Giá xăng tăng cao, ô tô điện được miễn lệ phí trước bạ và nhiều mẫu xe còn hưởng chính sách miễn phí sạc đang khiến bài toán chi phí sử dụng nghiêng về xe điện. Tuy nhiên, nếu tính cả tiền bảo dưỡng, bảo hiểm, sửa chữa và giá trị bán lại sau 5 năm, lợi thế kinh tế giữa hai loại phương tiện không đơn giản chỉ nằm ở tiền nhiên liệu.
Chi phí nhiên liệu chênh lệch hàng chục triệu đồng sau 5 năm sử dụng
Khi giá xăng biến động mạnh, chi phí nuôi ô tô trở thành vấn đề được nhiều người mua xe quan tâm. Một chiếc ô tô có thể được sử dụng trong 5 năm, thậm chí 10 năm, kéo theo những khoản chi không nhỏ cho nhiên liệu, bảo dưỡng, bảo hiểm và sửa chữa. Với sự xuất hiện của nhiều mẫu xe điện Trung Quốc giá cạnh tranh, bài toán kinh tế giữa xe điện và xe xăng đang có thêm những lựa chọn mới.
Để hình dung sự khác biệt, có thể lấy BYD Atto 2 và Toyota Yaris Cross bản xăng làm ví dụ. Cả hai đều là SUV đô thị 5 chỗ, có kích thước tương đối gần nhau. Atto 2 được BYD phân phối với giá 669 triệu đồng, trong khi Yaris Cross bản xăng có giá niêm yết từ 650 triệu đồng. Chênh lệch giá mua ban đầu chỉ 19 triệu đồng, chưa tính các chương trình ưu đãi tại đại lý.
Về kỹ thuật, BYD Atto 2 sử dụng động cơ điện đặt phía trước, công suất 174 mã lực và mô-men xoắn 290 Nm, kết hợp bộ pin Blade Battery dung lượng 45,12 kWh. Theo nhà sản xuất, xe có thể di chuyển tối đa 380 km mỗi lần sạc theo chu trình NEDC, mức tiêu thụ năng lượng công bố khoảng 13 kWh/100 km.
Trong khi đó, Toyota Yaris Cross bản xăng trang bị động cơ 1.5L, công suất 105 mã lực, mô-men xoắn 138 Nm, đi kèm hộp số tự động vô cấp kép D-CVT. Mức tiêu hao nhiên liệu hỗn hợp được Toyota công bố là 5,95 lít/100 km. Sự khác biệt về động cơ không chỉ ảnh hưởng đến trải nghiệm vận hành mà còn quyết định phần lớn chi phí sử dụng hằng ngày.
Toyota Yaris Cross bản xăng có giá từ 650 triệu đồng, sở hữu lợi thế về khả năng tiếp nhiên liệu thuận tiện và hệ thống dịch vụ rộng khắp.
Giả sử một gia đình sử dụng ô tô trung bình 15.000 km/năm, tương đương 1.250 km/tháng. Sau 5 năm, tổng quãng đường di chuyển sẽ đạt 75.000 km. Với mức tiêu hao 5,95 lít/100 km, Toyota Yaris Cross cần khoảng 892,5 lít xăng mỗi năm. Theo kỳ điều hành ngày 15/10/2026 của Bộ Công Thương, giá xăng E10 RON95-III không cao hơn 27.029 đồng/lít. Nếu lấy mức giá này làm giả định cố định, chủ xe sẽ chi khoảng 24,1 triệu đồng tiền xăng mỗi năm, tương đương hơn 120,6 triệu đồng sau 5 năm.
Đối với BYD Atto 2, chi phí năng lượng được tính theo lượng điện tiêu thụ. Mặc dù xe được công bố mức tiêu hao khoảng 13 kWh/100 km, con số này được đo trong điều kiện thử nghiệm. Khi sử dụng thực tế, bật điều hòa thường xuyên và tính thêm hao hụt trong quá trình sạc, lượng điện lấy từ nguồn có thể cao hơn.
Để tính toán thận trọng hơn, có thể giả định mức điện năng phải thanh toán là 16 kWh/100 km, với đơn giá bình quân 4.000 đồng/kWh. Như vậy, chủ xe Atto 2 cần khoảng 2.400 kWh điện mỗi năm, tương đương 9,6 triệu đồng. Sau 5 năm và 75.000 km, tổng tiền sạc ước tính 48 triệu đồng.
Tính riêng chi phí năng lượng, chiếc SUV điện Trung Quốc có thể tiết kiệm khoảng 72,6 triệu đồng so với Toyota Yaris Cross bản xăng. Nếu quãng đường sử dụng tăng lên 100.000 km trong 5 năm, khoản chênh lệch theo cùng các giả định sẽ vào khoảng 96,8 triệu đồng.
BYD Atto 2 có giá niêm yết 669 triệu đồng, sử dụng động cơ điện và pin Blade Battery, mang đến lợi thế về chi phí năng lượng so với xe xăng cùng tầm giá.
Tuy nhiên, khả năng tiết kiệm thực tế còn phụ thuộc cách người dùng sạc điện. Nếu có nhà riêng, chỗ đỗ cố định và nguồn điện phù hợp để lắp bộ sạc, người dùng có thể chủ động sạc qua đêm. Giá điện được tính theo biểu giá áp dụng và tổng lượng điện tiêu thụ của hộ gia đình, vì vậy không phải lúc nào cũng đúng bằng mức giả định 4.000 đồng/kWh.
Ngược lại, người sống tại chung cư không có chỗ sạc riêng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào trạm sạc công cộng. Chi phí lúc này cần tính thêm đơn giá từng đơn vị vận hành, phí đỗ xe nếu có và thời gian chờ sạc. BYD Atto 2 hỗ trợ sạc nhanh DC công suất tối đa 65 kW, với thời gian sạc từ 30% lên 80% khoảng 28 phút trong điều kiện phù hợp.
Khác với việc đổ xăng chỉ mất vài phút, chủ xe điện phải chủ động lên kế hoạch sạc, đặc biệt trong những chuyến đi dài. Đây là khoản chi phí về thời gian và sự thuận tiện khó quy đổi trực tiếp thành tiền, nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm sở hữu.
Ngoài chi phí năng lượng, xe điện còn được hưởng lợi về lệ phí trước bạ. Theo Nghị định 51/2025/NĐ-CP, ô tô điện chạy pin được miễn lệ phí trước bạ lần đầu đến hết ngày 28/2/2027. Trong khi đó, với mức thu giả định 10%, người mua Yaris Cross giá 650 triệu đồng phải chi thêm khoảng 65 triệu đồng tiền trước bạ, nếu giá tính lệ phí bằng giá niêm yết. Số tiền thực tế còn phụ thuộc chương trình khuyến mãi, bảng giá tính lệ phí và địa phương đăng ký.
Tiết kiệm tiền sạc nhưng hạ tầng, bảo dưỡng và khấu hao là bài toán dài hạn
Nếu chỉ xét tiền mua xe, lệ phí trước bạ và năng lượng, BYD Atto 2 đang có lợi thế tài chính tương đối rõ. Tuy nhiên, chi phí nuôi ô tô trong 5 năm còn bao gồm bảo dưỡng, lốp, bảo hiểm, sửa chữa và đặc biệt là giá trị bán lại.
Về bảo dưỡng, xe điện có cấu tạo hệ truyền động đơn giản hơn do không sử dụng động cơ đốt trong, hộp số nhiều cấp, hệ thống nhiên liệu và ống xả. Chủ xe Atto 2 không phải thay dầu động cơ, lọc dầu, bugi hay những vật tư phục vụ quá trình đốt nhiên liệu. Trong khi đó, Toyota Yaris Cross cần được bảo dưỡng theo chu kỳ do nhà sản xuất quy định, bao gồm thay dầu, lọc dầu, kiểm tra hệ thống làm mát, truyền động và các bộ phận khác. Với quãng đường 75.000 km, xe xăng sẽ phát sinh nhiều kỳ bảo dưỡng hơn đối với các hạng mục liên quan đến động cơ.
Dù vậy, xe điện không đồng nghĩa với việc miễn toàn bộ chi phí bảo dưỡng. BYD Atto 2 vẫn phải kiểm tra hệ thống phanh, giảm xóc, lốp, điều hòa, nước làm mát và các bộ phận điện. Hệ thống phanh tái tạo năng lượng có thể làm giảm tần suất sử dụng phanh ma sát trong một số điều kiện, nhưng không loại bỏ nhu cầu kiểm tra, bảo dưỡng hay thay thế vật tư.
Đáng chú ý, Atto 2 có trọng lượng bản thân khoảng 1.570 kg, cao hơn đáng kể so với mức 1.175 kg của Yaris Cross bản xăng. Khối lượng lớn cùng mô-men xoắn tức thời có thể ảnh hưởng đến độ mòn lốp nếu người lái thường xuyên tăng tốc mạnh. Tuy nhiên, không thể khẳng định xe điện sẽ tốn tiền lốp hơn nếu chưa xét đến loại lốp, áp suất, điều kiện mặt đường và thói quen sử dụng.
Đối với bộ pin, BYD sử dụng công nghệ Blade Battery với thành phần hóa học lithium sắt phosphate (LFP). Loại pin này có ưu điểm về độ ổn định nhiệt và tuổi thọ chu kỳ sạc, nhưng vẫn có thể suy giảm dung lượng theo thời gian, nhiệt độ và cách sử dụng. Theo chính sách bảo hành của BYD Việt Nam, xe được bảo hành 6 năm hoặc 150.000 km, trong khi pin điện áp cao, động cơ điện và bộ điều khiển động cơ điện được bảo hành 8 năm hoặc 160.000 km, tùy điều kiện nào đến trước. Với giả định sử dụng 75.000 km trong 5 năm, xe vẫn nằm trong giới hạn thời gian và quãng đường bảo hành, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện của hãng.
Cùng tầm giá hơn 600 triệu đồng, BYD Atto 2 và Toyota Yaris Cross đại diện cho hai lựa chọn xe điện và xe xăng với sự khác biệt đáng kể về chi phí sử dụng sau 5 năm.
Tuy nhiên, bảo hành không đồng nghĩa mọi hư hỏng đều được sửa chữa miễn phí. Những trường hợp va chạm, ngập nước, sử dụng sai hướng dẫn hoặc hư hỏng ngoài phạm vi bảo hành có thể phát sinh chi phí lớn. Đặc biệt, việc kiểm tra hệ thống điện cao áp đòi hỏi thiết bị và kỹ thuật chuyên dụng.
Đây là vấn đề người mua xe điện Trung Quốc cần cân nhắc bởi mạng lưới dịch vụ và hạ tầng sạc tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình phát triển. Khác với xe điện VinFast có hệ thống trạm sạc V-Green tương đối rộng, người sử dụng BYD cần kiểm tra trước khả năng tiếp cận trạm sạc tương thích, khoảng cách từ nhà đến điểm sạc và dịch vụ kỹ thuật tại địa phương.
Dù vậy, yếu tố có thể làm thay đổi đáng kể kết quả tính toán sau 5 năm là khấu hao. Toyota Yaris Cross có lợi thế từ thương hiệu phổ biến và thị trường xe đã qua sử dụng tương đối quen thuộc. Trong khi đó, BYD Atto 2 mới gia nhập thị trường Việt Nam nên chưa có đủ dữ liệu giao dịch sau 5 năm để đánh giá chính xác khả năng giữ giá.
Lê Phong