Giá đỗ “ngậm” hóa chất độc hại lên mân cơm người Việt: Trách nhiệm thuộc về ai?

Việc liên tiếp phát hiện các cơ sở sản xuất giá đỗ tẩm hóa chất độc hại không chỉ là hồi chuông cảnh báo về đạo đức kinh doanh mà còn là mối đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

Ngày 19/5, cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Bắc Giang cho biết, đơn vị đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, Quyết định khởi tố bị can, Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Nguyễn Văn Tân (SN 1983, trú tại đường Trần Khát Chân 1, phường Thọ Xương, TP. Bắc Giang) về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” quy định tại khoản 1, Điều 317, Bộ luật Hình sự.

Vấn nạn giá đỗ ngậm hóa chất là một phần của bức tranh lớn hơn về thực phẩm bẩn - nơi sức khỏe người dân bị đặt dưới lợi nhuận. Đã đến lúc không chỉ truy trách nhiệm của người sản xuất, mà còn đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ, thường xuyên và quyết liệt hơn từ phía chính quyền và cơ quan chức năng.

Hàng loạt vụ vi phạm trên khắp cả nước

Trong vòng chưa đầy nửa năm, các lực lượng chức năng đã triệt phá hàng loạt cơ sở sản xuất giá đỗ có sử dụng chất kích thích sinh trưởng 6-Benzylaminopurine (6-BAP) – loại hóa chất bị cấm trong sản xuất thực phẩm tại Việt Nam.

Tại Bắc Giang (19/5/2025): Công an tỉnh khởi tố một cơ sở tiêu thụ khoảng 60 tấn giá đỗ chứa hóa chất cấm. Chủ cơ sở khai nhận dùng “nước kẹo” để giá mập, trắng, dễ bán hơn.

Từ tháng 1/2025 đến ngày bị phát hiện, Nguyễn Văn Tân đã sử dụng chất kích thích tăng trưởng 6-Benzylaminopurine để sản xuất giá đỗ. Đây là một loại chất nằm ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm.

Trung bình mỗi ngày, cơ sở này đã sản xuất khoảng 500 kg giá đỗ. Tính từ đầu năm đến nay, cơ sở này đã tiêu thụ ra thị trường khoảng 60 tấn giá “ngậm” chất kích thích tăng trưởng 6-Benzylaminopurine.

Tại Nghệ An (4/2025): Lực lượng chức năng bóc gỡ đường dây sản xuất hơn 3.500 tấn giá đỗ tẩm 6-BAP. 4 đối tượng bị bắt giam, trong đó có người cung cấp hóa chất từ Trung Quốc.

Tại Đắk Lắk (2024): Kiểm tra đột xuất phát hiện 6 cơ sở sản xuất gần 3.000 tấn giá đỗ nhiễm hóa chất. Sản phẩm đã len lỏi vào nhiều chợ đầu mối lớn trong khu vực Tây Nguyên.

Những con số này cho thấy đây không còn là hiện tượng cá biệt, mà là một vấn nạn mang tính hệ thống, len lỏi vào các chuỗi cung ứng thực phẩm thường ngày.

Ẩn họa trong từng bữa ăn

6-BAP vốn là chất điều hòa sinh trưởng trong nông nghiệp, nhưng tuyệt đối không được dùng trong sản xuất thực phẩm vì:

Gây ngộ độc cấp tính, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn nếu tích tụ trong cơ thể.

Làm tổn thương phổi, gan và hệ thần kinh khi sử dụng lâu dài.

Có thể gây xơ phổi, suy hô hấp hoặc tử vong trong trường hợp nghiêm trọng - theo các chuyên gia tại Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Điều đáng lo ngại là các sản phẩm nhiễm hóa chất không có dấu hiệu rõ ràng. Giá đỗ trông càng mập, trắng và ít rễ lại càng dễ “qua mặt” người tiêu dùng.

Lỗ hổng nghiêm trọng trong kiểm soát

Việc để hàng nghìn tấn giá đỗ “ngậm hóa chất” tuồn ra thị trường phản ánh lỗ hổng nghiêm trọng trong kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Trong khi đó, việc xử lý vẫn còn chậm, thiếu tính răn đe. Nhiều cơ sở bị phạt hành chính rồi... tiếp tục hoạt động.

Người dân cần làm gì?

Chọn nơi uy tín: Mua giá đỗ tại siêu thị, cửa hàng đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Tự làm tại nhà: Với vài hạt đậu xanh và lọ thủy tinh, bạn có thể làm ra giá đỗ sạch chỉ trong 3-4 ngày.

Nhận biết bằng cảm quan: Giá đỗ sạch thường có rễ dài, thân nhỏ, màu trắng ngà. Giá đỗ hóa chất thường mập bất thường, trắng sáng, ít rễ.

Vấn nạn giá đỗ ngậm hóa chất là một phần của bức tranh lớn hơn về thực phẩm bẩn – nơi sức khỏe người dân bị đặt dưới lợi nhuận. Đã đến lúc không chỉ truy trách nhiệm của người sản xuất, mà còn đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ, thường xuyên và quyết liệt hơn từ phía chính quyền và cơ quan chức năng.

PV