Bộ Tài chính đề xuất giảm hồ sơ kê khai, xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp ngừng hoạt động hoàn tất thủ tục về mã số thuế. Chính sách hướng tới tháo gỡ hồ sơ tồn đọng, đồng thời bảo đảm xác định đầy đủ nghĩa vụ phải thực hiện với ngân sách.
Giảm hồ sơ, tháo gỡ nghĩa vụ tồn đọng
Với doanh nghiệp đã dừng kinh doanh nhiều năm, việc hoàn tất thủ tục về thuế có thể trở thành trở ngại khi chứng từ thất lạc, nhân sự kế toán thay đổi hoặc không còn điều kiện khôi phục đầy đủ hồ sơ. Hoạt động thực tế đã chấm dứt, nhưng tình trạng pháp lý chưa được giải quyết dứt điểm khiến doanh nghiệp tiếp tục mắc kẹt với những nghĩa vụ tồn đọng.
Đây là vấn đề được hướng tới trong các đề xuất chính sách mới của Bộ Tài chính. Phạm vi gồm người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, thuộc trạng thái 03, và không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, thuộc trạng thái 06.
Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ đề xuất không yêu cầu nộp hồ sơ khai thuế đối với kỳ không phát sinh nghĩa vụ trong thời gian không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hoặc giấy phép tương đương cũng được đề xuất giảm hồ sơ trong thời gian bị thu hồi, nhưng vẫn phải quyết toán đến thời điểm thu hồi.
Những hồ sơ còn thiếu trước thời gian được áp dụng chính sách và kỳ có nghĩa vụ thuế vẫn phải hoàn thành. Người nộp thuế phải cam kết, chịu trách nhiệm về thông tin khi khôi phục hoặc đóng mã số thuế.
Cách tiếp cận này có thể giảm khối lượng công việc khi doanh nghiệp phải rà soát lại nhiều năm hồ sơ. Thay vì dành nguồn lực lập bổ sung hàng loạt tờ khai cho thời gian thực tế không phát sinh nghĩa vụ, việc xử lý có điều kiện tập trung vào xác định đúng những khoản phải kê khai, phải nộp. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là làm rõ thời gian ngừng hoạt động và tính chính xác của thông tin doanh nghiệp cung cấp.
Song song với hồ sơ kê khai, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 đã được ghi nhận trên hệ thống quản lý thuế, cùng tiền chậm nộp tương ứng.
Với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06, việc xóa tiền chậm nộp phải gắn với thanh toán đủ nợ gốc và thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Dự kiến, chính sách áp dụng đến hết ngày 30/6/2028.
Phạm vi xử lý không bao gồm khoản nợ liên quan đến trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử. Vì vậy, không thể hiểu đề xuất này là xóa toàn bộ nghĩa vụ tài chính cho doanh nghiệp ngừng hoạt động.
Bộ Tài chính đề xuất giảm hồ sơ kê khai, xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp ngừng hoạt động hoàn tất thủ tục về mã số thuế.
Hơn 2,5 triệu trường hợp cần xử lý
Quy mô hồ sơ tồn đọng cho thấy sức ép của việc tháo gỡ thủ tục. Số liệu Bộ Tài chính tổng hợp đến ngày 23/10/2026 ghi nhận 2.518.440 người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06. Trong đó, 529.041 trường hợp đã ngừng hoạt động hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ năm 2015 trở về trước.
Tổng nợ thuế của hai nhóm lên tới 27.805 tỷ đồng, gồm 18.090 tỷ đồng nợ gốc và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp. Phần chậm nộp chiếm khoảng 35%, cho thấy nghĩa vụ tồn đọng có thể tiếp tục gia tăng khi thủ tục chưa được giải quyết.
Dự thảo còn đề xuất không yêu cầu khai, nộp đối với nghĩa vụ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 nhưng chưa được kê khai, hạch toán. Việc xử lý được định hướng bảo đảm minh bạch, đúng đối tượng và không làm giảm nghĩa vụ thuế gốc ngoài phạm vi chính sách.
Từ góc độ thực thi, hiệu quả tháo gỡ sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng đối chiếu và phân loại hồ sơ. Doanh nghiệp không còn nợ gốc, chỉ vướng hồ sơ kê khai cần được xác định rõ hướng giải quyết. Trường hợp còn nghĩa vụ tài chính phải được thông báo cụ thể từng khoản, căn cứ xác định và điều kiện xử lý, để người nộp thuế có thể chủ động hoàn thành.
Một yêu cầu khác là phân biệt tiền thuế còn nợ, tiền chậm nộp và tiền phạt vi phạm hành chính. Nếu thông tin hướng dẫn chỉ dừng ở khái niệm chung như “xử lý nợ thuế”, doanh nghiệp dễ hiểu nhầm phạm vi được hỗ trợ, dẫn tới chuẩn bị hồ sơ không đầy đủ hoặc kỳ vọng được xóa cả những khoản vẫn phải thanh toán.
Việc giảm thủ tục cũng cần đi cùng hướng dẫn thống nhất. Những dữ liệu cơ quan quản lý đã có nên được khai thác để hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại. Với hồ sơ cần bổ sung, nội dung hướng dẫn cần rõ ngay từ đầu, tránh tình trạng mỗi lần làm việc lại phát sinh thêm yêu cầu.
Các đề xuất hiện vẫn trong quá trình xây dựng. Nếu được thông qua và triển khai đồng bộ, chính sách có thể tạo thêm lối ra cho doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, đồng thời giúp cơ quan quản lý xử lý dữ liệu tồn đọng. Giá trị thực chất cần được thể hiện ở số hồ sơ được giải quyết dứt điểm, thời gian thực hiện được rút ngắn và nghĩa vụ ngân sách được xác định minh bạch.
Thanh Cao