Sau khi hạ nhiệt đáng kể trong hai tháng qua, tỷ giá USD/VND đã bật tăng trở lại dưới áp lực tăng giá mạnh mẽ của đồng USD kể từ đầu tháng 10. Ngân hàng nhà nước (NHNN) đã thực hiện nghiệp vụ phát hành tín phiếu trở lại trong tháng 10 sau gần hai tháng tạm ngưng, nhằm thu hẹp chênh lệch lãi suất USD – VND, hỗ trợ giảm áp lực tỷ giá.
Chính sách bơm hút nhịp nhàng của NHNN
Việc NHNN liên tục bơm vốn qua kênh OMO trong ba tháng qua đã giúp thanh khoản hệ thống ngân hàng duy trì khá ổn định trong nửa đầu tháng 10. Tuy nhiên, đối mặt với áp lực tỷ giá tăng cao trở lại, NHNN đã phát hành tín phiếu trở lại vào phiên ngày 18/10 sau gần hai tháng tạm ngưng. Động thái này nhằm hút bớt thanh khoản dư thừa trong hệ thống, qua đó sẽ giúp nâng mặt bằng lãi suất liên NH.
Bơm hút trên thị trường mở và diễn biến lãi suất
Tính đến ngày 30/10, NHNN đã phát hành khoảng 76.9 nghìn tỷ đồng tín phiếu, với mức lãi suất 3.6% - 3.75% cho kỳ hạn 14 ngày và 4% cho kỳ hạn 28 ngày. Cùng với đó, Nhà điều hành cũng bơm gần 47 nghìn tỷ đồng qua kênh OMO, với mức lãi suất 4% và kỳ hạn 7 ngày, nhằm giải tỏa áp lực thanh khoản sau những phiên hút ròng liên tiếp trong tháng.
Việc NHNN thực hiện song song hai nghiệp vụ phát hành tín phiếu và bơm vốn qua kênh OMO được cho là nhằm phục vụ mục tiêu kép khi vừa giúp đảm bảo thanh khoản hệ thống ngân hàng để duy trì mức lãi suất thấp nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời cũng giảm áp lực lên tỷ giá thông qua việc thu hẹp chênh lệch lãi suất USD – VND trên thị trường liên NH.
Lãi suất qua đêm từ mức 4% vào hồi đầu tháng đã giảm mạnh về mức 2.7% - mức thấp nhất kể từ cuối tháng 6. Tuy vậy, sau động thái phát hành tín phiếu trở lại của NHNN, lãi suất qua đêm đã duy trì đà tăng, đạt mức 3.8% vào cuối tháng. Đến cuối tháng 10, lãi suất các kỳ hạn từ 1 tuần tới 1 tháng dao động từ 4% - 4.1%.
Diễn biến lãi suất liên ngân hàng các kỳ hạn chính (Đơn vị: %)
Với chính sách bơm hút nhịp nhàng của NHNN để đối phó với biến động còn phức tạp của tỷ giá, KBSV dự báo lãi suất liên ngân hàng sẽ chủ yếu duy trì ở quanh mức 3.5 – 4% trong tháng 11.
Đà tăng của lãi suất huy động tiếp tục chững lại
Lãi suất huy động không có biến động nhiều trong tháng 10. Tháng này ghi nhận 4 NH điều chỉnh giảm lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng với mức giảm từ 0.1% - 0.2% trong bối cảnh thanh khoản hệ thống khá ổn định nhờ những nỗ lực bơm ròng của NHNN trong ba tháng vừa qua.
Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của các nhóm ngân hàng
Tính đến ngày 31/10, lãi suất huy động trung bình của nhóm NHTM duy trì mức 4.9% (+9bps YTD) ở kỳ hạn 12 tháng. Trong đó, nhóm Ngân hàng quốc doanh (SoBs) duy trì ở mức 4.6 – 4.7% (-25bps YTD), nhóm các NHTM lớn có xu hướng giảm nhẹ từ 510bps ở kỳ hạn 6 tháng và 12 tháng. Dù vậy, các nhà băng vẫn đối mặt với áp lực tăng lãi suất huy động cho tới tuối năm nay trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đang tăng nhanh hơn gần gấp đôi so với tốc độ tăng trưởng của huy động vốn.
Theo số liệu từ NHNN, tính đến hết tháng 9/2024, NHNN đã cho biết tăng trưởng tín dụng ghi nhận mức tích cực, tăng 9% so với cuối năm 2023. Trong đó, tăng trưởng tín dụng cho lĩnh vực BĐS cao hơn tăng trưởng tín dụng chung, đạt 9,15% so với cuối năm 2023. Bên cạnh đó, tăng tưởng huy động thấp hơn so với năm ngoái, tính đến 27/9 tăng trưởng tiền gửi 4.79%, thấp hơn mức tăng 6,63% trong 2023.
Chuyên gia tại KBSV dự phóng mặt bằng lãi suất huy động sẽ tiếp tục được duy trì ở mức thấp và có thể tăng nhẹ 10-30bps tuỳ từng ngân hàng trong những tháng còn lại của năm 2024 do tăng trưởng tín dụng tiếp tục hồi phục trong những tháng cuối năm. Trong khi đó áp lực tỷ giá và lạm phát không quá lớn, điều này tạo dư địa để NHNN duy trì lãi suất thấp theo chủ trương hỗ trợ nền kinh tế, thúc đẩy nhu cầu tín dụng của NHNN.
Áp lực tỷ giá nóng trở lại nhưng được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt sớm
Sau khi hạ nhiệt đáng kể trong hai tháng qua, tỷ giá USD/VND đã bật tăng trở lại dưới áp lực tăng giá mạnh mẽ của đồng USD kể từ đầu tháng 10.
Giai đoạn tháng 10, tuần đầu tháng 11, tỷ giá liên ngân hàng USD/VND có biến động mạnh, và đã có thời điểm chạm mức giá bán của NHNN ở 25,450 trước khi hạ nhiệt. Tuy nhiên, sự mất giá của đồng VND không chỉ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài mà còn bởi nhu cầu ngoại tệ trong nước gia tăng theo tính mùa vụ.
Cụ thể, nhu cầu ngoại tệ thường tăng vọt trong tháng 10 khi các doanh nghiệp đẩy mạnh việc nhập khẩu nguyên vật liệu để phục vụ cho mùa sản xuất cuối năm. Bên cạnh đó, các nghĩa vụ trả nợ quốc tế trị giá khoảng 1 tỷ USD cũng đã khiến nhu cầu mua USD của KBNN tăng cao trong thời gian gần đây. Riêng trong tháng này, KBNN đã chào mua USD từ các NHTM với khối lượng tối đa khoảng 940 triệu USD, qua đó, nâng tổng khối lượng USD được mua từ đầu năm lên gần 1.3 tỷ USD. Điều này đã khiến nguồn cung ngoại tệ càng bị thắt chặt và gây thêm áp lực lên tỷ giá.
Tính đến thời điểm 07/11, tỷ giá liên ngân hàng, tỷ giá trên thị trường tự do, và tỷ giá trung tâm lần lượt ở mức 25,369 VND/USD (+4.5% YTD), 25,845 VND/USD (+4.3% YTD), 24,283 VND/USD (+1.7% YTD).
Tuy vậy, chuyên gia cho rằng áp lực tỷ giá sẽ sớm hạ nhiệt do đợt biến động này chủ yếu chịu tác động của yếu tố mùa vụ. Bên cạnh đó, việc Fed sẽ tiếp tục chu kỳ giảm lãi suất và các biện pháp can thiệp kịp thời của NHNN cũng sẽ hỗ trợ kiềm chế việc áp lực tỷ giá gia tăng.
Đối với dự báo tỷ giá thời điểm cuối năm, KBSV duy trì quan điểm tỷ giá USD/VND sẽ giảm về ngưỡng quanh vùng 25,000 VND/USD (+3.5% so với đầu năm) dựa trên các yếu tố hỗ trợ như: Chỉ số DXY tăng mạnh đã phản ánh đầy đủ kỳ vọng của thị trường về tác động của việc ông Trump tái đắc cử lên đồng USD. Trong 2 tháng tới, sẽ chưa có chính sách cụ thể nào được đưa ra cho đến khi ông Trump chính thức nhận chức vào đầu năm 2025.
Thị trường đang kỳ vọng FED sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 12/2024 (theo công cụ FedWatch). Bản thân ông Powell trong cuộc họp tháng 11 cũng nhận định FED chưa có cơ sở để thay đổi quan điểm về lộ trình tăng lãi suất sau thông tin ông Trump tái đắc cử. Cùng với đó, nguồn cung ngoại tệ thời điểm cuối năm đến từ thặng dư cán cân thương mại, FDI giải ngân và kiều hối cuối năm.
Trung Anh