Sự gián đoạn trong khâu kiểm nghiệm dư lượng vàng ô và cadimi khiến hàng nghìn container sầu riêng Đắk Lắk bị đình trệ, chuỗi cung ứng đứt gãy, doanh nghiệp và nông dân đối mặt thiệt hại lớn dù đang vào cao điểm thu hoạch.
Sầu riêng xuất khẩu của tỉnh Đắk Lắk đang bị mắc kẹt
Hơn 10 ngày qua, gần 2.000 container sầu riêng xuất khẩu của tỉnh Đắk Lắk đang bị mắc kẹt tại kho, nhà máy và cửa khẩu do việc tạm ngừng hoạt động của các phòng xét nghiệm dư lượng hóa chất, khiến doanh nghiệp không thể hoàn tất thủ tục cấp chứng nhận an toàn để xuất khẩu.
Theo VnExpress, tình trạng này bắt đầu từ ngày 11/10, khi các phòng xét nghiệm phục vụ kiểm tra dư lượng vàng ô và cadimi cho sầu riêng xuất khẩu ngừng tiếp nhận mẫu và chưa trả kết quả cho các lô đã gửi trước đó. Việc gián đoạn khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải tạm dừng thu mua, làm chuỗi cung ứng sầu riêng bị đình trệ trong giai đoạn cao điểm thu hoạch.
Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho biết hiện chỉ còn rất ít cơ sở đủ năng lực kiểm nghiệm đồng thời cả hai chỉ tiêu bắt buộc, khiến việc xét nghiệm bị quá tải.
Sầu riêng thu hoạch rộ nhưng không thể xuất khẩu, nhiều lô hàng có nguy cơ hư hỏng.
Đến nay đã có gần 2.000 container sầu riêng tồn tại kho, nhà máy và cửa khẩu; một số lô bị mắc kẹt 10–15 ngày, có nguy cơ hư hỏng, nứt vỏ, giảm chất lượng. Giá sầu riêng loại A tại kho đã giảm hơn 10 giá, từ trên 100.000 đồng xuống còn 80.000 đồng/kg.
Cũng theo Dân Việt, việc tạm ngừng xét nghiệm diễn ra đúng lúc Đắk Lắk bước vào cao điểm thu hoạch, dự kiến còn kéo dài 20–30 ngày. Do không thể cấp chứng nhận xuất khẩu, doanh nghiệp buộc ngưng thu mua, khiến giá sầu riêng trong dân sụt giảm mạnh, hàng nghìn tấn trái chín rộ, có nguy cơ hư hỏng tại vườn.
Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk cho biết, nếu tình trạng này không sớm được khắc phục, thiệt hại kinh tế sẽ rất lớn do chi phí lưu kho, vận chuyển, điện lạnh tăng cao, cùng với rủi ro mất thị trường và uy tín xuất khẩu. “Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam là hoàn toàn có thể xảy ra,” ông Lê Anh Trung cảnh báo trên Dân Việt.
Trước tình hình đó, Hiệp hội đã gửi văn bản kiến nghị khẩn cấp đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh Đắk Lắk, đề xuất khôi phục ngay hoạt động xét nghiệm và thiết lập cơ chế “ưu tiên nhanh” cho mẫu sầu riêng xuất khẩu trong giai đoạn cao điểm.
Ngoài ra, hiệp hội cũng kiến nghị tạm ủy quyền cho các đơn vị đủ năng lực tại địa phương đảm nhiệm xét nghiệm, đồng thời ban hành chính sách hỗ trợ thiệt hại cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc
Theo VnExpress, chiều 24/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã họp với các phòng xét nghiệm được chỉ định và các đơn vị chuyên môn để tháo gỡ vướng mắc. Ngay trong tối cùng ngày, một số cơ sở đã bắt đầu trả kết quả cho các lô hàng bị ách tắc, giúp một phần container được giải tỏa. Tuy nhiên, việc tiếp nhận mẫu mới vẫn chưa trở lại bình thường, và doanh nghiệp đang chờ hướng dẫn cụ thể từ Bộ.
Còn theo Dân Việt, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung đã trực tiếp làm việc với các cơ sở kiểm nghiệm dư lượng Cadimi và Vàng ô, yêu cầu khẩn trương khắc phục tình trạng gián đoạn và đảm bảo tiến độ xuất khẩu trong thời gian tới.
Bộ cũng cho biết đang rà soát lại năng lực xét nghiệm, tăng cường nhân lực và trang thiết bị để khôi phục hoạt động bình thường trong những ngày tới.
Các nhà máy chế biến buộc phải dừng thu mua vì chưa có chứng nhận an toàn xuất khẩu.
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan được VnExpress dẫn lại cho thấy, 8 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 451.000 tấn sầu riêng tươi, trị giá 1,52 tỷ USD, giảm 24% về lượng và 25% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, sầu riêng đông lạnh đạt hơn 58.000 tấn, trị giá 265 triệu USD, tăng lần lượt 67% và 127%. Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt gần 1,8 tỷ USD, giảm khoảng 16% so với cùng kỳ.
Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk cho biết đang tổng hợp số liệu thiệt hại từ các doanh nghiệp để kiến nghị chính sách hỗ trợ. Những đề xuất này, theo Dân Việt, không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng cơ chế kiểm nghiệm ổn định, lâu dài cho ngành sầu riêng - một trong những mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam hiện nay.
Nhật Hạ (t/h)