Gánh nợ hơn 13.000 tỷ, mỗi ngày CC1 phải trả chi phí tài chính hơn 1,1 tỷ đồng

Tổng công ty Xây dựng số 1 (UPCoM: CC1) đang phô diễn một nghịch lý: doanh thu nghìn tỷ tăng đều nhưng lợi nhuận chỉ lác đác vài chục tỷ. Một phần nguyên do đó là cả bộ máy khổng lồ đang vận hành bằng nợ vay. Với hơn 13 nghìn tỷ đồng nợ phải trả, chi phí tài chính bình quân mỗi ngày trên 1,1 tỷ đồng, CC1 gần như hoạt động chỉ để trả nợ lãi.

Nợ chiếm 74% tổng tài sản, rủi ro đòn bẩy tài chính

Tổng Công ty Xây dựng Số 1 là một trong những nhà thầu hạ tầng và công nghiệp lớn tại Việt Nam, từng tham gia hàng loạt công trình trọng điểm quốc gia từ điện, nước, giao thông cho đến sân bay, cầu đường. Quy mô tài sản của CC1 đạt gần 18.000 tỷ đồng, tuy nhiên phần lớn trong số đó lại có nguồn gốc từ các khoản nợ vay và nghĩa vụ tài chính.

Đến cuối tháng 6/2025, CC1 ghi nhận tổng tài sản 17.736,5 tỷ đồng. Nhưng trong đó, nợ phải trả đã chiếm tới 13.149,4 tỷ đồng, tương đương 74% tổng tài sản. Vốn chủ sở hữu chỉ có 4.587,1 tỷ đồng, tức chưa bằng một phần ba so với khối nợ đang treo lơ lửng trên đầu. Hệ số nợ/vốn chủ gần 2,9 lần. Điều này cho thấy công ty đang đối mặt rủi ro đòn bẩy tài chính cao, đặc biệt là trong trường hợp lãi suất vay gia tăng.

Tiền và tương đương tiền cuối kỳ đạt 2.954,9 tỷ đồng thoạt nghe có vẻ an toàn, nhưng chỉ đủ “giữ nhịp thở” ngắn hạn do các chi phí hoạt động lớn. Các khoản phải thu ngắn hạn phình to tới 5.843,6 tỷ đồng, tương đương hơn một phần ba tổng tài sản, cho thấy một dòng vốn khổng lồ đang nằm im trên giấy, chưa biến thành tiền mặt. Trong khi đó, hàng tồn kho gần 1.957 tỷ đồng và chi phí trả trước ngắn hạn 443,4 tỷ đồng tiếp tục hút kiệt thanh khoản của đơn vị.

Ở phía dài hạn, CC1 ghi nhận bất động sản đầu tư 419,5 tỷ đồng, đầu tư tài chính 1.427 tỷ đồng và tài sản cố định ròng vỏn vẹn 191,6 tỷ đồng. Con số này khá nhỏ so với quy mô tổng tài sản hơn 17 nghìn tỷ. Điều đó càng lột tả rõ thực tế: phần lớn tài sản của CC1 không nằm ở máy móc hay công trình hữu hình, mà bị bó buộc trong công nợ, đầu tư tài chính và… nợ vay. Các nghĩa vụ tài chính này đang bào mòn dần lợi nhuận của công ty.

Doanh thu tăng nhưng lợi nhuận chỉ nhích nhẹ, dòng tiền tiếp tục âm

Gánh nặng nợ vay còn thể hiện rõ trên kết quả kinh doanh của CC1. Tại 6 tháng đầu năm, công ty ghi nhận doanh thu thuần 4.931,6 tỷ đồng, tăng 35,3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp đạt 272,1 tỷ đồng, biên gộp chỉ tăng 5,5%. Doanh thu tài chính 107,9 tỷ đồng đóng góp không nhỏ vào quy mô doanh thu nhưng cũng chưa đủ bù đắp chi phí.

Đáng chú ý, chi phí tài chính bán niên chiếm tới 198,4 tỷ đồng, trong đó chi phí lãi vay là 156,4 tỷ đồng. Như vậy, bình quân mỗi ngày CC1 đã phải gánh chi phí tài chính tới 1,1 tỷ đồng và phần lớn trong đó là chi phí lãi vay. Khoản chi phí này đã bào mòn gần hết lợi nhuận khiến CC1 chỉ còn ghi nhận lãi sau thuế 47 tỷ đồng. Đây là con số khá khiêm tốn nếu so với quy mô tài sản gần 18.000 tỷ, và quy mô doanh thu gần 5.000 tỷ của đơn vị.

Trong khi đó, dòng tiền mặt cũng cho thấy bức tranh thận trọng. Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm 479,5 tỷ đồng do phải thu tăng mạnh, tồn kho tăng. Hoạt động đầu tư âm 488,4 tỷ đồng bởi chi cho vay, góp vốn và mua sắm tài sản. Doanh nghiệp duy trì được số dư tiền cuối kỳ 2.954,8 tỷ đồng nhờ dòng tiền tài chính dương 1.297,8 tỷ đồng. Đồng nghĩa với việc công ty đã phải đi vay thêm cả nghìn tỷ để bù đắp cho sự thiếu hụt dòng tiền.

Khó khăn tài chính bủa vây, CC1 lấy đâu ra tiền thực hiện các dự án hàng chục nghìn tỷ?

Trong vòng một năm rưỡi trở lại đây, CC1 liên tiếp công bố trúng thầu nhiều gói hạ tầng quy mô lớn. Nổi bật nhất là gói thầu 5.10 Nhà ga hành khách sân bay Long Thành trị giá tới 35.000 tỷ đồng, thời gian thực hiện kéo dài 39 tháng. Cùng với đó, liên danh có CC1 cũng đảm nhận gói thầu 4.8 hạ tầng kỹ thuật nội cảng trị giá hơn 11.066 tỷ đồng và gói 11.5 Nhà để xe sân bay Long Thành hơn 3.143 tỷ đồng.

Ngoài lĩnh vực hàng không, CC1 còn góp mặt tại các dự án giao thông trọng điểm: gói thầu xây dựng cầu Đại Ngãi 2 trị giá 1.727 tỷ đồng (thời hạn 780 ngày), gói cầu Đại Ngãi 1 hơn 3.867 tỷ đồng (1.250 ngày), cùng hạng mục cầu Rạch Miễu 2 với phần giá trị thi công khoảng 1.268 tỷ đồng.

Tổng giá trị các gói thầu mà CC1 và các liên danh đang gánh trong giai đoạn 2024–2025 đã lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, trải dài từ sân bay Long Thành cho tới cao tốc Bắc – Nam và các cây cầu huyết mạch ở đồng bằng sông Cửu Long. Khối lượng công việc khổng lồ này hứa hẹn đem lại doanh thu cho nhiều năm tới, nhưng cũng đồng nghĩa với việc công ty phải ứng vốn cực lớn để chi trả vật tư, nhân công, thầu phụ, bảo lãnh và tạm ứng tiến độ trước khi được chủ đầu tư giải ngân.

Với dòng tiền liên tục âm, áp lực đòn bẩy tài chính lớn, câu hỏi đặt ra là CC1 sẽ xoay trở ra sao để kiếm đủ tiền thực hiện các dự án hàng chục nghìn tỷ mà đơn vị đã trúng thầu?

Lê Phong