Chuyên gia kinh tế, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, mục tiêu để hạn chế gây nghiện game là cần thiết, nhưng có nhiều cách thức hiệu quả hơn, rẻ hơn biện pháp đánh thuế TTĐB làm tăng chi phí cho nhà cung cấp dịch vụ game.
Ngày 30/3/2023, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức Hội thảo "Doanh nghiệp dịch vụ trò chơi điện tử trực tuyến đóng góp ý kiến về đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi)".
Theo đề xuất của Bộ Tài chính tại tờ trình đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, trò chơi điện tử trên mạng (game online) là mặt hàng có doanh thu lớn, mức lợi nhuận cao so với các loại hình kinh doanh khác, thu hút mọi độ tuổi tầng lớp dân cư, đặc biệt là giới trẻ tham gia. Do vậy, cần thiết phải nghiên cứu bổ sung vào đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt để định hướng tiêu dùng, nhưng với mức thuế suất hợp lý để đảm bảo hạn chế dịch vụ này.
Tuy vậy, tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp kiến nghị nên cân nhắc về đề xuất này.
Game có thể coi là sản phẩm xuất khẩu có tiềm năng lớn?
Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI, game online vẫn còn nhiều định kiến do những lo ngại các tác động tiêu cực. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chơi game giúp trẻ em phát triển trí tưởng tượng tư duy, khả năng phản xạ… Game online có tốc độ tăng trưởng 2,3% mỗi năm, với doanh thu đạt hơn 700 triệu USD trong năm 2022. Số lượng lao động ngành game năm 2021 ước đạt 20 nghìn người.
Game có thể được coi là cơ hội để Việt Nam xuất khẩu văn hoá. Game có thể coi là sản phẩm xuất khẩu có tiềm năng lớn, mang lại nhiều doanh số, việc làm, đóng góp ngân sách. Hiện nay các doanh nghiệp trong nước được cấp phép và hoạt động chính thức đang phải chịu cảnh cạnh tranh không bình đẳng với doanh nghiệp game nước ngoài cung cấp dịch vụ xuyên biên giới vào Việt Nam. Vì vậy, nếu thêm một sắc thuế sẽ tạo sức ép cạnh tranh với ngành trong thời gian tới.
Ông Lê Xuân Hoà, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), việc thu thuế hiện nay chỉ thực hiện được với các game hợp pháp (tức là game có phép), còn game chưa cấp phép, game lậu thì chưa bị quản lý. Game có phép bị thất thế trước game không phép do phải chịu rất nhiều rào cản, quy định (như hành lang pháp lý quản lý, thanh toán, nguồn lực thiếu hụt...), trong khi hầu hết định kiến về game lại bắt nguồn từ game lậu, game không phép.
"Tỷ suất lợi nhuận thực tế của game rất thấp, chỉ tầm 3-5%. Nếu áp dụng thêm thuế TTĐB thì sẽ tạo thêm mảnh đất màu mỡ cho game lậu, game không phép vì nhu cầu chơi game của xã hội là hiện hữu, có thật. Xu hướng doanh nghiệp Việt chuyển sang hoạt động ở nước ngoài để được hưởng ưu đãi về chính sách, về thuế cũng sẽ ngày càng tăng lên. Những hệ lụy này sẽ gây ra tác động dây chuyền đến rất nhiều ngành khác. Bên cạnh đó, đề xuất áp thuế TTĐB cũng sẽ không nhất quán với các chính sách phát triển Công nghiệp số hay Chiến lược phát triển Công nghiệp Văn hóa hiện nay của Việt Nam", ông Hòa chia sẻ.
Ông Lã Xuân Thắng, Giám đốc Phát hành trò chơi trực tuyến của Công ty VNG cho biết, trò chơi trực tuyến không chỉ được thừa nhận như là một ngành kinh tế quan trọng, mà còn được xác định là mũi nhọn đề xuất khẩu văn hóa ra thế giới, nên nhiều quốc gia đã đưa ra chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển ngành công nghiệp trò chơi trực tuyến.
Ông Nguyễn Xuân Cường, Chủ tịch Hội thể thao điện tử giải trí Việt Nam cho biết, doanh thu của ngành game ở Việt Nam khoảng 780 triệu USD nhưng chỉ có 22% trong số này chịu sự quản lý của các cơ quan quản lý nhà nước, còn lại đang thuộc về các doanh nghiệp không có trụ sở ở Việt Nam. Nên vị này cho rằng, các doanh nghiệp trong nước đang phải chịu nhiều sự cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài.
Cần có cách thức quản lý phù hợp
Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng, nhiều loại game có tính chất gây nghiện, game bạo lực và nhập vai tác động ghê gớm đối với đời sống xã hội, nên cần quản lý, điều tiết sử dụng dịch vụ để giảm tác động đối với xã hội.
Về vấn đế này, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng dự thảo Luật cần làm rõ hơn có nên can thiệp bằng việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với game online, cần làm rõ thông qua các bằng chứng khoa học, bằng chứng thực tế mối nguy hại của game online với người chơi. Bên cạnh đó, vị này cho rằng cũng cần có giải pháp tăng thu thuế với những đối tượng cung cấp dịch vụ xuyên biên giới.
Theo chuyên gia về thuế Nguyễn Văn Phụng, để đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với game online cần có các điều kiện cần và đủ, với sự tham gia của nhiều cơ quan chức năng. Theo ông Phụng, mục tiêu rõ ràng của thuế tiêu thụ đặc biệt là điều chỉnh hành vi người tiêu dùng, nhưng việc thực hiện thu như thế nào thì cần xem xét, tính toán dựa trên doanh thu, chi phí lợi nhuận và lợi ích mang lại.
Chuyên gia kinh tế, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, mục tiêu để hạn chế gây nghiện game là cần thiết, nhưng có nhiều cách thức hiệu quả hơn, rẻ hơn biện pháp đánh thuế TTĐB làm tăng chi phí cho nhà cung cấp dịch vụ game. Chẳng hạn như, cơ quan quản lý nhà nước cấm công chức chơi game trong giờ làm việc, ban hành các bộ quy tắc hướng dẫn giáo dục trong gia đình và nhà trường…
“Cần có báo cáo đánh giá đầy đủ hơn về bức tranh của ngành này, từ doanh thu, cơ cấu… và câu chuyện lợi ích, chi phí tuân thủ, tính khả thi và rủi ro thực thi, thì khi đó mới nên đưa ra quyết định việc áp thuế TTĐB hay không? ”, TS. Cấn Văn Lực đề nghị.
Hải Minh