Hàng loạt chính sách mới về tài chính và đầu tư vừa được ban hành sẽ tạo thêm điểm tựa cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhà nước, trong hành trình phát triển.
Tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp nhà nước
Cuối tuần qua, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật vừa được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 9, trong đó có Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp là một trong những văn bản quan trọng tạo bước đột phá về thể chế cho doanh nghiệp nhà nước.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận, điểm mới của luật là khơi thông nguồn lực, tăng cường năng lực tài chính và mở rộng phạm vi đầu tư vốn nhà nước theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế. Luật cũng giao Chính phủ quy định chi tiết về thẩm quyền, trình tự, thủ tục đầu tư vốn nhà nước, đồng thời xác định rõ các hình thức đầu tư và nguồn vốn sử dụng.
Đặc biệt, luật lần này tăng mạnh quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho doanh nghiệp nhà nước. Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, một trong những đổi mới lớn là việc trao quyền cho doanh nghiệp được tự ban hành chiến lược phát triển 5 năm, 10 năm và kế hoạch kinh doanh hằng năm, thay vì phụ thuộc vào cơ quan đại diện chủ sở hữu như trước.
Doanh nghiệp cũng được trao quyền tự quyết trong việc huy động vốn. Cụ thể, hội đồng thành viên hoặc chủ tịch công ty được toàn quyền quyết định phương án huy động vốn và chịu trách nhiệm về hiệu quả. Nếu quy mô vốn huy động vượt quá ba lần vốn chủ sở hữu, doanh nghiệp chỉ cần báo cáo để theo dõi, giám sát, không cần xin phê duyệt như trước.
Ngoài ra, luật mới cũng nới rộng quyền quyết định đối với các dự án đầu tư. Những dự án không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư hoặc các luật chuyên ngành sẽ được doanh nghiệp chủ động phê duyệt mà không phải trình cơ quan chủ sở hữu.
Một thay đổi đáng chú ý khác là doanh nghiệp được quyền quyết định mức lương, thưởng, thù lao và các chế độ đãi ngộ khác cho người lao động và các chức danh quản lý, trên cơ sở kết quả tài chính hằng năm.
Theo bà Thủy, những điều chỉnh này sẽ giúp doanh nghiệp nhà nước chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh, tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.
Dự kiến ban đầu, luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Tuy nhiên, nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025 và hướng tới mức hai con số trong các năm tiếp theo, Bộ Tài chính đã kiến nghị Quốc hội cho áp dụng sớm từ ngày 1/8/2025.
“Chúng tôi kỳ vọng luật sẽ sớm phát huy hiệu quả, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhà nước bứt phá, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế”, bà Thủy khẳng định.
Hàng loạt chính sách mới về tài chính và đầu tư vừa được ban hành sẽ tạo thêm điểm tựa cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhà nước, trong hành trình phát triển.
Doanh nghiệp được bù trừ lãi từ bất động sản với lỗ kinh doanh
Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi), vừa được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/10/2025, mang đến nhiều thay đổi đáng chú ý trong chính sách thuế, trong đó nổi bật là quy định cho phép doanh nghiệp được bù trừ lãi từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, dự án đầu tư hoặc quyền tham gia dự án đầu tư với lỗ từ hoạt động sản xuất – kinh doanh, ngoại trừ phần thu nhập đang được hưởng ưu đãi thuế.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận, quy định mới được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, giúp khơi thông nguồn lực đầu tư, tăng tính linh hoạt trong chiến lược kinh doanh tổng thể, đồng thời góp phần thúc đẩy các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ, chuyển đổi số, và các mô hình phát triển bền vững.
Cùng với đó, luật mới còn mở rộng danh mục các khoản thu nhập được miễn thuế. Cụ thể, các khoản miễn thuế bao gồm: thu nhập từ chuyển nhượng tín chỉ carbon lần đầu; thu nhập từ phát hành và giao dịch trái phiếu xanh lần đầu; thu nhập từ lãi trái phiếu xanh; khoản hỗ trợ từ ngân sách nhà nước hoặc Quỹ hỗ trợ đầu tư; khoản bồi thường của Nhà nước theo quy định pháp luật; và khoản chênh lệch từ đánh giá lại tài sản khi cổ phần hóa hoặc sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước.
Ngoài ra, thu nhập từ hoạt động sự nghiệp công lập, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo… cũng được miễn thuế nếu không phát sinh từ mối quan hệ liên kết. Những ưu đãi này được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho đầu tư xanh và chuyển đổi số – hai ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia.
Tuy nhiên, quy định cho phép bù trừ lãi – lỗ giữa các hoạt động kinh doanh cũng khiến nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ quan ngại, do nguy cơ doanh nghiệp có thể lợi dụng chính sách để “tạo lỗ ảo” trong hoạt động sản xuất – kinh doanh, nhằm giảm nghĩa vụ thuế đối với lợi nhuận từ bất động sản hoặc đầu tư.
Trả lời báo chí tại họp báo công bố luật, ông Lưu Đức Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) khẳng định việc bổ sung quy định bù trừ là cần thiết để khắc phục các bất cập của luật hiện hành. Ông nhấn mạnh, việc không cho phép bù trừ như hiện nay đã tạo ra sự thiếu công bằng trong chính sách thuế, đồng thời làm giảm động lực đầu tư và mở rộng kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo ông Huy, Luật mới vẫn đảm bảo nguyên tắc kiểm soát chặt chẽ, thông qua cơ chế tạm nộp thuế theo quý và quyết toán theo năm, kết hợp với quy định phân bổ thuế theo địa phương đối với doanh nghiệp có hoạt động tại nhiều tỉnh, thành phố. Điều này giúp cơ quan thuế có đủ cơ sở để theo dõi chính xác các khoản thu – chi, đảm bảo tránh thất thu ngân sách và ngăn ngừa gian lận thuế.
“Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh mới, ngày càng đa dạng và khó tách biệt tuyệt đối giữa các lĩnh vực. Chính sách bù trừ lãi – lỗ sẽ giúp phản ánh đúng thực chất tình hình tài chính, từ đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển lành mạnh, nhưng vẫn không làm suy giảm nghĩa vụ thuế nếu được kiểm soát đúng cách”, ông Huy nhấn mạnh.
Với những thay đổi này, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường đầu tư – kinh doanh minh bạch, linh hoạt và công bằng hơn, đồng thời tạo động lực mới để doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động, phát triển bền vững và đóng góp hiệu quả cho tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Quang Anh