Đồ chơi Trung thu cho trẻ em được bày bán tại các con phố Hàng Mã, Hàng Lược, Hàng Cót,... Chúng loại đa dạng, mẫu mã phong phú và đặc biệt là rất phù hợp với tâm lý hiếu kỳ của trẻ em. Tuy nhiên, có một thực tế đáng lo gại, đó chính là xu hướng của thị trường đồ chơi này đã để cho tính bảo lực lất át tính truyền thống. Những sản phẩm đồ chơi như vậy sẽ ít nhiều tác động đến tâm lý trong quá trình hình thành nhân cách của trẻ.
Tết Trung Thu, nhu cầu mua sắm đồ Trung thu là rất lớn, chợ phố cổ những ngày này "người mua kẻ bán" đông như nêm. Hình ảnh mà vào dịp Tết Trung thu năm nào cũng xuất hiện. Chủ các cửa hàng kinh doanh đồ chơi (mặt nạ, ôtô, đèn lồng v.v...) tất tả chào mời, bán hàng.
Tuy nhiên, có một điều đáng lo ngại chính là hình ảnh đồ chơi bạo lực: dao, mác, kiếm, súng… được bày bán tràn lan trên vỉa hè, trong các cửa hàng. Có nhiều cửa hàng có ưu tiên những mặt hàng và xem là sản phẩm "chủ lực" lấn át đồ chơi truyền thống từ xa xưa như đèn kéo quân, tò he, đèn lồng, đèn ông sao,...
Dạo quanh phố Hàng Mã, PV dễ dàng bắt gặp được các đồ chơi như vậy được bày bán chủ yếu là súng nhựa, mặt nạ ma, kiếm,... Trong vai người mua hàng, chúng tôi được giới thiệu, chỉ với giá khoảng 70 nghìn đồng khách hàng có thể sở hữu một chiếc gậy đinh ba bằng nhựa cứng sắc nhọn hay chiếc kiếm trong các bộ phim hoạt hình đắt khách thời gian gần đây. Đáng ngại hơn, do sản xuất hàng loạt, lại làm bằng nhựa cứng nên những thứ đồ chơi này đều rất sắc cạnh, khi tỳ vào da cắt nhẹ hoàn toàn có thể gây đứt tay, chảy máu. Nếu trẻ nhỏ chơi đùa vô ý chọc vào mắt, mũi hay dùng đánh nhau thì nguy cơ gây thương tích rất cao.
Đáng ngại hơn, rất nhiều các loại súng với đủ loại kích cỡ cũng được bày bán. Theo như quảng cáo, các súng này đều có sử dụng lò xo, có đạn nhựa và nguyên lý hoạt động như súng thật: nạp đạn, lên đạn, bóp cò là có thể bán xa vài chục mét. Khi quan ngại với chủ cửa hàng về khả năng gây thương tích cho trẻ nhỏ, chúng tôi ngay lập tức được chấn an: "Anh yên tâm, mua súng này cho bọn trẻ về đảm bảo chỉ có mê, giá không hề đắt, cùng lắm về các anh dặn bọn trẻ không được cho đạn là yên tâm mà".
Đáng quan tâm hơn, mùa Trung thu năm nay các chủ hàng còn bày bán các mặt nạ bằng cao su mềm, da giả, giống như da thật có hình thù kỳ quái, dữ tợn, gây sốc cho không ít phụ huynh chứ không nói gì trẻ nhỏ. Chị P.M.T, 38 tuổi, nhà ở đường Hà Đông (Hà Nội) vừa dắt theo cậu con trai vừa cho biết: "Nhóc nhà tôi thích mua mặt nạ, nên tôi đã đưa cháu ra đây tìm mua. Thế nhưng khi thấy chủ cửa hàng đưa ra chiếc mặt nạ đen đúa, với hình thù ma quái, đến mình là người lớn mà còn phát hoảng. Mua cái này về, nó đeo vào dọa em gái hay các bạn khác khéo các cháu khóc thét. không hiểu sao họ lại bán cho bọn trẻ cái này?".
Theo tìm hiểu, các đồ chơi này đều được làm bằng nhựa và có xuất xứ từ Trung Quốc. Đa số các chủ quầy đều thừa nhận như vậy hoặc còn lại thì trả lời "không rõ" khi được hỏi về nguồn gốc xuất xứ. Một số ít người bán hàng có thể vì mục đích kinh doanh mà không ngần ngại khẳng định đây là những đồ chơi có xuất xứ tại Việt Nam. "Kiếm được tiền thì mình bán thôi!"-một người bán hàng khẳng định.
Khác với các gian hàng bán đồ chơi Trung Quốc, những đồ chơi dân gian truyền thống như trống cơm, đèn ông sao, đầu lân, mặt nạ ông địa,… vốn quen thuộc với mọi tầng lớp người dân Việt Nam lại có vẻ ít sức hấp dẫn hơn đối với các em nhỏ. Nguyên nhân là do mẫu mã và kiểu dáng các loại đồ chơi này tuy rất "lành" nhưng lại không thu hút sự thích thú của trẻ nhỏ hay không hút khách bằng do các đồ chơi "đời mới" thường gắn liền các bộ phim mà ở nhà các bé hay xem.
Nhìn vào thực tế, đồ chơi là thứ đồ dùng mà trẻ em yêu thích sẽ tiếp xúc hàng ngày. Vì vậy, đồ chơi cũng là một trong những yếu tố giúp các bậc phụ huynh truyền thụ gián tiếp tới việc hình thành nhân cách, phản xạ của trẻ nhỏ. Thế nhưng, nếu việc lựa chọn đồ chơi cho trẻ không đúng cách, không hợp chuẩn, mang tính bạo lực sẽ tác động lên nhận thức của trẻ, lâu dần sẽ hình thành những thói quen và hành vi lệch lạc.
Theo Quyết định 88/2000/QĐ-BTM ngày 18-1-2000 của Bộ Thương mại, những loại đồ chơi trẻ em có hại tới giáo dục nhân cách, sức khỏe hoặc tới an ninh, trật tự, an toàn xã hội sẽ bị cấm. Cụ thể: Các loại đồ chơi có hình dáng giống như các loại súng (súng nén bằng hơi hoặc bằng lò xo bắn đạn nhựa hoặc các loại đạn khác; súng bắn nước, hơi nước; súng bắn phát quang hoặc bắn gây tiếng nổ); Các loại đồ chơi có hình dáng giống các loại vũ khí khác như lựu đạn, bom, mìn, bộc phá; kiếm, mác, lê, dao găm, cung nỏ; Các loại pháo: pháo nổ, pháo hoa, pháo đập, đạn đập làm bằng thuốc pháo hoặc bằng các vật liệu khác có thể gây cháy, bỏng; Các loại đồ chơi dưới dạng văn hóa phẩm (ấn phẩm, băng, đĩa), các loại đồ chơi điện tử có hình ảnh, âm thanh, hành động mô tả cảnh đánh nhau, giết người dã man hoặc những hành động xúc phạm nhân phẩm, phá hoại môi trường có hại về thẩm mỹ và giáo dục trẻ em.
Dưới đây là một số hình ảnh mà PV ghi nhận tại các "phố đồ chơi" như Hàng Mã, Hàng Lược, Hàng Cót...
Đinh Hiệu