Trung Quốc vốn là quốc gia thống trị ngành sản xuất bấy lâu, nhưng trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động và xu hướng đa dạng hoá chuỗi cung ứng gia tăng mạng mẽ đang tạo cơ hội cho các nước láng giềng châu Á, nhất là Đông Nam Á thu hút sự quan tâm nhiều từ các nước lớn, trong đó có Việt Nam.
Trong báo cáo mới công bố của mình, công ty dịch vụ bất động sản toàn cầu Cushman & Wakefield (C&W), cho biết Trung Quốc tiếp tục là lựa chọn hàng đầu cho lĩnh vực sản xuất nhờ nguồn nhân tài có tay nghề cao, cơ sở hạ tầng mạnh mẽ và hệ sinh thái nhà cung cấp lâu đời, nhưng xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngày càng tăng sẽ mở ra cơ hội cho các nước châu Á khác.
Theo Cushman & Wakefield, Trung Quốc chiếm hơn một nửa tổng số việc làm trong kho bãi ở châu Á-Thái Bình Dương và là nơi có 4 trong số 5 cảng container nhộn nhịp nhất trên toàn cầu. Hơn thế, quốc gia này còn chiếm 15% xuất khẩu toàn cầu và là đối tác thương mại hàng đầu của hơn 120 quốc gia, gã khổng lồ kinh tế này dễ dàng làm lu mờ các nước láng giềng trong khu vực.
Tuy nhiên, theo báo cáo của C&W, các quốc gia khác trong khu vực vẫn còn cơ hội để bắt kịp khi hàng loạt sự gián đoạn chuỗi cung ứng, lên đến đỉnh điểm trong đại dịch Covid-19, đang thúc đẩy các công ty xây dựng khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng thông qua việc đa dạng hóa.
Trưởng bộ phận Tư vấn Chuỗi cung ứng và Hậu cần của C&W phục trách khu vực châu Á-Thái Bình Dương, ông Tim Foster kỳ vọng xu hướng đa dạng hóa sẽ tiếp tục chủ yếu do thương mại nội vùng ngày càng tăng, hoạt động mở rộng sản xuất mạnh mẽ ở các nền kinh tế mới nổi và xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.
Ông Foster, cho rằng “trong nhiều trường hợp, các công ty đã sản xuất ở Trung Quốc trong nhiều thập kỷ, vì vậy hệ sinh thái nhà cung cấp hiện tại đã thực sự cố định, trong hầu hết các trường hợp, chúng hoạt động rất hiệu quả và thường rất khó để tái tạo”.
Mặc dù vậy, báo cáo của C&W cũng cho thấy hoạt động của các nhà máy bên ngoài Trung Quốc đang tăng lên, trong đó Việt Nam đang dẫn đầu cuộc đua thu hút nhu cầu từ Mỹ. Theo nghiên cứu, với vị trí gần Trung Quốc, chi phí lao động rẻ và sự hỗ trợ từ Chính phủ, Việt Nam đã tăng gấp đôi khối lượng xuất khẩu sang Mỹ trong 5 năm qua.
Giám đốc Dịch vụ Nhà đầu tư và Công nghiệp & Hậu cần của C&W tại châu Á-Thái Bình Dương, ông Dennis Yeo, cho biết “các luồng gió thuận lợi về nhân khẩu học của châu Á-Thái Bình Dương có nghĩa là chúng ta sẽ thấy sản xuất trong khu vực được tiêu thụ ngày càng nhiều trong khu vực”.
“Điều này mang lại cơ hội to lớn cho các nước như Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, Malaysia và Philippines để tăng thị phần sản xuất xuất khẩu, trong khi Ấn Độ nói riêng sẽ chứng kiến thị trường sản xuất xuất khẩu non trẻ được hỗ trợ mạnh mẽ bởi thị trường nội địa đang phát triển”, ông Yeo nói thêm.
Trong khi đó, năm ngoái YCP Solidiance cũng đã có báo cáo về những cơ hội và thách thức của các nước Đông Nam Á, đồng thời nhấn mạnh các cơ hội khi nhiều doanh nghiệp sản xuất lớn của thế giới bắt đầu áp dụng chính sách “Plus One” hoặc “Trung Quốc + 1” (China Plus One). Theo YCP cách tiếp cận này giúp đa dạng hoá hoạt động kinh doanh sang các quốc gia khác thay vì chỉ đầu tư vào Trung Quốc.
Cách tiếp cận này được thiết kế để tránh sự chậm trễ và tắc nghẽn gặp phải trong thời kỳ bất ổn do đại dịch Covid-19 và các vấn đề địa chính trị phức tạp gây ra.
Theo YCP Solidiance “trong khi các công ty trong chuỗi cung ứng được hưởng lợi từ việc chuyển sang Đông Nam Á, một số cơ hội kinh doanh hấp dẫn cũng xuất hiện trong bối cảnh các công ty quốc tế di chuyển chuỗi cung ứng sang các nước ASEAN”.
Đầu tiên là tăng trưởng kinh tế khu vực. Sự di cư của các doanh nghiệp lớn sang Đông Nam Á dự kiến sẽ tạo ra nhiều việc làm hơn, giúp đẩy nhanh phát triển cơ sở hạ tầng và thu hút nhiều doanh nghiệp quốc tế hơn.
Thứ hai là sự tăng trưởng của xây dựng và cơ sở hạ tầng, kéo theo việc thành lập các nhà máy và cơ sở vật chất liên quan.
Cuối cùng, việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng được dự báo sẽ có tác động lan tỏa lâu dài đến sự phát triển của các đặc sản tương ứng của khu vực.
Lấy dẫn chứng từ Việt Nam, YCP Solidiance cho rằng Việt Nam có khả năng trong việc củng cố vị thế của mình như một quốc gia công nghệ và điện tử lớn trên cấp độ toàn cầu, trong khi Thái Lan có khả năng trở thành cường quốc về ô tô.
“Nhìn chung, việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng và sự gia nhập ngày càng tăng của người chơi vào Đông Nam Á mang lại cơ hội có lợi cho tất cả các bên liên quan, đặc biệt là do tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của khu vực này…”, YCP Solidiance cho biết.
Minh Đức