Loạt “phốt” về hàng giả, an toàn thực phẩm, ghi nhãn sai, trốn thuế… cùng các quy định pháp lý mới đang cảnh tỉnh doanh nghiệp Việt phải minh bạch, cẩn trọng hơn để tránh rủi ro và giữ vững niềm tin người tiêu dùng.
Cạnh tranh dần công bằng hơn
Theo phân tích mới đây của SSI, chiến dịch chống hàng giả đang thúc đẩy sự chuyển dịch mạnh từ thương mại truyền thống (GT) sang thương mại hiện đại (MT).
Khi cơ quan chức năng liên tục triệt phá các đường dây làm giả sữa, thuốc, mỹ phẩm… người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới nguồn gốc sản phẩm và tìm đến các chuỗi nhà thuốc, siêu thị uy tín. Điều này giúp các kênh MT hưởng lợi rõ rệt.
Cạnh đó, các doanh nghiệp bán hàng không chính thống không kê khai, không nộp thuế đầy đủ đang mất dần lợi thế cạnh tranh. Luật sửa đổi số 56/2024/QH15 yêu cầu từ 1/4/2025, các sàn TMĐT phải khai và nộp thuế thay cho cá nhân kinh doanh trên nền tảng. Điều này sẽ khiến các shop xách tay, không minh bạch về thuế, phải trả thuế đầy đủ, thu hẹp khoảng cách giá so với doanh nghiệp chính quy.
Ngoài ra, theo Quyết định 01/2025/QĐ-TTg, từ 18/2/2025, hàng nhập khẩu dưới 1 triệu đồng/đơn gửi qua chuyển phát nhanh sẽ phải chịu VAT thay vì được miễn như trước. Điều này trực tiếp tác động đến nhóm hàng hóa nhỏ giá rẻ như quần áo, mỹ phẩm, phụ kiện điện thoại.
Chưa hết, từ tháng 4/2025, hai sàn TMĐT lớn nhất là Shopee và TikTok Shop sẽ đồng loạt tăng phí người bán. Điều này vô hình trung giúp doanh nghiệp chính thống vốn hoạt động nhiều qua kênh MT bớt áp lực cạnh tranh về giá.
Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, từ 1/6/2025, các hộ kinh doanh phải có thiết bị xuất hóa đơn, siết chặt quản lý thuế. Một số hộ nhỏ thậm chí đã tạm ngưng do chưa thích ứng kịp các thủ tục mới.
Tất cả diễn biến trên là bài học đắt giá cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh Việt: phải minh bạch, tuân thủ pháp luật nếu muốn tồn tại bền vững, tránh xa các “cơn bão phốt” về hàng giả, sai nhãn, trốn thuế…
Thực tế gần đây, vụ việc thương hiệu kẹo rau củ Kera bị xử lý hình sự do quảng cáo sai sự thật và ghi nhãn sai quy định là hồi chuông cảnh báo rõ ràng. Dù sản phẩm không công bố hàm lượng chất xơ, DN vẫn tuyên bố “tương đương một đĩa rau” không có chứng cứ rõ ràng. Theo chuyên gia Hồ Ngọc Phương Thảo, không phải vì chất xơ thấp mà vì DN “nói quá”, không minh bạch trong quảng cáo.
Bà Thảo cũng chỉ ra, chỉ một thay đổi nhỏ trong cách ghi khối lượng trên bao bì như “2gram x 25 túi” so với “50g” cũng có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nếu không cẩn trọng.
Doanh nghiệp Việt phải minh bạch, cẩn trọng hơn để tránh rủi ro và giữ vững niềm tin người tiêu dùng.
Đừng để thị trường biến thành “chảo lửa” bùng phát khủng hoảng
Trong bối cảnh giám sát thị trường ngày càng chặt chẽ, chỉ một sai sót nhỏ trong ghi nhãn cũng có thể đẩy doanh nghiệp vào vòng xoáy xử phạt và khủng hoảng.
Theo Thông tư 21/2014/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, nếu doanh nghiệp chọn cách ghi nhãn đơn giản như “50 gram” và một trong 5 hộp bị kiểm tra có thiếu trọng lượng, họ hoàn toàn có thể bị xử phạt vì không đạt sai số cho phép với cỡ mẫu nhỏ hơn 20.
Tuy nhiên, nếu ghi rõ “2 gram x 25 túi”, và lỡ thiếu 1 túi thì lại không vi phạm vì cỡ mẫu từ 20 trở lên được chấp nhận có sai lệch trong giới hạn.
Chuyên gia Hồ Ngọc Phương Thảo nhấn mạnh: “Chỉ một chi tiết ghi nhãn khác nhau có thể quyết định doanh nghiệp có bị phạt hay không. Trong bối cảnh lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra tại điểm bán, sai sót nhỏ cũng có thể trở thành rủi ro lớn.”
Không chỉ là câu chuyện về trọng lượng, nhiều doanh nghiệp trong ngành thực phẩm và nông sản cũng đang gặp rắc rối khi sử dụng nguyên liệu đầu vào không rõ ràng.
Theo bà Thảo, đã có trường hợp sản phẩm bị buộc đình chỉ lưu hành chỉ vì nguyên liệu dù là trái cây sạch được mua trực tiếp từ nông dân, không bao bì, không nhãn mác, không có hồ sơ công bố. Mong muốn “giải cứu nông sản” tưởng như thiện chí, nhưng lại khiến doanh nghiệp lãnh đủ vì thiếu quy trình pháp lý chặt chẽ.
Thực tế, rất nhiều doanh nghiệp hiện vẫn mua nguyên liệu đầu vào dạng “hàng xá” như ớt, tiêu, dưa hấu, tỏi… từ nông dân. Luật pháp không bắt buộc người nông dân phải ghi nhãn, nhưng với doanh nghiệp, điều này lại trở thành lỗ hổng nghiêm trọng trong kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Nếu xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm, cụm từ “nguyên liệu không rõ nguồn gốc” xuất hiện trên truyền thông gắn kèm tên doanh nghiệp, thì không chỉ là rắc rối pháp lý, mà còn là cú đánh trực diện vào uy tín thương hiệu thứ vốn mất nhiều năm mới gây dựng được.
Không chỉ dừng ở đó, làn sóng khủng hoảng trong ngành thực phẩm vẫn đang âm ỉ. Theo TS. Bùi Quốc Liêm, chuyên gia truyền thông và xử lý khủng hoảng, các vụ việc như “thịt heo bệnh”, “nước mắm nhiễm Asen”, hay “kẹo rau củ thổi phồng công dụng” cho thấy sức công phá khủng khiếp của thông tin trên mạng xã hội. “Chỉ một nội dung sai lệch lan truyền đủ nhanh là có thể biến thành ‘chảo lửa’ bùng nổ khủng hoảng trong vài giờ đồng hồ”, TS. Liêm cảnh báo.
Trong bối cảnh thực phẩm online, chợ tự phát và điểm bán không phép mọc lên dày đặc, người tiêu dùng ngày càng hoài nghi về nguồn gốc sản phẩm. Sự thiếu vắng tiếng nói chính thống, hướng dẫn đáng tin cậy từ các cơ quan quản lý khiến họ dễ rơi vào vòng xoáy tin đồn, giả mạo. Lúc này, mạng xã hội vừa là nơi phản ánh, vừa là nơi "thiêu rụi" nếu doanh nghiệp chậm chân trong xử lý khủng hoảng.
Do đó, phản ứng nhanh, minh bạch và có trách nhiệm là yếu tố sống còn giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng. DN không chỉ cần đội ngũ chuyên xử lý truyền thông, mà còn phải sẵn sàng rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng, điều chỉnh quy trình sản xuất, thay đổi nhà cung cấp nếu cần.
Quan trọng hơn cả, là sự chủ động phòng ngừa: kiểm soát chặt đầu vào, công khai thông tin đúng quy định, đảm bảo tiêu chuẩn sản phẩm và không sử dụng chiêu trò truyền thông “nói quá”.
Cơn bão “phốt” không chừa bất kỳ ai từ thương hiệu lớn đến hộ kinh doanh nhỏ nếu xem nhẹ pháp luật và truyền thông. Doanh nghiệp Việt muốn đi đường dài bắt buộc phải học cách làm ăn tử tế: không bán hàng giả, không ghi nhãn sai, không sử dụng nguyên liệu không kiểm chứng, không trốn thuế, không truyền thông mập mờ. Niềm tin của người tiêu dùng không phải là thứ có thể mua được bằng quảng cáo mà là thứ được xây bằng sự minh bạch và nhất quán mỗi ngày.
Quang Anh