Sau hơn 20 năm gắn bó với ngành nuôi cấy mô và nghiên cứu giống cây trồng tại Đà Lạt, bà Nguyễn Thị Thu Thủy đã xây dựng HTX An Thủy trở thành đơn vị sản xuất giống cây công nghệ cao với sản lượng hàng triệu cây giống mỗi năm, trong đó nhiều dòng hoa đã được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Hà Lan và Trung Quốc.
Trong cuộc trao đổi với phóng viên Tạp chí Thương Trường, bà Nguyễn Thị Thu Thủy - Chủ tịch HĐQT HTX An Thủy đã chia sẻ về hành trình phát triển của HTX, xu hướng thị trường giống cây trồng, áp lực cạnh tranh cũng như những rào cản cơ chế mà doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao đang đối mặt.
PV: Sau hơn 20 năm gắn bó với ngành nuôi cấy mô, bà đánh giá nhu cầu thị trường giống cây trồng tại Đà Lạt hiện nay thay đổi như thế nào?
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Nuôi cấy mô hiện vẫn là ngành phát triển rất mạnh vì có khả năng tạo ra nguồn cây giống đồng đều, sạch bệnh và chất lượng cao. Những năm trước, người nông dân còn khá xa lạ với cây giống nuôi cấy mô, nhưng hiện nay khách hàng trong nước cũng như quốc tế đã hiểu rất rõ hiệu quả của phương pháp này nên nhu cầu ngày càng tăng.
Ngoài việc cung cấp số lượng lớn cây giống cho thị trường, nuôi cấy mô còn có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm và phát triển các giống cây có chất lượng tốt hơn. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế nông nghiệp công nghệ cao hiện nay.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy - Chủ tịch HĐQT HTX An Thủy.
PV: Theo bà, những dòng cây trồng nào đang được thị trường trong nước và xuất khẩu quan tâm nhiều nhất hiện nay?
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Mỗi đơn vị sẽ có định hướng riêng, còn với HTX An Thủy, chúng tôi hiện tập trung phát triển các dòng hoa cúc trắng, hoa lan và các loại cây lá trang trí. Trong đó, hoa cúc trắng đang là sản phẩm thế mạnh được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Hà Lan và Trung Quốc.
Bên cạnh đó, nhu cầu đối với các loại cây lá trang trí cũng đang tăng khá mạnh nhờ xu hướng sử dụng cây xanh trong không gian sống và thương mại. Đây là phân khúc còn nhiều dư địa phát triển trong thời gian tới.
PV: HTX An Thủy đã làm gì để thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng giống và khả năng kháng bệnh?
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Chúng tôi liên tục cải tiến công nghệ, cập nhật kiến thức mới và áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại vào sản xuất để tạo ra nguồn cây giống khỏe mạnh, sạch bệnh và có khả năng thích nghi tốt với điều kiện canh tác.
Điều quan trọng nhất vẫn là nguồn gen đầu vào. Tất cả giống cây trước khi đưa vào sản xuất đều được chọn lọc rất kỹ nhằm hạn chế tối đa nguy cơ thoái hóa giống hoặc phát sinh mầm bệnh.
Hiện HTX An Thủy đang áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 cùng quy trình 5S để kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất. Đây cũng là yếu tố giúp chúng tôi tạo được niềm tin với các đối tác nước ngoài.
PV: Theo bà việc xuất khẩu giống hoa cúc trắng sang Nhật Bản, Hàn Quốc mang lại cơ hội và áp lực gì cho HTX?
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Cơ hội lớn nhất là mở ra thị trường rộng hơn cho nông dân và tạo điều kiện đưa các giống cây chất lượng cao của Đà Lạt ra quốc tế. Khi xuất khẩu phát triển, người nông dân cũng có thêm cơ hội nâng cao thu nhập và tiếp cận những giống mới có giá trị kinh tế cao hơn.
Tuy nhiên, áp lực cũng rất lớn vì tiêu chuẩn quốc tế đòi hỏi doanh nghiệp phải duy trì chất lượng ổn định trong thời gian dài. Muốn được đối tác nước ngoài lựa chọn thì phải có chiến lược phát triển bài bản, quy trình sản xuất nghiêm ngặt và liên tục cải tiến công nghệ.
Đặc biệt, việc kiểm soát nguồn gen để tránh thoái hóa giống và giảm tối đa mầm bệnh trong quá trình sản xuất là yếu tố sống còn.
PV: Theo bà, khó khăn lớn nhất của thị trường giống cây trồng hiện nay là gì?
Giống hoa cúc trắng xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Khó khăn lớn nhất hiện nay là sự cạnh tranh thiếu kiểm soát trên thị trường giống cây trồng. Ngành giống hiện vẫn chưa có cơ chế chứng nhận chất lượng đủ rõ ràng để phân biệt các nguồn giống đạt chuẩn với những sản phẩm trôi nổi ngoài thị trường.
Nhiều cơ sở nhỏ lẻ cạnh tranh bằng cách phá giá hoặc trộn lẫn nguồn giống không rõ chất lượng, khiến giá thị trường bị kéo xuống và những đơn vị đầu tư bài bản gặp rất nhiều áp lực.
Ngoài ra, thời gian hoàn tất các thủ tục bảo hộ giống cây trồng hiện còn quá dài. Có trường hợp doanh nghiệp mất vài năm mới được cấp giấy chứng nhận, trong khi sản phẩm đã bị nhân rộng ngoài thị trường từ trước đó.
PV: Xu hướng đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao đang tác động như thế nào đến thị trường giống cây trồng tại Đà Lạt?
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Nông nghiệp công nghệ cao giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm rất rõ rệt. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả thì phải đầu tư đồng bộ từ nhà xưởng, kho bãi, hệ thống tưới đến cơ sở hạ tầng kỹ thuật.
Vấn đề là hiện nay nhiều quy định vẫn hạn chế việc xây dựng công trình kiên cố trên đất nông nghiệp, khiến doanh nghiệp rất khó đầu tư bài bản. Người làm nông nghiệp công nghệ cao phải bỏ vốn rất lớn nhưng khi triển khai lại vướng quy hoạch hoặc thủ tục xây dựng.
Có thực tế là một số trường hợp lợi dụng chính sách nông nghiệp để chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc phân lô bán nền, nên cơ quan quản lý buộc phải siết chặt. Nhưng điều này cũng vô tình ảnh hưởng đến những doanh nghiệp sản xuất thực sự.
PV: Theo bà, thị trường giống cây trồng Đà Lạt còn dư địa phát triển như thế nào trong 5-10 năm tới?
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Tôi cho rằng dư địa phát triển vẫn còn rất lớn, đặc biệt ở phân khúc xuất khẩu. Đà Lạt có lợi thế khí hậu thuận lợi và nền tảng nông nghiệp công nghệ cao đã hình thành nhiều năm nên vẫn được nhiều đối tác quốc tế ưu tiên lựa chọn.
Hiện HTX An Thủy cũng đang làm việc với một đối tác Nhật Bản để khảo nghiệm và phát triển các giống cây trồng mới theo công nghệ hiện đại. Sau khi khảo sát nhiều đơn vị tại Đà Lạt, họ lựa chọn hợp tác với chúng tôi vì định hướng tập trung vào chất lượng và hiệu quả thực tế cho người nông dân.
Tôi hy vọng việc hợp tác này sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội để giống cây trồng Việt Nam tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.
PV: HTX An Thủy đang đặt mục tiêu gì trong thời gian tới?
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy: Mục tiêu lớn nhất của chúng tôi là tiếp tục đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mở rộng thị trường xuất khẩu. Đồng thời, HTX sẽ tập trung nghiên cứu thêm các giống cây phù hợp với điều kiện địa phương để hướng tới phát triển bền vững.
Với chúng tôi, thành công không chỉ nằm ở sản lượng hay doanh thu mà còn ở việc giúp người nông dân có được nguồn giống tốt, giảm rủi ro trong sản xuất và nâng cao thu nhập. Đó cũng là giá trị mà HTX An Thủy luôn theo đuổi suốt nhiều năm qua.
Xin cám ơn bà!
Thiên An