Công ty Mua bán điện (EPTC) thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang đề nghị các chủ đầu tư dự án điện gió, điện mặt trời đàm phán lại giá mua điện đối với khoảng thời gian nhà máy đã được công nhận vận hành thương mại nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấp thuận kết quả kiểm tra nghiệm thu.
Theo đề nghị của EPTC, các chủ đầu tư cần đưa ra phương án xử lý những tồn tại trong hợp đồng mua bán điện, trong đó có việc đàm phán giảm giá mua điện đối với thời gian dự án bị xác định có vi phạm liên quan đến thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu. Mức giá sau đàm phán được yêu cầu không vượt khung giá chuyển tiếp theo quy định hiện hành.
Các doanh nghiệp thuộc diện này được EPTC đề nghị sớm gửi phương án kèm căn cứ pháp lý, đồng thời phối hợp thống nhất lịch làm việc để tiến hành đàm phán. Đây được xem là một trong những hướng xử lý nhằm tháo gỡ các tồn tại phát sinh sau quá trình rà soát các dự án năng lượng tái tạo.
Vấn đề bắt nguồn từ việc một số nhà máy điện gió, điện mặt trời đã được công nhận ngày vận hành thương mại (COD), thậm chí phát điện lên hệ thống, nhưng tại thời điểm đó chưa có văn bản chấp thuận kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan có thẩm quyền.
Theo Bộ Công Thương, có 173 nhà máy hoặc phần nhà máy điện gió, điện mặt trời nối lưới thuộc diện đã vận hành thương mại nhưng chưa có văn bản chấp thuận nghiệm thu tại thời điểm COD hoặc trong thời gian được hưởng cơ chế giá FIT. Con số này nằm trong nhóm dự án từng được cơ quan chức năng rà soát sau kết luận thanh tra năm 2023.
Trước đó, Thanh tra Chính phủ cho rằng việc một số dự án chưa hoàn tất thủ tục nghiệm thu nhưng vẫn được đưa vào vận hành và hưởng cơ chế giá hỗ trợ đã làm phát sinh vấn đề trong việc xác định điều kiện hưởng giá điện, đồng thời có nguy cơ gây thiệt hại cho EVN. Sau quá trình thanh tra, một số dự án rơi vào tình trạng chưa được thanh toán đầy đủ theo hợp đồng mua bán điện hoặc phải tạm dừng, chờ xử lý các vướng mắc liên quan.
EVN cũng từng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo giải quyết dứt điểm các vướng mắc đối với nhóm dự án năng lượng tái tạo được đưa vào vận hành trong giai đoạn 2018-2021 theo cơ chế giá FIT, đặc biệt là những dự án có thời điểm được chấp thuận nghiệm thu sau ngày COD.
Đề xuất đàm phán lại giá mua điện được đưa ra trên cơ sở kết luận thanh tra, các quy định về cơ chế phát triển điện mặt trời, điện gió và Nghị quyết 233/2024 của Chính phủ. Trước đó, Bộ Công Thương đã định hướng EVN và các chủ đầu tư rà soát lại điều kiện hưởng giá FIT, xác định giá điện đối với những trường hợp không đáp ứng đầy đủ điều kiện và thực hiện bù trừ tiền mua điện theo phương án được cấp có thẩm quyền chấp thuận.
Tuy nhiên, phía các nhà đầu tư cho rằng việc thiếu văn bản chấp thuận nghiệm thu tại thời điểm COD cần được xem xét trong bối cảnh quy định pháp luật từng thời kỳ. Theo lập luận của doanh nghiệp, tại thời điểm nhiều nhà máy đi vào vận hành, pháp luật chưa quy định văn bản chấp thuận kết quả kiểm tra nghiệm thu là điều kiện bắt buộc để xác lập ngày COD.
Các chủ đầu tư cũng cho rằng quy định bổ sung về việc hoàn tất thủ tục này trước khi được cấp giấy phép hoạt động điện lực được quy định rõ hơn tại Thông tư 10/2023, trong khi nhiều dự án thuộc diện rà soát đã vận hành từ năm 2021 hoặc trước đó.
Vì vậy, doanh nghiệp đề nghị giữ nguyên ngày COD đã được công nhận, không áp dụng quy định mới theo hướng hồi tố và thực hiện thanh toán tiền điện theo hợp đồng đã ký. Theo quan điểm của các chủ đầu tư, nếu có sai phạm trong thủ tục nghiệm thu thì cần được xử lý theo quy định về xây dựng, nhưng việc này không đồng nghĩa với việc phủ nhận điều kiện vận hành thương mại đã được xác lập trước đó.
Nhật Hạ (t/h)