Giá vé máy bay tăng với nhiều khoản thuế, phí, Bộ Tài chính nói gì?

Thực tế nhiều hãng bay đang phát sinh thêm chi phí khá lạ khi khách thanh toán tiền vé máy bay qua online, đơn cử như phí tiện ích giá 54.000 đồng/vé, mua khứ hồi hơn 100.000 đồng. Cùng với đó là loạt phụ thu quản trị hệ thống 215.000 đồng, phí sân bay quốc nội 99.000 đồng, phí an ninh soi chiếu 20.000 đồng,...

Giá vé máy bay 'cõng' thêm khoản nhiều khoản phí

Hiện nay, theo khảo sát, có hãng bay còn phát sinh ra thêm chi phí khá lạ khi khách thanh toán tiền vé qua online - đó là phí tiện ích giá 54.000 đồng/vé. Phí này sẽ xuất hiện khi khách thanh toán bằng thẻ tín dụng, mỗi chiều bay là 54.000 đồng, mua khứ hồi hơn 100.000 đồng.

Ngoài ra, thực tế các kênh bán vé cho thấy, với giá vé máy bay cho chuyến bay Hà Nội – Phú Quốc của một hãng hàng không có mức giá 1 chiều là 3.045.000 vnđ, trong đó giá vé là 2,462.500 đồng, còn lại là thuế và phí là 583.400 đồng.

Cụ thế, trong thuế, phí của hãng bay này được tính bao gồm: Phụ thu dịch vụ hệ thống (Quốc nội) 215.000 đồng, Phụ thu quản trị hệ thống 215.000 đồng, phí sân bay quốc nội 99.000 đồng, phí an ninh soi chiếu 20.000 đồng, thuế VAT là 34.400 đồng.

Liên quan đến nội dung này, lãnh đạo một hãng bay chia sẻ với báo chí, mỗi khi cất/hạ cánh, mỗi máy bay phải gánh hơn 20 loại phí (còn gọi là giá dịch vụ). Theo thông tư 53/2019 của Bộ GTVT, các hãng hàng không phải chịu tới 16 loại phí do Nhà nước quy định.

"Mỗi chiếc máy bay cũng phải cùng gánh các loại thuế như thuế nhập khẩu nhiên liệu bay, bảo vệ môi trường, VAT, thu nhập doanh nghiệp... Trong đó các hãng hàng không nộp tới vài ngàn tỉ thuế bảo vệ môi trường mỗi năm", vị này nói.

Chưa kể, có các khoản giá dịch vụ đối với các hạng mục tăng thêm như suất ăn, mua thêm hành lý, dịch vụ nối chuyến, bảo hiểm... Đây là khoản thu không bắt buộc, do khách hàng lựa chọn sử dụng hoặc không sử dụng.

Cụ thể hơn, Cục Hàng không Việt Nam lý giải, các phí dịch vụ Bộ Giao thông Vận tải định giá chiếm tỷ trọng nhỏ, không tác động lớn đến giá vé máy bay.

Theo tính toán của Cục Hàng không Việt Nam, trong giá vé máy bay đã bao gồm nhiều khoản chi phí từ nhiên liệu, thuế, chi phí sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay, các loại giá dịch vụ khác,...

Bộ Giao thông Vận tải chỉ quy định 3 loại chi phí gồm phục vụ chuyến bay, phí sân bay và an ninh soi chiếu. Trong đó, chi phí phục vụ chuyến bay theo đánh giá của Cục Hàng không thường chiếm 6-7% tổng giá vé. Nhóm chi phí này gồm tiền thu cất/hạ cánh, thuê sân đỗ máy bay, thuê quầy thủ tục hành, cầu dẫn khách lên xuống máy bay, phục vụ kỹ thuật thương mại mặt đất, phân loại hành lý, dịch vụ tra nạp xăng dầu.

Còn phí bay dao động từ 60.000-100.000 đồng tùy sân bay, phí soi chiếu 20.000 đồng một hành khách mỗi lượt.

Bên cạnh đó, còn có chi phí nhiên liệu hàng không theo thị trường quốc tế (chiếm 37-42%) trong đó, chi phí thuế do Bộ Tài chính quy định chiếm tỷ trọng từ 7,7-8,7% tổng chi phí 1 chuyến bay.

Thực tế, trong cơ cấu vé máy bay, các hãng thu hộ ngân sách Nhà nước thuế VAT, khoảng 8-10%. Còn các loại phí như phí sân bay, soi chiếu an ninh là hai khoản các hãng thu hộ Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), đơn vị đang quản lý, vận hành hơn 20 sân bay trên cả nước.

“Với cơ cấu như trên, cơ quan nhà nước chỉ có thể điều tiết giảm chi phí chuyến bay thông qua việc giảm chi phí liên quan trong vấn đề nhiên liệu, như giảm thuế nhập khẩu nhiên liệu, thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, cùng chi phí dịch vụ do Bộ Giao thông vận tải định giá”, Cục Hàng không Việt Nam nhìn nhận.

Theo tìm hiểu, đối với các chi phí trong vấn đề nhiên liệu, hiện nay, thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay (chiếm tỷ trọng 2-2,3% tổng chi phí 1 chuyến bay) đang có mức thu khoảng 1.000 đồng/lít, được áp dụng đến hết năm 2024. Thuế VAT đối với nhiên liệu bay (chiếm tỷ trọng 3,4-3,8% tổng chi phí 1 chuyến bay) đang là 8% và thuế nhập khẩu nhiên liệu bay (chiếm tỷ trọng 2,3-2,6% tổng chi phí 1 chuyến bay) đang ở mức 7%.

Giá vé máy bay neo cao, ảnh hưởng tới phục hồi kinh tế, cũng nhận nhiều góp ý của các đại biểu Quốc hội khi thảo luận ở tổngày 23/5. Đa số ý kiến cho rằng, cần tạo cơ chế cạnh tranh minh bạch, kiểm soát hạn chế tối đa sự chồng chéo của thuế, phí trên mỗi chiếc vé máy bay bán ra, có như vậy vé máy bay nội địa mới có sự cạnh tranh, hạ giá.

Bộ Tài chính thu rất ít?

Chia sẻ bên hành lang Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho rằng, tỉ lệ thuế, phí trong vé máy bay được bộ này thu theo quy định và chiếm tỉ lệ rất thấp. Theo ông Phớc, khảo sát cho thấy thuế, phí mà các hãng hàng không thu hộ chiếm 10 - 30% tổng chi phí vé máy bay và gần như không đổi trong thời gian qua.

Trong đó các hãng thu hộ ngân sách nhà nước là thuế VAT do Bộ Tài chính quản lý. Các loại phí như phí sân bay, soi chiếu an ninh là hai khoản được các hãng thu hộ ACV, đơn vị đang quản lý, vận hành hơn 20 sân bay trên cả nước. Phí soi chiếu an ninh được áp dụng cố định ở mức 20.000 đồng (gồm VAT)/khách người lớn, 10.000 đồng với trẻ em.

Bộ Tài chính chỉ thu thuế VAT 8 - 10%, thuế thu nhập doanh nghiệp với các hãng hàng không, chiếm tỉ lệ ít trong giá vé máy bay. "Các loại phí mà mọi người nói chiếm tỉ trọng cao trong giá vé là phí dịch vụ như phí đỗ máy bay, sân bay... do ngành giao thông quản lý", ông Phớc nói.

Chia sẻ về giá vé máy bay, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống - chuyên gia hàng không cho rằng, mức phí sân bay hiện nay cần phải được giảm để giảm bớt gánh nặng cho các hãng hàng không và cho chính người dân đi máy bay.

Theo ông Tống, khi hãng hàng không phải gánh khoảng 15 - 20 loại thuế phí khác nhau sẽ làm cho giá vé máy bay tăng cao. Trong khi đó, các hãng hàng không đang phải gồng gánh thêm chi phí nhiên liệu, hoạt động sản xuất, tiền lương cho người lao động.

"Nếu giá vé máy bay tăng cao, sẽ dẫn tới khách đi máy bay giảm, không chỉ khiến các hãng hàng không thiệt hại mà chính cảng hàng không cũng thâm hụt nguồn thu. Cùng đó, ngành du lịch cũng bị thiệt hại theo", ông Tống chia sẻ.

"Thay vì các cơ quan ngồi đó "đá bóng" cho nhau, thì chúng ta cần tính toán tới việc giảm các loại thuế phí, các khoản thuế phí cất hạ cánh. Thay vì phân loại quá nhiều loại phí, chúng ta chỉ cần quy định gọn 2 loại. Đó là phí theo chuyến bay gồm phí cất hạ cánh tại sân bay và phí phục vụ hành khách tại sân bay", ông Tống đề xuất.

Trong khi đó, TS. Vũ Đình Ánh cho biết, giá vé, giá dịch vụ như bên Cục Hàng Không Việt Nam, các hãng bay có đề cập khác với thuế, phí của Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc nhắc đến. Mỗi bên nói đều có ý đúng.

Cụ thể, thuế, phí mà Bộ Tài chính thu theo quy định, đây là khoản thu của nhà nước theo luật Phí và lệ phí. Còn phí (giá dịch vụ) mà các hãng bay nhắc đến là phí liên quan đến kinh doanh, được tính vào giá thành của dịch vụ. Ông Ánh ví dụ, bây giờ sử dụng dịch vụ của ngân hàng, phải chịu phí dịch vụ tin nhắn sms, phí này không hề ghi trong Luật Phí và lệ phí, nhưng vẫn phải tính vào giá của hoạt động kinh doanh.

Thị trường hàng không hiện nay cạnh tranh khá sòng phẳng, mặc dù chỉ còn 2 hãng bay, một bên của nhà nước, một hãng của tư nhân hoàn toàn. Nhà nước hiện chỉ quản lý mức giá trần, việc các hãng hàng không tăng giá theo mùa vụ, nhưng không vượt quá mức trần quy định thì họ không vi phạm điều gì.

“Đây là câu chuyện hoàn toàn do thị trường quyết định, can thiệp vào việc cao hay thấp thì chưa hợp lý”, ông Ánh khẳng định.

Khi được hỏi về giải pháp để giảm giá vé máy bay, ông Ánh nêu quan điểm, thị trường hàng không bản chất không phải là độc quyền, nếu có sự cạnh tranh tốt thì nhà nước có thể xem xét việc bỏ quy định mức giá trần. Chưa kể còn sự cạnh tranh chéo giữa hàng không và các hình thức vận tải khác.

“Khi mà giá vé máy bay tăng cao, người dân hoàn toàn có thể lựa chọn phương tiện vận tải khác, và lúc đấy tự khắc ngành hàng không, cụ thể là giá vé máy bay sẽ tự điều chỉnh”, ông Ánh nhấn mạnh.

Các chuyên gia cho rằng, với sự khác nhau như trên, cơ quan nhà nước chỉ có thể điều tiết giảm chi phí chuyến bay thông qua việc giảm chi phí liên quan trong vấn đề nhiên liệu, như giảm thuế nhập khẩu nhiên liệu, thuế bảo vệ môi trường, thuế GTGT, cùng chi phí dịch vụ do Bộ GTVT định giá.

Theo lãnh đạo một hãng bay, quan trọng nhất cần có mức giá trần linh hoạt theo chi phí xăng dầu, giá cấu thành đầu vào, chứ không nên cứng nhắc.

"Quy định giá trần hiện nay không phụ thuộc vào giá dầu, giá máy bay như thế nào thì còn có một chút bất cập. Ngoài ra, với chính sách giảm phí điều hành bay trước đây, chúng tôi cũng kiến nghị Chính phủ xem xét trình Quốc hội có điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu xăng dầu để hỗ trợ các hãng trong giai đoạn khó khăn hiện nay”, vị lãnh đạo này nói thêm.

Hồng Quang