Bài toán nhà ở cho người thu nhập thấp tại thành phố đông dân này vẫn rất nan giải. Giới chuyên gia nhận định rằng, tăng nguồn cung nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ chỉ là một trong nhiều giải pháp giúp giá nhà giảm.
Đâu đâu tững tăng giá nhà, giá đất
Trong báo cáo gửi Quốc hội mới đây, bộ trưởng Bộ Xây dựng nêu quan điểm giá bất động sản (BĐS), nhất là giá nhà ở chưa ổn định, không phản ánh đúng giá trị thực của BĐS cũng như không phù hợp với khả năng chi trả của số đông người dân.
Anh Huấn - quận Nam Từ Liêm chia sẻ: "Vừa rồi tôi đặt mua một căn nhà ở xã hội tại quận Nam Từ Liêm, năm 2018 giá chưa đến 800 triệu đồng đới với căn hộ 50m2, tuy nhiên hiện nay đã tăng gần gấp đôi sau 2 năm. Dù tăng giá nhanh nhưng chung cư này trong khu vực vẫn được xem là có giá mềm nhất rồi”.
Theo Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), trong 9 tháng từ đầu năm 2020, Sở Xây dựng TP HCM đã xác nhận 20 dự án, tổng số 6.722 căn nhà đủ điều kiện để huy động vốn sản phẩm nhà ở hình thành trong tương lai (giảm 12 dự án, tương đương mức giảm 37,5% so với cùng kỳ năm 2019). Đáng chú ý, trong số này chỉ có 163 căn là nhà ở phân khúc bình dân (chiếm tỷ lệ 2,5%). Căn hộ có giá vừa túi tiền khoảng 2 tỷ đồng trở xuống và nhà ở xã hội có nguồn cung rất ít, hầu như vắng bóng trên thị trường TP HCM trong hai năm qua.
Trong cơ cấu giá bán nhà, đại diện HoREA cho biết, các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại đều phải tính đến các chi phí “không tên” và cuối cùng sẽ tính vào giá bán mà người mua nhà phải gánh chịu. Giảm được chi phí “không tên” sẽ góp phần làm giảm giá thành nhà ở. Môi trường kinh doanh lĩnh vực bất động sản chưa minh bạch, bình đẳng, lành mạnh nên khó mà giảm chi phí này. Nguyên nhân do có nhiều quy trình thủ tục hành chính nhiêu khê, kéo dài, ẩn khuất cơ chế “xin-cho”, nhũng nhiễu, tiêu cực…
Sở dĩ giá nhà ở tăng cao, vượt thu nhập của người dân tới 20 lần là do không có dự án mới được phê duyệt. Các dự án đô thị và nhà ở tại địa phương đã được phê duyệt chủ trương đầu tư từ giai đoạn trước cũng gặp nhiều khó khăn trong phê duyệt ở tất cả các khâu, dẫn đến tình trạng khan hiếm nguồn cung và đẩy giá nhà lên cao.
Theo ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hội Môi giới BĐS Việt Nam: “Tại Hà Nội, vẫn còn số ít chủ đầu tư vẫn đang phát triển các dự án nhà ở giá bình dân, thì tại TP.HCM, số dự án đang triển khai là 0”.
Trước đó, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng cho hay, bất động sản là một thị trường và giá do thị trường quyết định, để giảm giá thì phải tăng cung.
Để giảm giá nhà ở thì phải tăng được nguồn cung, giảm những chi phí "không tên".
Cần tinh gọn thủ tục pháp lý, giảm chi phí "không tên"
Để tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch, công bằng, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA kiến nghị, nhà nước cần đẩy mạnh hơn nữa tinh giản bộ máy hành chính, đảm bảo cho công chức, viên chức nhà nước có thu nhập khá so với thu nhập trung bình của xã hội. Cùng với đó là đấu tranh hiệu quả chống tham nhũng, tiêu cực để giảm dần “chi phí không tên” trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, góp phần rất quan trọng vào việc kéo giảm giá nhà ở. Quốc hội và Chính phủ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các văn bản Luật, văn bản dưới Luật có liên quan hoạt động đầu tư kinh doanh, đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ, liên thông.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng, thực trạng nhiều dự án dừng, hoãn là do những chồng chéo về pháp luật trong thủ tục. Thực tế này đang là trở ngại cho sự gia tăng nguồn cung của thị trường, đặc biệt là phân khúc nhà ở xã hội trong khi nhu cầu vẫn cao.
Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản năm 2014 theo hướng: tăng cường vai trò định hướng, quản lý, điều tiết thị trường bất động sản của Nhà nước đảm bảo thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh, công khai, minh bạch. Ông Sinh cũng đề nghị các địa phương nâng cao vai trò, trách nhiệm hơn.
“Thời gian tới, chúng tôi rất mong các địa phương tập trung hỗ trợ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhiều hơn nữa. Nhất là các vấn đề liên quan đến thủ tục đất đai, thủ tục về đầu tư. Tập trung thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo, chỉ thị của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ” - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh.
Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Đức Hiển thừa nhận, thị trường bất động sản, nhà ở vẫn còn nhiều hạn chế, phát triển chưa bền vững khiến nhiều người dân vẫn chưa mua được nhà để ổn định cuộc sống. Nguyên nhân xuất phát từ các chồng chéo, phát sinh trong quy định, chính sách pháp luật nhưng chưa được bổ sung, dẫn tới việc quản lý thị trường chưa hiệu quả; các chính sách đất đai chưa nhất quán, thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư bất động sản còn phức tạp kéo dài...
Để thị trường xuất hiện nhiều hơn các dự án nhà ở giá thấp, phù hợp với thu nhập của đa số người dân, thì các cơ quan quản lý và chính quyền thành phố cần nhanh chóng tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, xây dựng trong thẩm quyền của mình.
Theo ông Hiển, từ các cơ quan Trung ương đến các địa phương phải có sự chung tay vào cuộc: “Phát triển đô thị nói chung, cũng như phát triển thị trường bất động sản nói riêng là một lĩnh vực có tính liên ngành. Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước và các địa phương. Để đảm bảo minh bạch thì cần xây dựng cơ chế phối hợp, cơ chế hướng dẫn, kiểm tra, giám sát một cách đồng bộ giữa các cơ quan này”.
Để thị trường xuất hiện nhiều hơn các dự án nhà ở giá thấp, phù hợp với thu nhập của đa số người dân, thì các cơ quan quản lý và chính quyền thành phố cần nhanh chóng tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, xây dựng trong thẩm quyền của mình. Điều quan trọng nữa cần mạnh dạn loại bỏ tâm lý đùn đẩy, sợ trách nhiệm khi giải quyết hồ sơ của doanh nghiệp, cũng như đẩy mạnh đấu tranh chống tiêu cực, loại bỏ những cán bộ tham nhũng./.
Trao đổi với Phóng viên Thương Trường, đại diện của một doanh nghiệp BĐS cho biết, tất cả mọi người đều hiểu rằng, điều cần thiết để giá nhà ở giảm hiện nay, chính là việc tăng cường nguồn cung nhà ở giá rẻ, từ 2 tỷ đồng trở xuống. Cho nên, muốn giá nhà giảm, Chính phủ, Bộ Xây dựng nên xem xét việc cắt giảm quá trình xin phép dự án ngắn hơn nữa.
Mộc Phong