộc vào biến động giá bán, chi phí đầu vào và khả năng giữ lại lợi ích thuế của doanh nghiệp.
Với LAS, tác động được đánh giá tích cực nhưng hạn chế do quy mô xuất khẩu chưa lớn. DDV không thuộc nhóm hưởng lợi trực tiếp từ đề xuất hiện tại, trong khi BFC cần được theo dõi về nguy cơ gia tăng chi phí nguyên liệu.
Do đó, đề xuất giảm thuế xuất khẩu về 0% có thể tạo ra triển vọng thuận lợi hơn cho một số doanh nghiệp phân bón, nhưng mức độ hưởng lợi sẽ khác nhau giữa các nhóm. Việc đánh giá tác động cần gắn với cơ cấu sản phẩm, tỷ trọng xuất khẩu và khả năng kiểm soát chi phí của từng doanh nghiệp, đồng thời chờ thông tin chính thức về tiến trình ban hành chính sách.
Trung Anh