Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO) vừa bị cơ quan thuế truy thu và xử phạt tổng cộng hơn 225 tỷ đồng do kê khai sai phí bảo vệ môi trường, trong bối cảnh doanh nghiệp này đang chìm trong thua lỗ, dự án mở rộng đình trệ và khả năng hoạt động liên tục bị đặt dấu hỏi lớn do nợ ngắn hạn vượt quá tài sản ngắn hạn.
Bị phạt và truy thu phí môi trường hơn 225 tỷ đồng
Chi cục thuế khu vực VII đã ban hành quyết định 1165/QĐ-XPHC quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên số tiền 9 triệu đồng, buộc truy nộp gần 151,6 tỷ đồng tiền phí bảo vệ môi trường (BVMT) thiếu vào ngân sách nhà nước, cùng với gần 74 tỷ đồng tiền chậm nộp.
Vi phạm được xác định liên quan đến hoạt động khai thác tại mỏ sắt Tiến Bộ, nơi TISCO được cấp phép khai thác quặng sắt bằng phương pháp lộ thiên từ năm 2008, và chính thức thành lập chi nhánh mỏ vào năm 2013.
Theo đó, Chi nhánh Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên - Mỏ sắt Tiến Bộ được TISCO thành lập để khai thác quặng sắt tại Mỏ sắt Tiến Bộ đã kê khai không đúng phí bảo vệ môi trường đối với quặng nghèo nguyên khai từ năm 2017- 2024.
Trong giai đoạn 2017-2024, Chi nhánh TISCO - Mỏ sắt Tiến Bộ đã kê khai không đúng loại tài nguyên quặng nghèo nguyên khai, dẫn đến xác định sai mức phí phải nộp theo quy định tại các tờ khai quyết toán phí BVMT.
Các tờ khai theo mẫu 02/BVMT và 02/PBVMT nộp theo các thông tư của Bộ Tài chính từ năm 2017 đến nay đều không phản ánh đúng thực tế. Cơ quan thuế xác định TISCO có 1 tình tiết tăng nặng do vi phạm hành chính nhiều lần.
Kinh doanh bết bát, kiểm toán nghi ngờ khả năng hoạt động liên tục
Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên, tiền thân là Công ty Gang thép Thái Nguyên, được thành lập năm 1959, là khu Công nghiệp đầu tiên tại Việt Nam có dây chuyền sản xuất liên họp khép kín từ khai thác quặng sắt đến luyện gang, luyện thép và cán thép. Sản phẩm thép TISCO đã được lựa chọn và sử dụng vào hầu hết các công trình trọng điểm Quốc gia như Nhà ga T2 Sân bay Quốc tế Nội Bài, cầu Nhật Tân, tòa nhà Quốc hội,...
Về tình hình kinh doanh, TISCO gặp khó khăn về tài chính trong nhiều năm liên tiếp. Công ty ghi nhận lỗ sau thuế giai đoạn từ 2022-2024, và tiếp tục thua lỗ trong nửa đầu năm 2025.
Cụ thể, theo Báo cáo tài chính quý 2/2025, TISCO ghi nhận doanh thu thuần đạt hơn 3.399 tỷ đồng, tăng gần 10,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp đạt hơn 14,5 tỷ đồng, cùng kỳ lỗ hơn 947 triệu đồng.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu đạt hơn 6.231 tỷ đồng, tăng hơn 18,6% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế bán niên ghi nhận đạt hơn 5,3 tỷ đồng, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2024.
Dự án Tisco II đang xây dựng dở dang, đình trệ kéo dài
Đáng chú ý, Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2024 của TiSCO nhận ý kiến ngoại trừ từ Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC. Cụ thể, đơn vị kiểm toán cho biết dự án mở rộng Gang thép giai đoạn 2 - Công ty Gang thép Thái Nguyên được khởi công từ năm 2007, nhưng tạm dừng thi công từ năm 2013 đến nay do nhiều vướng mắc. Các cơ quan có thầm quyền có liên quan đang trong quá trình xử lý các sai phạm, tìm các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để hoàn thành dự án.
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC đã không thể đánh giá hết được ảnh hưởng của các giao dịch, sự kiện đã phát sinh liên quan đến Dự án đến việc lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất kèm theo, trong đó bao gồm giá trị các khoản mục "Trả trước cho người bán", "Chi phí xây dựng cơ bản dở dang", "Phải trả người bán", "Chênh lệch tỷ giá hối đoái" có liên quan đến Dự án được Công ty trình bày tại các Thuyết minh; giá trị chi phí lãi vay được vốn hóa vào giá trị Dự án (trình bày tại Thuyết minh 13) kể từ thời điểm Dự án chậm tiến độ; và các tổn thất có thể có liên quan đến dự án cũng như ảnh hưởng của vấn đề này đến các chỉ tiêu khác có liên quan được trình bày trên báo cáo tài chính hợp nhất.
Thêm nữa, đơn vị kiểm toán cũng đưa ra vấn đề cần nhấn mạnh tại Báo cáo kiểm toán của Tisco. Trong đó, tại ngày 31/12/2024, nợ phải trả ngắn hạn của Tisco đã vượt quá tài sản ngắn hạn với giá trị là 3.455,29 tỷ đồng (ngày 31/12/2023 là 3.801,55 tỷ đồng), Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 của Tisco được khởi công từ năm 2007 nhưng tạm dừng thi công từ năm 2013 đến nay đã ảnh hưởng lớn đến tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh của Công ty; một số khoản nợ gốc và lãi vay phải trả ngân hàng liên quan đến dự án đã quá hạn thanh toán.
“Những dấu hiệu này cho thấy sự tồn tại của các yếu tố không chắc chắn trọng yếu có thể dẫn đến nghi ngờ về khả năng hoạt động liên tục của Tisco”, Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC nhấn mạnh.
Trên thị trường chứng khoán, mã TIS đang thuộc diện cảnh báo. Dù có 3 phiên tăng liên tiếp, hiện cổ phiếu chỉ giao dịch quanh 5.500 đồng/cp, giảm khoảng 10% trong vòng một năm và còn thấp hơn 27% so với mức đỉnh 7.500 đồng/cp thiết lập vào tháng 10/2024.
Trung Anh