Giá vonfram Trung Quốc mất 70% từ đỉnh, thị trường bắt đầu dò đáy?

Sau chu kỳ tăng giá chưa từng có, thị trường vonfram Trung Quốc đang trải qua đợt điều chỉnh mạnh khi giá tinh quặng mất gần 70% so với đỉnh lịch sử hồi tháng 3/2026. Làn sóng bán tháo chỉ có dấu hiệu chững lại khi các doanh nghiệp lớn quay lại mua vào, song lực cầu vẫn yếu và đáy giá chưa được xác nhận.

Trong khi đó, giá amoni paratungstat (APT) tại châu Âu vẫn cao gấp khoảng ba lần Trung Quốc, còn Việt Nam đề xuất chỉ cho phép xuất khẩu vonfram từ khâu APT hoặc oxit vonfram trở lên.

Giá vonfram lao dốc sau chu kỳ tăng nóng, tín hiệu dò đáy còn mong manh

Thị trường vonfram Trung Quốc bước vào đợt bán tháo mạnh ngay sau kỳ nghỉ lễ Quốc khánh đầu tháng 10. Theo Chinatungsten Online, khi giá tinh quặng vonfram xuyên thủng ngưỡng tâm lý 400.000 nhân dân tệ/tấn tiêu chuẩn, tâm lý hoảng loạn lan rộng, thúc đẩy các bên bán hạ giá để thu hồi vốn.

Đến ngày 16/10, giá tinh quặng vonfram hàm lượng 55% đã xuống dưới 300.000 nhân dân tệ/tấn tiêu chuẩn, giảm hơn 20% chỉ tính từ đầu tháng. Đà giảm nhanh chóng lan sang các sản phẩm chế biến sâu trong chuỗi cung ứng.

Giá APT - nguyên liệu trung gian quan trọng của ngành vonfram - lùi về vùng 420.000 - 460.000 nhân dân tệ/tấn, trong khi bột cacbua vonfram (WC) thường xuyên được giao dịch dưới 700 nhân dân tệ/kg. Tính từ sau kỳ nghỉ lễ, giá thanh hợp kim cứng phế liệu giảm gần 25%, còn giá bột coban, nguyên liệu quan trọng trong sản xuất hợp kim cứng, đã giảm hơn 40% kể từ tháng 4.

So với mặt bằng tháng 8, mức điều chỉnh càng rõ nét. Theo Chinatungsten Online, giá APT bình quân tháng 8 đạt 608.100 nhân dân tệ/tấn. Đến ngày 16/10, giá sản phẩm này thấp hơn khoảng 24% - 31%, tùy mức giá giao dịch được sử dụng để so sánh.

Các doanh nghiệp đầu ngành cũng liên tục hạ giá chào bán. Ngày 20/10, Chương Nguyên Vonfram (Zhangyuan Tungsten) công bố giá chào hợp đồng dài hạn nửa cuối tháng 10, đã bao gồm thuế giá trị gia tăng 13%, đối với tinh quặng wolframit hàm lượng 55% ở mức 344.000 nhân dân tệ/tấn tiêu chuẩn, giảm 21.000 nhân dân tệ, tương đương 5,75%, so với nửa đầu tháng. Giá APT được điều chỉnh giảm 50.000 nhân dân tệ, tương đương 9,09%, xuống 500.000 nhân dân tệ/tấn.

Diễn biến này cho thấy áp lực giảm giá không chỉ xuất phát từ giao dịch giao ngay mà còn lan sang các mức giá tham chiếu của những nhà sản xuất lớn. Khi các doanh nghiệp đầu ngành điều chỉnh giá, kỳ vọng của thị trường về mặt bằng giá mới cũng thay đổi, khiến bên mua có thêm động lực trì hoãn đơn hàng.

Đáng chú ý, đợt giảm sâu diễn ra sau một chu kỳ tăng nóng hiếm thấy. Theo Chinatungsten Online, trong khoảng một năm, giá tinh quặng vonfram đã tăng từ khoảng 140.000 nhân dân tệ lên gần 1,05 triệu nhân dân tệ/tấn tiêu chuẩn, tương đương tăng khoảng 7,5 lần. Các sản phẩm vonfram chủ lực lập đỉnh lịch sử vào tháng 3/2026 trước khi bước vào giai đoạn điều chỉnh kéo dài.

Động lực tăng giá ban đầu đến từ tình trạng nguồn cung bị thắt chặt. Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Trung Quốc - quốc gia sản xuất, nhập khẩu và tiêu thụ tinh quặng vonfram lớn nhất thế giới - đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đối với một số mặt hàng vonfram từ tháng 2/2025.

Trước đó, cuối năm 2024, Mỹ nâng thuế lên 50% đối với một số sản phẩm vonfram của Trung Quốc. Trong năm 2025, giá APT tại Rotterdam (Hà Lan) tăng từ 331 USD lên 675 USD/mtu, trong khi giá tinh quặng hàm lượng 65% tăng từ 266 USD lên 551 USD/mtu, theo USGS.

Nguồn cung nội địa Trung Quốc tiếp tục chịu sức ép. Theo Hiệp hội Công nghiệp Kim loại màu Trung Quốc, sản lượng tinh quặng vonfram của nước này trong nửa đầu năm 2026 đạt 53.700 tấn, quy đổi theo hàm lượng 65% WO₃, giảm 14,75% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, nguồn cung hạn chế không đủ để duy trì đà tăng khi nhu cầu suy yếu và hoạt động tích trữ đảo chiều. Theo Chinatungsten Online ngày 15/10, sau 7 tháng giảm liên tục, giá tinh quặng vonfram đã mất gần 70% so với đỉnh, trở về mặt bằng cuối tháng 11/2025. Trước đó, dữ liệu ngày 12/10 của đơn vị này cho thấy giá các sản phẩm vonfram chủ lực thấp hơn khoảng 25% so với đầu năm 2026, dù vẫn cao gấp khoảng 1,4 lần so với đầu năm 2025.

Như vậy, mức giảm sâu hiện nay chủ yếu phản ánh sự đảo chiều của kỳ vọng sau giai đoạn giá tăng quá nhanh. Khi giá lên cao, hoạt động tích trữ và mua hàng đón đầu có thể khuếch đại đà tăng. Nhưng khi xu hướng đảo chiều, chính lượng hàng được giữ lại để chờ giá cao hơn lại trở thành nguồn cung gây áp lực lên thị trường.

Trong phân tích ngày 15/10, Chinatungsten Online cho rằng áp lực dòng tiền là nguyên nhân cốt lõi của đợt bán tháo. Những người găm hàng và thương nhân từng chờ giá tăng nay buộc phải giảm giá để thu hồi vốn. Mỗi giao dịch giá thấp lại khiến những người còn nắm giữ hàng lo ngại giá sẽ giảm sâu hơn, từ đó tiếp tục bán ra, tạo thành vòng xoáy giảm giá.

Tâm lý hoảng loạn cũng làm suy yếu mặt bằng giá tham chiếu. Chênh lệch giữa giá chào bán của các doanh nghiệp đối với cùng loại sản phẩm ngày càng lớn, khiến người mua khó xác định mức giá hợp lý và có xu hướng trì hoãn quyết định mua hàng.

Ở phía tiêu thụ, các ngành hạ nguồn truyền thống, đặc biệt là sản xuất hợp kim cứng, phục hồi chậm. Kể từ khi giá bắt đầu đi xuống vào tháng 3, phần lớn doanh nghiệp chỉ mua đủ nguyên liệu phục vụ sản xuất thay vì tích cực bổ sung hàng tồn kho.

Một nhịp hồi phục ngắn vào cuối tháng 5 - đầu tháng 6 từng kích hoạt hoạt động mua hàng trở lại, nhưng không đủ duy trì xu hướng tăng. Khi giá bán thấp hơn giá vốn trong bối cảnh nhu cầu yếu, nhiều nhà máy luyện và sản xuất bột vonfram đã giảm công suất hoặc tạm dừng hoạt động. Điều này khiến thị trường rơi vào thế giằng co: nhu cầu chưa đủ mạnh để kéo giá lên, trong khi hoạt động sản xuất suy giảm có thể hạn chế nguồn cung giao ngay.

Sự phân hóa cũng thể hiện trong kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. China Tungsten and Hightech Materials, một trong những nhà sản xuất hợp kim cứng hàng đầu Trung Quốc, dự báo lợi nhuận ròng 9 tháng đầu năm đạt 2,9 - 3,1 tỷ nhân dân tệ, tăng 219% - 241% so với cùng kỳ nhờ giá tinh quặng bình quân cao hơn năm trước.

Tuy nhiên, tính từ số liệu doanh nghiệp công bố, lợi nhuận riêng quý III ước đạt 824 triệu - 1,02 tỷ nhân dân tệ, thấp hơn mức 1,15 tỷ nhân dân tệ của quý II. Diễn biến này cho thấy lợi ích từ mặt bằng giá cao trong nửa đầu năm có thể suy giảm khi giá nguyên liệu đảo chiều, dù mức lợi nhuận lũy kế vẫn tăng mạnh so với cùng kỳ.

Sau nhiều tháng giảm sâu, thị trường bắt đầu xuất hiện tín hiệu ổn định từ ngày 19/10. Theo Chinatungsten Online, việc các doanh nghiệp vonfram lớn quay lại mua vào với khối lượng lớn đã góp phần thay đổi tâm lý thị trường. Đến ngày 20/10, giá tinh quặng hàm lượng 55% trở lại vùng hỗ trợ 300.000 nhân dân tệ/tấn tiêu chuẩn.

Giá APT được thương lượng quanh 440.000 - 470.000 nhân dân tệ/tấn. Trong khi đó, bột vonfram được chào ở mức 700 - 740 nhân dân tệ/kg, còn bột WC quanh 700 nhân dân tệ/kg. Việc nhiều nhà máy luyện giảm hoặc dừng sản xuất trong những tháng trước khiến lượng hàng giao ngay thu hẹp, giúp bên bán có thêm khả năng giữ giá.

Dù vậy, sự ổn định hiện tại chưa đồng nghĩa thị trường đã chạm đáy. Giao dịch vẫn chủ yếu phục vụ nhu cầu thiết yếu, trong khi nhiều doanh nghiệp tiếp tục đứng ngoài quan sát. Hoạt động mua vào của các nhà sản xuất lớn có thể giúp hấp thụ một phần lượng hàng chào bán, nhưng để hình thành xu hướng phục hồi bền vững, thị trường cần sự cải thiện rõ rệt hơn từ nhu cầu tiêu thụ cuối cùng.

Theo Chinatungsten Online, đáy thực sự thường chỉ được xác nhận khi tâm lý hoảng loạn được giải tỏa, các khâu trong chuỗi cung ứng tìm lại trạng thái cân bằng hoặc xuất hiện biện pháp can thiệp chính sách đủ rõ ràng. Vì vậy, vùng giá quanh 300.000 nhân dân tệ/tấn tiêu chuẩn hiện nên được xem là khu vực hỗ trợ đang được kiểm định, thay vì một mức đáy đã được xác lập.

Chênh lệch giá quốc tế và chính sách xuất khẩu định hình triển vọng vonfram Việt Nam

Trong khi thị trường nội địa Trung Quốc lao dốc, giá vonfram tại châu Âu vẫn duy trì ở mức cao, tạo ra sự phân hóa đáng kể giữa hai thị trường. Theo Chinatungsten Online, ngày 12/10, giá APT tại châu Âu ở mức 2.500 - 2.900 USD/mtu, tương đương khoảng 1,48 - 1,72 triệu nhân dân tệ/tấn. Mức này cao gấp khoảng ba lần giá APT tại Trung Quốc cùng ngày, khi sản phẩm được giao dịch trong vùng 490.000 - 520.000 nhân dân tệ/tấn.

So với đỉnh, giá APT tại châu Âu mới giảm khoảng 14% và vẫn cao hơn 193,5% so với đầu năm. Giá ferro vonfram tại châu Âu ở mức 158 - 165 USD/kg vonfram, giảm 50,3% so với đỉnh.

Khoảng cách giá lớn phản ánh sự khác biệt về điều kiện cung ứng, chi phí thay thế nguồn hàng và tác động của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục hạn chế xuất khẩu một số mặt hàng vonfram từ tháng 2/2025, nguồn cung sẵn có ngoài Trung Quốc trở thành yếu tố quan trọng đối với các nhà sản xuất và người tiêu thụ tại châu Âu.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào chênh lệch giá để kết luận doanh nghiệp có thể thu được lợi nhuận tương ứng từ hoạt động kinh doanh xuyên thị trường. Việc so sánh cần tính đến cấp độ chế biến, quy cách sản phẩm, điều kiện giao hàng, chi phí vận chuyển, thuế và khả năng tiếp cận nguồn cung. Dù vậy, mức chênh lệch hiện nay cho thấy thị trường vonfram quốc tế vẫn chưa hình thành mặt bằng giá thống nhất.

Một thay đổi đáng chú ý khác là kế hoạch đưa vonfram vào thị trường phái sinh. Ngày 19/10, CME Group thông báo dự kiến ra mắt hợp đồng tương lai vonfram trên sàn COMEX vào đầu quý I/2027, nếu được cơ quan quản lý chấp thuận. Hợp đồng sẽ thanh toán bằng tiền mặt, dựa trên giá APT theo điều kiện CIF Rotterdam và Baltimore do Fastmarkets đánh giá.

Theo USGS, sản lượng khai thác vonfram toàn cầu năm 2025 ước đạt khoảng 85.000 tấn. Với quy mô nguồn cung tương đối tập trung và vai trò thiết yếu của vonfram trong các ngành công nghiệp, sự xuất hiện của công cụ tài chính mới có thể tạo thêm cơ chế tham chiếu giá và hỗ trợ quản trị rủi ro cho doanh nghiệp.

Dù vậy, thị trường kỳ hạn cũng có thể khuếch đại biến động khi thanh khoản thay đổi hoặc tâm lý nhà đầu tư đảo chiều. Trong bối cảnh giá vonfram vừa trải qua một chu kỳ tăng nóng rồi giảm sâu, hiệu quả của công cụ mới sẽ phụ thuộc vào mức độ tham gia của các doanh nghiệp sản xuất, tiêu thụ và khả năng hình thành thanh khoản đủ lớn.

Đối với Việt Nam, biến động giá quốc tế diễn ra đồng thời với đề xuất siết điều kiện xuất khẩu khoáng sản, mở ra những thay đổi đáng chú ý đối với cơ cấu sản phẩm và chiến lược chế biến trong nước.

Theo USGS, Việt Nam là nước sản xuất vonfram lớn thứ hai thế giới, với sản lượng năm 2025 ước đạt 3.000 tấn tính theo hàm lượng vonfram, sau Trung Quốc với khoảng 67.000 tấn. Trữ lượng vonfram của Việt Nam được USGS ghi nhận ở mức 170.000 tấn.

Ngày 8/10, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đăng dự thảo quyết định về danh mục khoáng sản được phép xuất khẩu do Bộ Công Thương trình Thủ tướng Chính phủ. Theo dự thảo, wolfram (vonfram) chỉ được xuất khẩu khi đã qua hóa luyện, tinh sạch, chuyển hóa thành amoni paratungstat (APT) hoặc wolfram oxide.

Đây là ngưỡng chế biến tối thiểu, đồng nghĩa quặng và tinh quặng vonfram chưa qua chế biến đến mức này sẽ không đủ điều kiện xuất khẩu nếu quy định được ban hành theo nội dung dự thảo. Các sản phẩm đã đạt ngưỡng APT hoặc oxit vonfram và tiếp tục được chế biến sâu hơn vẫn đáp ứng yêu cầu. Dự thảo bao gồm 17 loại khoáng sản và đã được Bộ Tư pháp thẩm định.

Về bản chất, đề xuất này hướng tới giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng từ tài nguyên trong nước, khuyến khích đầu tư vào khâu hóa luyện, tinh sạch và chế biến sâu thay vì xuất khẩu nguyên liệu ở mức độ sơ chế. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào năng lực chế biến, chi phí đầu tư, khả năng tiếp cận công nghệ và nhu cầu của thị trường quốc tế đối với từng cấp độ sản phẩm.

Masan High-Tech Materials (MSR), đơn vị vận hành mỏ Núi Pháo tại Thái Nguyên, hiện có các sản phẩm chủ lực gồm APT, oxit vonfram vàng và oxit vonfram xanh. Các sản phẩm này đều đạt ngưỡng chế biến tối thiểu được nêu trong dự thảo, do đó phù hợp với định hướng xuất khẩu theo mức chế biến đề xuất.

Ngày 24/9, Masan Group công bố Elmet Group, doanh nghiệp Mỹ niêm yết trên Nasdaq, sẽ mua 4,99% cổ phần MSR từ một công ty con của Masan với giá 124,75 triệu USD, tương ứng mức định giá MSR khoảng 2,5 tỷ USD.

Đi kèm giao dịch là các thỏa thuận cung ứng có thời hạn từ 8 năm trở lên. Theo đó, MSR sẽ cung cấp khoảng 1.250 tấn WO₃ quy đổi mỗi năm cho Elmet, với tổng doanh thu gộp ước khoảng 1,5 tỷ USD trong thời hạn ban đầu theo giá vonfram hiện hành. Giao dịch vẫn cần các phê duyệt pháp lý và phê duyệt nội bộ; các thỏa thuận thương mại có hiệu lực khi giao dịch cổ phần hoàn tất.

Thỏa thuận này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo đảm đầu ra dài hạn trong ngành vonfram, nơi giá nguyên liệu có thể biến động mạnh theo chu kỳ. Các hợp đồng cung ứng dài hạn có khả năng hỗ trợ doanh nghiệp ổn định kế hoạch sản xuất, mở rộng quan hệ với khách hàng công nghiệp và giảm bớt sự phụ thuộc vào các giao dịch giao ngay. Tuy nhiên, mức doanh thu dự kiến vẫn phụ thuộc vào điều kiện hợp đồng và mặt bằng giá trong thời gian thực hiện.

Kết quả kinh doanh của MSR cũng nhạy cảm với diễn biến giá APT quốc tế. Trong kế hoạch năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu thuần 16.000 - 20.300 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.700 - 2.500 tỷ đồng, dựa trên giả định giá APT bình quân 1.164 - 1.246 USD/mtu.

Trong khi đó, giá APT bình quân quý II theo Fastmarkets đạt 3.245 USD/mtu, gấp hơn 6 lần cùng kỳ năm trước. MSR ghi nhận lợi nhuận sau thuế 537 tỷ đồng trong quý I và 1.666 tỷ đồng trong quý II, đưa tổng lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm lên 2.203 tỷ đồng, vượt mức lợi nhuận mục tiêu cả năm theo kế hoạch ban đầu.

Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2026, ông Danny Le, Chủ tịch Hội đồng quản trị MSR, cho biết cứ mỗi 100 USD/mtu giá APT cao hơn mức giả định 1.164 USD/mtu có thể giúp doanh thu tăng khoảng 50 triệu USD và lợi nhuận sau thuế tăng khoảng 10 triệu USD trong năm.

Điều này cho thấy giá vonfram quốc tế có tác động đáng kể đến triển vọng tài chính của doanh nghiệp khai thác và chế biến trong nước. Tuy nhiên, việc giá APT tại Trung Quốc giảm sâu chưa đồng nghĩa giá quốc tế sẽ lập tức điều chỉnh tương ứng, nhất là khi nguồn cung ngoài Trung Quốc còn chịu tác động của các biện pháp kiểm soát thương mại và những hạn chế về khả năng thay thế nguồn hàng.

Trong thời gian tới, triển vọng ngành vonfram Việt Nam sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố chính: diễn biến giá APT trên thị trường quốc tế, khả năng duy trì nhu cầu từ các ngành công nghiệp sử dụng vonfram và tiến trình hoàn thiện quy định về điều kiện xuất khẩu khoáng sản. Nếu dự thảo được ban hành, yêu cầu chế biến tối thiểu có thể thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng gia tăng giá trị, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực công nghệ và hiệu quả đầu tư.

Ở thời điểm hiện tại, tín hiệu chững lại của giá vonfram Trung Quốc mới phản ánh sự xuất hiện của lực mua sau đợt bán tháo, chưa đủ để khẳng định chu kỳ giảm đã kết thúc. Với các doanh nghiệp Việt Nam, việc xây dựng kế hoạch sản xuất và đầu tư dựa trên một kịch bản giá thận trọng, thay vì kéo dài giả định giá cao của giai đoạn trước, sẽ có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thị trường vẫn đang tìm kiếm mặt bằng cân bằng mới.

Đinh Toàn