Tổ chức Lương Nông Liên hợp quốc (FAO) cảnh báo tình trạng gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz có thể gây thiếu hụt nguồn cung phân bón toàn cầu, kéo giảm năng suất nông nghiệp và làm gia tăng nguy cơ thắt chặt nguồn cung thực phẩm từ nửa cuối năm 2026 sang năm 2027.
Eo biển Hormuz gây áp lực lên thị trường phân bón toàn cầu. (Ảnh minh hoạ)
Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng các nước MED9++ với chủ đề “Hỗ trợ An ninh Lương thực và Tiếp cận Phân bón” diễn ra tại Rome (Italy), Tổng Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay không còn chỉ mang tính địa chính trị mà đã tác động trực tiếp tới sản xuất lương thực, thương mại, đầu vào nông nghiệp và khả năng tiếp cận thực phẩm trên toàn cầu.
Theo FAO, eo biển Hormuz giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với chuỗi cung ứng toàn cầu khi đây là tuyến vận chuyển khối lượng lớn dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng, lưu huỳnh và phân bón quốc tế.
Tổ chức này cảnh báo các gián đoạn tại khu vực trên đang khiến thị trường phân bón bị thắt chặt và chi phí năng lượng leo thang, từ đó tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng như giá lương thực thế giới.
FAO nhấn mạnh, chỉ cần nguồn cung phân bón chậm trễ trong vài tuần cũng có thể buộc nông dân giảm lượng phân bón sử dụng hoặc ngừng bón phân cho cây trồng. Điều này có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp tới các vụ mùa kế tiếp, khiến nguồn cung thực phẩm toàn cầu trở nên căng thẳng hơn trong giai đoạn cuối năm 2026 và năm 2027.
Nhiều quốc gia đối mặt nguy cơ mất an ninh lương thực
Theo FAO, tác động của cuộc khủng hoảng hiện nay đặc biệt đáng lo ngại khi diễn ra đúng thời điểm nhiều khu vực bước vào mùa gieo trồng và bón phân quan trọng.
Các quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu phân bón tại châu Phi, châu Á và Trung Đông được đánh giá là nhóm dễ bị tổn thương nhất, nhất là những nước vốn đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, kinh tế khó khăn hoặc chịu tác động nặng nề từ biến đổi khí hậu.
Tổng Giám đốc FAO cho rằng không quốc gia nào có thể “miễn nhiễm” trước những tác động từ khủng hoảng hiện nay, đồng thời đề xuất ba nhóm giải pháp trọng tâm nhằm ứng phó với nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong ngắn hạn, FAO khuyến nghị các nước cần duy trì hoạt động của chuỗi cung ứng thông qua việc mở rộng các tuyến thương mại thay thế, tránh áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu, hỗ trợ nông dân tiếp cận vật tư nông nghiệp và đảm bảo chuỗi cung ứng nhân đạo.
Ở trung hạn, các quốc gia cần tăng cường phối hợp khu vực, đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và phân bón, đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp đối với các nền kinh tế dễ bị tổn thương.
Về dài hạn, FAO kêu gọi thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến cung ứng tập trung và đầu vào dựa trên nhiên liệu hóa thạch. Theo đó, các nước cần đầu tư mạnh hơn vào nông nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo, các giải pháp phân bón mới cùng hệ thống logistics và lưu kho hiện đại.
Hội nghị Bộ trưởng MED9++ lần này có sự tham dự của bộ trưởng và đại diện cấp cao từ hơn 40 quốc gia khu vực Địa Trung Hải nhằm thảo luận về tác động từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, phân bón và lương thực toàn cầu, đồng thời thúc đẩy hợp tác khu vực về an ninh lương thực và khả năng chống chịu của hệ thống nông nghiệp.
PV