Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu phân bón của Việt Nam tăng mạnh cả về lượng và trị giá, trong khi nhập khẩu giảm sâu. Cùng với sự gia tăng tại các thị trường chủ lực như Campuchia, Hàn Quốc, Philippines, doanh nghiệp trong nước đang có thêm dư địa mở rộng sang những thị trường mới.
Xuất khẩu tăng mạnh, thị trường tiếp tục mở rộng
Số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho thấy, trong tháng 8/2026, Việt Nam xuất khẩu 160.406 tấn phân bón, trị giá 89,6 triệu USD, giảm 14,9% về lượng và 1% về trị giá so với tháng 7.
Dù giảm trong tháng, tính chung 8 tháng đầu năm, lượng phân bón xuất khẩu đạt hơn 2,05 triệu tấn, tăng 36,6% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch đạt hơn 1,11 tỷ USD, tăng tới 78,2%.
Mức tăng kim ngạch cao hơn đáng kể so với sản lượng cho thấy giá trị xuất khẩu đang được cải thiện. Đây cũng là điểm đáng chú ý trong diễn biến thương mại phân bón năm nay, khi doanh nghiệp không chỉ đẩy mạnh lượng hàng đưa ra thị trường quốc tế mà còn hưởng lợi từ mặt bằng giá xuất khẩu cao hơn.
Xuất khẩu tăng mạnh trong khi nhập khẩu giảm sâu đang tạo chuyển biến đáng chú ý trong hoạt động thương mại phân bón của Việt Nam. (Ảnh minh hoạ/TL)
Campuchia tiếp tục giữ vị trí thị trường xuất khẩu lớn nhất của phân bón Việt Nam trong 8 tháng, với 475.307 tấn, trị giá hơn 211 triệu USD. Đứng sau là Hàn Quốc với 159.688 tấn, trị giá hơn 113 triệu USD; Philippines đạt 152.276 tấn, gần 81 triệu USD; Malaysia đạt 103.373 tấn, gần 58 triệu USD và Lào đạt 69.132 tấn, gần 24 triệu USD.
Bên cạnh Campuchia - thị trường truyền thống, Hàn Quốc và Philippines đang trở thành những điểm đến đáng chú ý. Trước đó, lượng phân bón Việt Nam xuất khẩu sang Philippines đã tăng mạnh so với cùng kỳ, trong khi Hàn Quốc cũng ghi nhận mức tăng đáng kể cả về lượng và kim ngạch. Riêng tại Hàn Quốc, giá xuất khẩu bình quân trong tháng 7 từng đạt khoảng 826 USD/tấn, cao hơn đáng kể mức bình quân chung.
Campuchia hiện vẫn là thị trường có vai trò đặc biệt quan trọng, khi phân bón Việt Nam chiếm khoảng 80% lượng phân bón được sử dụng tại quốc gia này. Một số doanh nghiệp trong nước như Phân bón Bình Điền, Đạm Cà Mau cùng nhiều nhà sản xuất lớn đang duy trì hoạt động xuất khẩu đáng kể sang thị trường này.
Trong khi đó, dư địa mở rộng vẫn còn ở những thị trường mới. Ấn Độ được đánh giá là một điểm đến tiềm năng khi nhu cầu tiêu thụ phân bón của nước này vào khoảng 18-20 triệu tấn mỗi năm. Đáng chú ý, mùa vụ tại Ấn Độ có độ lệch nhất định so với Việt Nam, tạo khả năng bổ sung đầu ra cho doanh nghiệp trong những thời điểm nhu cầu trong nước ở mức thấp.
Triển vọng xuất khẩu những tháng cuối năm vẫn phụ thuộc vào diễn biến cung cầu và giá phân bón trên thị trường thế giới. Khi nguồn cung tại một số khu vực bị thắt chặt, doanh nghiệp Việt Nam có thể có thêm cơ hội gia tăng thị phần, song chi phí nguyên liệu và logistics vẫn là những biến số cần theo dõi.
Nhập khẩu giảm sâu, nguồn cung vẫn tập trung
Trái ngược với xuất khẩu, nhập khẩu phân bón trong 8 tháng đầu năm giảm mạnh. Trong tháng 8, Việt Nam nhập khẩu 208.355 tấn, trị giá 75,7 triệu USD, giảm lần lượt 37,6% về lượng và 39,8% về trị giá so với tháng 7.
Lũy kế 8 tháng, lượng phân bón nhập khẩu đạt gần 2,6 triệu tấn, trị giá 890,2 triệu USD, giảm 40,3% về lượng và 41,1% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung lớn nhất với khoảng 1,02 triệu tấn, trị giá hơn 301 triệu USD, tương đương gần 40% tổng lượng phân bón nhập khẩu của Việt Nam trong 8 tháng. Nga đứng thứ hai với 352.280 tấn, trị giá 169 triệu USD. Các nguồn cung tiếp theo gồm Nhật Bản với 257.205 tấn, trị giá 21 triệu USD; Lào 149.593 tấn, khoảng 54 triệu USD và Hàn Quốc 145.326 tấn, hơn 45 triệu USD.
Đáng chú ý, nhập khẩu từ Trung Quốc trong tháng 8 đạt 42.520 tấn, giảm 20% so với 53.134 tấn của tháng trước. Trong khi đó, Belarus dù chỉ đứng thứ 7 về lượng nhập khẩu lũy kế 8 tháng với 63.905 tấn, riêng tháng 8 đã ghi nhận khoảng 20.000 tấn, trị giá 7,8 triệu USD.
Diễn biến trên cho thấy doanh nghiệp đang có xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, dù Trung Quốc và Nga vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Việc nguồn cung tập trung ở một số thị trường khiến chi phí nhập khẩu và khả năng cung ứng trong nước vẫn chịu tác động đáng kể khi giá hàng hóa, năng lượng hoặc logistics quốc tế biến động.
Một điểm đáng lưu ý khác là Việt Nam vẫn phải nhập khẩu toàn bộ nhu cầu kali cùng một lượng lớn amoniac và lưu huỳnh phục vụ sản xuất phân bón. Vì vậy, dù nhập khẩu thành phẩm giảm mạnh, ngành sản xuất trong nước vẫn chưa thể hoàn toàn tách khỏi những biến động của thị trường nguyên liệu quốc tế.
Theo thông tin thị trường được Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn từ DTN, giá bán lẻ nhiều loại phân bón tại Mỹ trong tháng 8/2026 có xu hướng điều chỉnh. UAN28 giảm 8%, xuống 436 USD/tấn; urê ở mức 664 USD/tấn; phân 10-34-0 ở mức 715 USD/tấn; amoniac khan 943 USD/tấn và UAN32 đạt 458 USD/tấn. Ở chiều tăng, DAP lên 916 USD/tấn, MAP đạt 959 USD/tấn và kali ở mức 495 USD/tấn.
Trong khi đó, theo VITIC, thị trường phân bón thế giới trong tháng 8 diễn biến trái chiều. Giá urê chịu áp lực từ sức mua toàn cầu yếu và việc Trung Quốc nới lỏng chính sách xuất khẩu. Ngược lại, DAP và MAP vẫn neo ở mức cao do nguồn nguyên liệu đầu vào bị thắt chặt và hạn ngạch tại một số quốc gia sản xuất lớn.
Với xuất khẩu tăng mạnh và nhập khẩu giảm sâu, thương mại phân bón của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm đã nghiêng rõ về phía xuất siêu. Xu hướng này mở thêm dư địa cho doanh nghiệp trong nước, nhưng để duy trì đà tăng trưởng, ngành vẫn cần đồng thời mở rộng thị trường, nâng sức cạnh tranh và giảm mức độ phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.
Nhật Hạ