Ngày 27/2, tại TP Cần Thơ, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị phát triển GD&ĐT vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Dù còn nhiều khó khăn, vùng đồng bằng sông Cửu Long vẫn có một số chỉ số về giáo dục và đào tạo đạt mức trung bình và trên trung bình so với cả nước. Số lượng các cơ sở giáo dục, mạng lưới trường lớp, chất lượng giáo dục ngày càng tăng.
Theo đánh giá của Bộ GD&ĐT, quán triệt Nghị quyết số 29-NQ/TW, đầu tư ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội cho sự nghiệp GD&ĐT được cải thiện; cơ sở vật chất, thiết bị dạy học từng bước được đầu tư hoàn chỉnh. Chất lượng GD&ĐT được nâng cao phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của khu vực.
Ở cấp THCS, với trung bình hơn 684 học sinh trên 1 cơ sở giáo dục, vùng đồng bằng sông Cửu Long có số học sinh cao hơn trung bình của toàn quốc và đứng thứ hai khi so sánh với các khu vực khác.
Ở cấp THPT, vùng đồng bằng sông Cửu Long có số lượng học sinh tiệm cận mức trung bình chung của toàn quốc với tỷ lệ 911,5 học sinh trên 1 cơ sở.
Năm học 2010-2011, vùng ĐBSCL chỉ có 13 cơ sở giáo dục đại học, nhưng đến năm 2020, số lượng cơ sở giáo dục đại học đã tăng lên đến 21, trong đó có 4 phân hiệu và 8 cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập. Trong đó riêng Cần Thơ có 5 trường đại học và 1 phân hiệu, Vĩnh Long có 3 trường đại học và 1 phân hiệu. Các trường đại học trong khu vực hiện đang đào tạo các trình độ từ đại học đến tiến sĩ, với 1.475 lượt ngành đào tạo đại học, 115 lượt ngành đào tạo thạc sĩ và 40 lượt ngành đào tạo tiến sĩ.
Về công tác phổ cập giáo dục, tới năm học 2019-2020, vùng ĐBSCL có 1078 địa phương cấp xã (tỷ lệ 74.4), 75 địa phương cấp huyện (tỷ lệ 76.5%) và 1 tỉnh/thành phố đạt chuẩn mức độ 1; 220 địa phương cấp xã (tỷ lệ 15.2), 15 địa phương cấp huyện (tỷ lệ 15.3%) và 4 tỉnh/thành phố đạt chuẩn mức độ 2.
Nếu như năm học 2010 - 2011, toàn vùng không có tỉnh, thành đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2 thì đến năm học 2021 - 2022, vùng đã có 10/13 (tỷ lệ 76,92%) tỉnh, thành đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2.
Hội nghị phát triển GD&ĐT vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045
Tuy nhiên, giáo dục và đào tạo vùng đồng bằng sông Cửu Long còn những khó khăn, hạn chế như: Nhiều trường còn thiếu phòng học bộ môn, phòng chức năng, phòng làm việc. Tình trạng thiếu giáo viên, nhất là giáo viên phục vụ chương trình đổi mới giáo dục và sách giáo khoa, ngân sách đầu tư cho giáo dục còn thấp…Việc huy động trẻ đến trường còn thấp, nhất là trẻ nhà trẻ. Mạng lưới trường, lớp mầm non còn phân tán, nhiều địa phương còn nhiều điểm trường, đặc biệt là ở những vùng có nhiều kinh, rạch, cồn, bãi ngang. Tỷ lệ huy động học sinh các cấp học phổ thông đi học đúng độ tuổi vẫn thấp hơn tỷ lệ chung của cả nước, đặc biệt ở cấp THCS và cấp THPT có khoảng cách khá xa so với tỷ lệ chung của cả nước (từ 7% - 13%). Số trường ở các cấp học có cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đạt chuẩn quốc gia cũng còn thấp hơn nhiều so với bình quân chung của cả nước…
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Việt Trường, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết: TP Cần Thơ nói riêng và vùng ĐBSCL nói chung có tầm chiến lược quan trọng, được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Hội nghị có ý nghĩa vô cùng quan trọng với sự phát triển GD&ĐT của vùng, đánh giá tình hình giáo dục và đào tạo, tìm các giải pháp phát triển nhằm triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 13-NQ/TW, đưa GD&ĐT vùng ĐBSCL có bước phát triển mới trong giai đoạn tiếp theo.
Báo cáo tình hình địa phương, ông Trần Quang Bảo, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Kiên Giang cho biết, đặc thù của Kiên Giang là có nhiều điểm lẻ, cơ bản đáp ứng nhu cầu huy động trẻ đến trường; giáo viên đáp ứng yêu cầu dạy học. Tỉnh quan tâm đầu tư GD&ĐT, nhận thức của xã hội, phụ huynh, học sinh có sự đồng thuận cao. Sau 5 năm, qua sắp xếp các cơ sở giáo dục trực thuộc UBND cấp huyện quản lý, tỉnh giảm được 40 trường do sáp nhập trường có qui mô nhỏ, giảm 521 điểm lẻ, giảm 525 nhóm/lớp; tăng 2 trường mầm non; tăng 3.828 học sinh các cấp học.
Theo ông Nguyễn Minh Luân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, tỉnh chủ động triển khai chương trình GD phổ thông mới nhưng còn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân là do không nắm được đội ngũ giáo viên; không chủ động được xây dựng, sửa chữa cơ sở vật chất, đầu tư nặng tính xin cho; mua sắm đồ dùng, trang thiết bị còn cảm tính, không có kế hoạch trung hạn nên đầu tư manh mún, kém hiệu quả.
Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh triển khai 3 đề án lớn đến năm 2025: Đề án đào tạo, sắp xếp đội ngũ giáo viên; Đề án xây dựng, sửa chữa cơ sở vật chất; Đề án mua sắm trang thiết bị giáo dục. Ông Luân cho biết Nghị định 116 của Chính phủ hỗ trợ đào tạo giáo viên rất kịp thời, thu hút thí sinh giỏi vào ngành sư phạm.
Phát biểu ý kiến tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn khẳng định: Xét về chất lượng, tỷ lệ tốt nghiệp Trung học phổ thông của vùng đứng thứ 2 trong 6 vùng của cả nước dù gặp nhiều khó khăn, cho thấy giáo dục vùng không còn là vùng trũng giáo dục nữa mà đã vươn lên bằng với mức bình quân chung của cả nước, trong đó có một số mặt vượt trội hơn.
Để phát triển giáo dục và đào tạo trong thời gian tới, Bộ GD&ĐT tập trung xây dựng các chương trình, kế hoạch tổng thể, chứ không thể là giải pháp đơn lẻ. Cấp bách là kiên cố hóa trường lớp, trang thiết bị, phòng học bộ môn.
"Căn cứ vào các số liệu chúng ta có thể khẳng định giáo dục và đào tạo vùng đồng bằng sông Cửu Long đã thoát ra khỏi vùng trũng. Đề nghị là từ nay chúng ta không gọi khu vực đồng bằng sông Cửu Long là vùng trũng giáo dục nữa, nó bằng rồi, lên mặt đất rồi, không còn trũng nữa, và thậm chí còn có những điểm rất khả quan, đáng mừng", Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nói.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đề nghị các địa phương rà soát, sắp xếp, quy hoạch mạng lưới trường học, có phương án phù hợp nhất với khu vực địa hình chia cắt, sông nước. Không sắp xếp máy móc, cơ học nhưng cũng không để phân tán quá sẽ khó nâng chất lượng giáo dục. Khi xây dựng trường học, cần lưu ý mẫu trường học phù hợp với địa hình, điều kiện tự nhiên của khu vực này. Hướng đến mô hình trường học gần gũi với thiên nhiên.
Đồng thời địa phương trong vùng tập cần trung phối hợp các Bộ, ngành có giải pháp khắc phục những khó khăn, hạn chế, tăng đầu tư cho giáo dục. Hiện nhiều tỉnh đã chi hơn 20% ngân sách địa phương cho giáo dục nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu. Năm 2023-2024, đổi mới giáo dục phổ thông là trọng tâm nên cần đầu tư để đạt hiệu quả cao nhất.
Gia Phát