Nhu cầu bột matcha tăng vọt trên khắp thế giới khiến giá nguyên liệu sản xuất leo thang, nhiều nơi cháy hàng dù sản lượng Nhật Bản đã tăng gấp đôi trong thập kỷ qua.
Matcha – loại bột nghiền từ lá trà tencha – vốn gắn với nghi lễ trà đạo Nhật Bản từ thế kỷ 12, thường chỉ dùng một lượng nhỏ. Nhưng trong vài năm qua, thức uống này bỗng trở thành “ngôi sao” tại các quán cà phê trên khắp thế giới. Millennials và Gen Z tìm đến matcha latte, bánh matcha gateau hay thậm chí bia matcha như một lựa chọn lành mạnh, giàu chất chống oxy hóa và caffeine.
Xu hướng này lan rộng nhờ mạng xã hội, đặc biệt là TikTok, biến matcha thành một loại “siêu thực phẩm” được săn lùng. Khách du lịch cũng không bỏ lỡ cơ hội mang vài hộp bột matcha về làm quà lưu niệm, khiến ngay cả các cửa hàng tại Tokyo cũng phải giới hạn số lượng bán ra để tránh đầu cơ.
Theo Hiệp hội Trà Nhật Bản Toàn cầu, giá tencha tại phiên đấu giá mùa xuân ở Kyoto tăng 170% so với năm ngoái, đạt 8.235 yên/kg (khoảng 1,47 triệu đồng). Con số này phá kỷ lục cũ 4.862 yên/kg được lập năm 2016.
Nhiều nhà bán lẻ cho biết matcha cao cấp gần như “không có mà mua”, dù sản lượng tencha của Nhật đã tăng gần 2,7 lần trong một thập kỷ.
Các nhà sản xuất dự báo nguồn cung năm nay sẽ thấp hơn do nắng nóng kỷ lục. Việc mở rộng diện tích trồng mới cũng chưa thể giải quyết ngay tình trạng thiếu hụt vì cây trà phải mất khoảng 5 năm mới cho thu hoạch. “Chúng ta có thể thấy giá matcha tiếp tục leo thang,” thương nhân Marc Falzon từ vùng Uji nhận định.
Chuỗi cửa hàng Kaminari Issa ở Tokyo, nổi tiếng với các món bánh và bia matcha, cho biết họ thường xuyên nhận email đặt mua… tới cả tấn matcha. Tuy nhiên, mỗi ngày quán chỉ có thể bán ra một lượng giới hạn. “Chúng tôi rất vui, nhưng khả năng cung ứng không phải vô hạn,” quản lý Miku Sugawara chia sẻ, đồng thời lo ngại nắng nóng sẽ khiến sản lượng trà năm tới sụt giảm và giá tiếp tục tăng.
Ngay cả “ông lớn” ngành trà xanh đóng chai Ito En cũng phải thành lập bộ phận riêng để đảm bảo nguồn matcha, đồng thời tăng giá bán 50-100% cho một số sản phẩm từ tháng 9. Công ty dự báo doanh thu xuất khẩu tăng 11% năm nay, trong khi chính phủ Nhật Bản xem xét trợ cấp để khuyến khích nông dân trồng thêm tencha – loại trà làm matcha – bất chấp lo ngại “cơn sốt” này có thể thoái trào.
Dù nguồn cung căng thẳng, matcha vẫn tiếp tục là thức uống “hot” trên toàn cầu, không chỉ nhờ vị thanh mát mà còn nhờ hình ảnh gắn liền với lối sống khỏe mạnh. Bên cạnh matcha, những lựa chọn khác như hojicha – loại trà rang ít caffeine với vị bùi – cũng bắt đầu được chú ý.
Cơn sốt matcha chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nhưng với người yêu trà, đó không chỉ là câu chuyện giá cả, mà còn là cơ hội khám phá một nền văn hóa thưởng trà tinh tế.
Trung Anh