Nếu người tiêu dùng không được cung cấp hóa đơn hoặc được cung cấp nhưng không lưu giữ hóa đơn, điều này sẽ ảnh hưởng tới không chỉ quyền lợi của người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng tới nhiều đối tượng khác.
Theo Đại diện Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (trực thuộc Bộ Công Thương), hóa đơn (hóa đơn giá trị gia tăng, hóa đơn đỏ) không chỉ là tài liệu thể hiện giá của sản phẩm/dịch vụ (gọi chung là hàng hóa), mà còn là tài liệu nhằm ghi nhận doanh số giao dịch của doanh nghiệp và là bằng chứng chứng minh người tiêu dùng đã mua hàng hóa của người bán.
Trong trường hợp phát sinh tranh chấp giữa NTD và bên bán, thì hóa đơn là một bằng chứng quan trọng, ràng buộc trách nhiệm của bên bán đối với bên mua. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải lúc nào người bán cũng cung cấp hóa đơn cho NTD, đồng thời, một số NTD thường không có thói quen yêu cầu cung cấp hoặc thậm chí không lưu trữ hóa đơn khi được cung cấp. Điều này đã gây ra rất nhiều bất lợi cho NTD trong trường hợp cần bảo hành, khiếu nại, giải quyết tranh chấp,…
![Sau khi mua hàng NTD nên lưu giữ hóa đơn trong suốt vòng đời sản phẩm, hoặc ít nhất là đến hết thời hạn bảo hành.]()
Sau khi mua hàng NTD nên lưu giữ hóa đơn trong suốt vòng đời sản phẩm, hoặc ít nhất là đến hết thời hạn bảo hành.
Cụ thể: Không có hóa đơn đồng nghĩa với NTD không có bằng chứng giao dịch. Trong trường hợp xảy ra tranh chấp, khiếu nại, NTD có thể bị từ chối. Điều này cũng gây ra khó khăn cho cơ quan bảo vệ NTD trong việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại, đặc biệt là trong các vụ việc về bảo hành đồ điện tử, các vấn đề về thực phẩm,…; Hành vi không cung cấp hóa đơn của người bán góp phần làm giảm tính minh bạch và cạnh tranh lành mạnh trên thị trường; Hành vi không cung cấp hóa đơn của người bán làm Nhà nước thất thu thuế.
Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng cũng đưa ra một số dẫn chứng liên quan đến hoạt động cung cấp hóa đơn như: trường hợp của khách hàng mua tủ lạnh tại một siêu thị điện máy, nhân viên siêu thị chỉ cung cấp cho người tiêu dùng hướng dẫn sử dụng sau khi mua hàng. Sau khi dùng được 2 tháng (trong thời hạn bảo hành), tủ lạnh bị hỏng. Khi liên lạc với siêu thị điện máy, khách hàng bị từ chối bảo hành với lý do sản phẩm mua không liên quan đến siêu thị. Khách hàng về tìm lại hóa đơn và phiếu bảo hành thì mới phát hiện ra lúc mua hàng, nhân viên không hề cung cấp các tài liệu trên cho mình.
Trường hợp thứ 2 là một khách hàng mua hàng tại siêu thị. Khi thanh toán, nhân viên siêu thị có cung cấp biên lai hàng và hướng dẫn người tiêu dùng liên hệ Phòng tài chính để lấy hóa đơn. Tuy nhiên, do cảm thấy không cần thiết nên NTD đã xé bỏ biên lai và không lấy hóa đơn. Trong quá trình sử dụng sản phẩm mua tại siêu thị, khách hàng bị đau bụng do ăn phải thực phẩm kém chất lượng, liền quay lại siêu thị để khiếu nại thì được đề nghị cung cấp biên lai hoặc hóa đơn mua hàng để nhân viên siêu thị có cơ sở kiểm tra. Lúc này, khách hàng mới nhận ra là không thể cung cấp được do đã xé bỏ biên lai và không lấy hóa đơn.
Trường hợp 3, NTD phản ánh và xin tư vấn về việc đi ăn tối tại nhà hàng. Khi thanh toán, nhà hàng chỉ xuất biên lai cho NTD (trong đó đã có 10% thuế VAT). NTD hỏi nhà hàng về việc nếu không lấy hóa đơn đỏ thì có được trừ 10% thuế VAT không. Nhà hàng cho biết trong mọi trường hợp, NTD luôn phải thanh toán cả tiền thuế, kể cả không lấy hóa đơn. Như vậy, nếu như NTD không lấy hóa đơn, nhà hàng hoàn toàn có thể không xuất hóa đơn. Phần tiền thuế 10%, do đó, sẽ không được nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định.
Trước thực trạng cả người bán và người mua đều bỏ qua hóa đơn, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ NTD khuyến cáo NTD nên có thói quen lấy hóa đơn vì hóa đơn là quyền lợi để được hưởng những chính sách sau bán hàng, và là bằng chứng đầu tiên trong giải quyết khiếu nại.
Theo đó, khi mua hàng, nên rà soát các tài liệu kèm theo hàng hóa xem đã bao gồm hóa đơn chưa. Nếu chưa có, yêu cầu người bán hàng cung cấp hóa đơn. Sau khi mua hàng NTD nên lưu giữ hóa đơn trong suốt vòng đời sản phẩm, hoặc ít nhất là đến hết thời hạn bảo hành.
Hạnh Nguyên